Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/294
Karar No : 2025/1899

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, Payas ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın imar durumuna yönelik olarak verildiği belirtilen ... tarih ve ...-... sayılı Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile anılan taşınmazın bulunduğu alanda ... tarih ve ... sayılı Payas Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Taşınmazın imar durumuna yönelik olarak verildiği belirtilen ... tarih ve ...-... sayılı Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi yönünden;
İmar durumunun, imar parselinin kullanım şeklini ve yapılması istenen yapının özelliklerini belirten belge olduğu, imar durumunda imar uygulaması yapılan yerin yapı adalarının, bunların yoğunluk ve düzeninin, yapılaşma koşullarının, çekme mesafelerinin, kat yüksekliğinin, yapının taşınmaza oturma durumunun, boyutları ve sınırlarının gösterildiği,
Uyuşmazlıkta davalı Belediyece dava konusu ... tarih ve ...-... sayılı işleme ilgi tutulan davacının 20/02/2014 tarihli başvurusunda; 17/02/2014 tarihinde imar durumu belgesi verilmesi istemiyle yaptıkları başvuruya verilen cevabi yazıda, parselinin bulunduğu kısımda imar planında değişiklik olduğunun görüldüğünü belirterek parselin 1995 yılı planındaki durumuna getirilmesi yani plan değişikliği talebinde bulunduğu, Mahkemelerinin 07/11/2018 ve 26/12/2018 tarihli ara kararları üzerine davalı idarece dosyaya sunulan belgelerin incelenmesinden; davacının plan değişikliği yapılması yönündeki başvurusunda belirttiği 17/02/2014 tarihli imar durumu belgesi verilmesi yönündeki başvurunun, taşınmazın diğer bir paydaşı S.K. tarafından yapıldığı, davacının 17/02/2014 ve 20/02/2014 tarihlerinde imar durum belgesi verilmesi yönünde bir başvurusunun bulunmadığı, dava konusu edilen belgenin de davacının taşınmazının plandaki durumunu gösteren bir belge olduğu anlaşıldığından, davanın bu kısmı yönünden incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığı,
... tarih ve ... sayılı Payas Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden;
Davacı tarafından 17/02/2014 tarihinde plan değişikliği yapılması yönünde davalı idareye başvuru yapıldığı, anılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Payas Belediye Meclisi kararının 23/05/2014 tarihinde davacının eşine tebliğ edildiği, ancak tebligat zarfının üzerine "davacının tebliğ anında orada bulunup bulunmadığı" yönünde herhangi bir şerhin düşülmediği, haliyle usulsüz tebligatın bulunduğu, anılan işlemin davacıya tebliğ edilmediğinin kabul edilmesi gerektiği, bu durumda davanın süresinde açıldığı sonucuna varılarak işin esasına geçildiği,
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planın, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle,
... tarih ve ...-... sayılı Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine, ... tarih ve ... sayılı Payas Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Davacının, İdare Mahkemesi kararının incelenmeksizin redde ilişkin kısmına karşı yaptığı istinaf başvurusu yönünden; davacı vekilinin 04/09/2019 tarihinde kayda giren dilekçe ile istinaf isteminden feragat ettiği anlaşıldığından, davacının istinaf istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği,
Davalı idarenin istinaf başvurusu yönünden; İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların kararın iptale ilişkin kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle,
Davacının istinaf başvurusu hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmının davalı idarece temyiz edilmesi üzerine, Danıştay Altıncı Dairesinin 29/05/2024 tarih ve E:2020/8316, K:2024/3353 sayılı kararıyla;
Davacı tarafından, plan değişikliği yapılması istemiyle davalı idareye yapılan 20/02/2014 tarihli başvurunun reddine ilişkin Payas Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının, davacının 20/02/2014 tarihli başvuru dilekçesinde belirtmiş olduğu adrese tebliğe çıkarılarak 23/05/2014 tarihinde davacının eşine tebliğ edildiği, dolayısıyla tebligatın usulüne uygun olarak yapıldığının anlaşıldığı, bu durumda, davacı tarafından 23/05/2014 tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekirken, 60 günlük yasal dava açma süresi geçirildikten sonra 10/11/2014 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle,
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik bölümüne karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nda tebliğin muhatabın bilinen en son adresinde yapılacağının kurala bağlandığı, davacı tarafından yapılan başvuru üzerine belirtilen adrese iletilen taahhütlü posta gönderisinin 23/05/2014 tarihinde davacının eşine tebliğ edildiği, ancak tebligat zarfının üzerine davacının tebliğ anında orada bulunup bulunmadığı yönünden herhangi bir şerh düşülmediğinden yapılan tebligatın usulsüz olduğu, dolayısıyla dava açma süresinin 23/05/2014 tarihinden itibaren başlatılamayacağı, kaldı ki 23/05/2014 tarihinde davacı adına belirtilen adrese iletilen bildirimin taahhütlü mektup yolu ile yapıldığı da dikkate alındığında Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış bir tebliğden de söz edilemeyeceği açıklaması eklenerek,
İdare Mahkemesi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
120 sayılı parselin kısmen ayrık nizam 5 katlı konut alanı, kısmen 17,5 metre ile 12 metre genişliğinde yol ve cep otoparkına alınmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Payas Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı 16/03/2012-18/04/2012 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, bu plana davacı tarafından askı süresi içerisine itiraz edilmemiştir
Davacı tarafından 20/02/2014 tarihinde davalı idareye başvurulmuş ve dava konusu planda taşınmazın büyük bir kısmının yola ve otoparka ayrılarak mağdur edildiği belirtilerek taşınmazının 1995 yılındaki plan durumuna getirilmesi yani plan değişikliği yapılması istenilmiş, davacının bu plan değişikliği talebi ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararı ile reddedilmiş, bu karar davacının eşine 23/05/2014 tarihinde tebliğ edilmiş, ayrıca davacının anılan 20/02/2014 tarihli başvurusu ilgi tutularak Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce tesis edilen ... tarih ve ...-... sayılı işlem ile ... sayılı parselin imar planında kısmen yol, kısmen konut alanında kaldığı davacıya bildirilmiş ve dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bir örneği davacıya gönderilmiş, davacı tarafından bu işlemin imar durum belgesi niteliğinde olduğundan bahisle bu işlemle birlikte 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle 10/11/2014 tarihinde temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, aynı Kanun'un dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise; "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.
2\. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
3\. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ise; "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmünü içermektedir.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan mülga Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik'in 20. maddesinde ise onaylanmış planların; onay tarihinden itibaren ilgili idarece herkesin görebileceği şekilde ilan yerlerinde asılmak ve nerede nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile duyurulmak suretiyle 30 gün süre ile ilan edileceği, 30 günlük ilan süresi içinde planlara itirazın, ilgili idare nezdinde yapılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta ısrar hususu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına karşı süresinde dava açılıp açılmadığına ilişkindir.
İmar planları; 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrasında belirtilen “ilanı gereken düzenleyici işlemlerden” olup, aynı madde gereğince dava açma süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 33. maddesi gereği, imar planları otuz gün süreyle askıda ilan edilerek duyurulmakta ve bu süre içerisinde imar planlarına yapılan itiraz başvuruları hakkında bir karar verilmek üzere, askı süresinin bitiminden sonra ilgili karar merciine gönderilmektedir.
Bu nedenle, imar planlarına karşı askı süresi içerisinde yapılan itirazların, askı süresi dolduktan sonra, bu itirazlara yönelik idari işlem tesis edilmesi için yetkili mercie gönderildiği hususu ile 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi birlikte ele alındığında, dava açma süresinin başlangıcında, askıda yapılan itiraz tarihi yerine, itirazlar hakkında değerlendirme yapılacak sürecin başladığı askıdan inmeyi takip eden tarihin esas alınması gerekmektedir.
Sonuç olarak, 3194 sayılı Kanun'un 8. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11. maddesi hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içerisinde 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün (2577 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik ile bu süre 30 güne indirilmiştir) içerisinde bu başvuruya cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, zımni reddin oluştuğu bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içerisinde veya ilan-askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içerisinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde, bu cevabın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca, imar planının ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği sonucuna ulaşılmakta, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğu hususlarında tartışma bulunmamaktadır.
Bu hususlar dikkate alındığında; uygulamaya esas imar planı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayalı olarak tesis edilen; imar durum belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi gibi imar uygulama işlemlerinin tesisiyle birlikte dayanak uygulama imar planı ve uygulama imar planının dayanağı olan üst ölçekli imar planlarına karşı da 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca dava açılabileceği tabiidir.
Öte yandan, bu süreler geçirildikten sonra yapılacak başvuruların ise, dava açma süresini ihya etmeyeceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; değişiklik yapılması istenilen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 16/03/2012-18/04/2012 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, bu plana davacı tarafından askı süresi içerisinde itiraz edilmediği ve askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde dava açılmadığı, 20/02/2014 tarihinde yapılan imar planı değişikliği talebinin ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararı ile reddedildiği, bu kararın davacının eşine 23/05/2014 tarihinde tebliği edildiği, davacının anılan 20/02/2014 tarihli başvurusu ilgi tutularak Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce tesis edilen ... tarih ve ...-... sayılı işlem ile ... sayılı parselin imar planında kısmen yol, kısmen konut alanında kaldığının davacıya bildirildiği ve dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bir örneğinin davacıya gönderilmesi üzerine bu işlemle birlikte 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle 10/11/2014 tarihinde davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ...-... sayılı işlemi imar durum belgesi olarak nitelendirilmiş ise de; İdare Mahkemesi kararının, anılan işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmının kesinleştiği, dolayısıyla bu işlemin imar durum belgesi niteliğinde olmadığının yargı kararıyla tespit edildiği açıktır.
Bu durumda, imar planına askı süresi içinde itiraz etmeyen davacının, askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde dava açması gerekirken, imar durum belgesi niteliğinde olmayan Payas Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ...-... sayılı işlemi üzerine 10/11/2014 tarihinde açtığı davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından, taşınmazının 1995 yılındaki plan durumuna getirilmesi yönünde imar planında değişiklik yapılması talebiyle yapılan 20/02/2014 tarihli başvurusunun da yeni bir dava açma süresi başlatmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenmek suretiyle planın iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2\. İdare Mahkemesi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/10/2025 tarihinde kesin olarak esasta ve gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.


GEREKÇEDE KARŞI OY
X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 29/05/2024 tarih ve E:2020/8316, K:2024/3353 sayılı kararında yer alan gerekçe doğrultusunda bozulması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.


KARŞI OY
XX- Uyuşmazlıkta ısrar hususu, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına karşı süresinde dava açılıp açılmadığına ilişkindir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyize konu ısrara ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, kararın esasına yönelik temyiz isteminin Dairesince değerlendirilmesi gerektiğinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ısrara ilişkin kısmının onanması, uyuşmazlığın esasına ilişkin davalı idarenin temyiz istemi hakkında karar verilmesi için dosyanın Danıştay Altıncı Dairesine gönderilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.