Danıştay danistay 2024/609 E. 2025/1525 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/609
Karar No : 2025/1525

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, 1/25000 ölçekli nazım imar planında dava konusu parsellerin de içinde yer aldığı bölgenin, onaylı-mevcut imar planı doğrultusunda yapılaşmasını sürdürmesi ve böylece bölgenin mevcut imar planı hak ve yapılaşma koşulları doğrultusunda çevreyle uyumlu (benzer yoğunluklu) bir konut bölgesi olarak mekan oluşumunu tamamlamasının öngörüldüğü; buna karşın, alanda yapı ve nüfus yoğunluğu artışı getiren dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin, üst ölçekli planın bölge için öngörülen temel nüfus, yoğunluk ve bölgeleme kararlarına ve plan kademeleri kuralına aykırı olduğu, plan değişikliği ile bölge bütününe yönelik kararlar getiren ilk imar planına göre yoğunluğun 12 kat arttırıldığı, emsalin 0.30'dan, 1.90'a yükseltildiği; oysa alanın ilk imar planında çevresiyle birlikte düşük yoğunluklu konut alanı ve bu nüfusa hizmet etmeye yönelik donatı alanları ile tanımlandığı ve bu tanımlamanın üst ölçekli 1/25000 ölçekli nazım imar planında da aynen korunduğu; dolayısıyla aslında dava konusu parsellerin de çevredeki diğer yapı ada ve alanlarına benzer şekilde mevcut imar planındaki koşullarla yapılaşmasının beklendiği, mevcut plan kararlarının ve koşullarının uygulanmamasını gerektiren/uygulanmasını engelleyen veya değişime zorlayan herhangi bir nesnel ve teknik gerekçe veya kamu yararına bir zorunluluk bulunmadığı halde hem mahkeme kararı ile iptal edilen önceki nazım imar planı değişikliğinde hem de dava konusu plan değişikliğinde bütüncül bir planla öngörülmüş yapılaşma koşullarını değiştirme amaçlı bir plan değişikliği yapıldığı, düzenlemenin parsel bazında yapı ve nüfus yoğunluğu artışı getirdiği; değişiklikle, bölgeye ilişkin plan kurgusu, dokusu, bütünlüğü ve eşitlikçi yaklaşımlarının, davaya konu parsellere tanınan fazla yapılaşma hakkıyla bozulduğu, parsel bazında ayrıcalık getiren parçacı bir yaklaşımla bölge bütünü ve bu kesimdeki donatı alanlarına ilave yük getirildiği, mevcut donatı dengesi ve standardının bozulduğu, mevcut olanların etkinlik ve hizmet kalitesinin azaltıldığı, ortaya konulan tüm bu olumsuzluklar bir önceki plan değişikliğinin iptaline dair mahkeme kararında yer almış olmakla birlikte, dava konusu plan değişikliğinde de bu olumsuzlukların ortadan kaldırılmadığı, bu durumda dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 30/12/2022 tarih ve E:2020/1526, K:2022/12413 sayılı kararıyla;
İmar planlarının; durağan, değişmeyen, statik belgeler olmadığı ve hazırlanmasında, planlama alanına dair öngörülen nüfus, toplumsal, iktisadi ve kültürel değişimin öngörülenden daha hızlı bir biçimde olması halinde, mevcut imar planlarının buna koşut olarak yeniden değerlendirilmesi ve değişimin büyüklüğü nispetinde üst ölçekli planlara bunun yansıtılması gerektiği, bunun için mevzuatta "revizyon imar planı", "ilave imar planı", "imar planı değişikliği" gibi araçların geliştirildiği, bunların imar planlarının ihtiyaçları karşılayamadığı ve uygulamasının sorun teşkil ettiği durumlarda başvurulacak yollar olduğu, üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkeleri, stratejileri ve kararlarına aykırı olmamak, onlarla uyum içinde kalmak koşulu ile, alt ölçekli planlarda değişen koşul ve gereksinimlere yanıt verecek değişiklikler yapılabileceği,
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planının nüfus ve yapı yoğunluğu yönünden 2023 yılı hedef ve öngörüsü ile hazırlandığının gözden kaçırılmaması gerektiği,
Sosyal ve teknik alt yapı alanlarının birlikte kullanılması bakımından İncek, Alacaatlı, Beytepe ve civar mahallelerin yapı yoğunluğu ile sosyal ve teknik donatılarının bütünsel olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu alanlarda E:0,50 ve 2 katlı konut yapıları bulunduğu gibi E:2,0 yüksek katlı konut yapılarının da bulunduğu, anılan bölgede çok sayıda ada/parselin site tarzında konut alanı olarak, sosyal ve teknik altyapı alanlarının ada/parsel içinde ya da civarda yaptığı terklerden karşılanmak üzere planlandığı, dinamik bir sürecin sonucunda oluşturulan imar planlarının değişmeyen statik belgeler olarak kabul edilmelerinin ekonomik, toplumsal ve teknolojik bakımdan hızlı bir değişim içinde bulunan kentlerin yerleşim alanlarının gerçek yapısı ile bağdaşmayacağı göz önünde bulundurulduğunda, bölgenin dönüşümüne yönelik olarak gerçekleştirilen imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı,
Uyuşmazlık özelinde inceleme yapıldığında ise; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında hukuka aykırılık görülmediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu plan değişikliğinin iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kararda isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... ada, ... ve ... sayılı parsellere ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde; planlama alanının 7.490 m2'sinin E:1.90, hmaks:serbest konut alanı, 3.240 m2'sinin ise yeşil alan olarak ayrıldığı, 5 numaralı plan notunda; "5. Büyükşehir Belediyesi ya da ilgili kamu kuruluşunun sağlayacağı altyapısı tamamlanmış imarlı bir eğitim parseli üzerine M.E.B Standart Tip Projelerinden (32 Derslikli İ.Ö.O) M.E.B. 2000.42-R tipi ilköğretim okulu anahtar teslimi yapılmadan iskan ruhsatı verilemez." düzenlemesinin yer aldığı, bu nazım imar planı değişikliğinin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2017 tarih ve E:2015/4085, K:2017/1782 sayılı kararıyla onandığı, 08/12/2020 tarih ve E:2017/3833, K:2020/12255 sayılı kararıyla kararın düzeltilmesi isteminin reddedildiği, Danıştay Altıncı Dairesinin anılan onama kararından sonra Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle, anılan yargı kararıyla iptal edilmiş olan önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde yer alan 5 numaralı plan notunun; "5. Büyükşehir Belediyesi ya da ilgili kamu kuruluşunun sağlayacağı altyapısı tamamlanmış imarlı bir eğitim parseli üzerine M.E.B Standart Tip Projelerinden (32 Derslikli İ.Ö.O) M.E.B. 2000.42-R tipi ilköğretim, ortaöğretim ve lise okulu anahtar teslimi yapılmadan iskan ruhsatı verilemez." şeklinde değiştirildiği, taşınmazlara getirilen kullanım kararında ve yapılaşma şartlarında ise değişiklik yapılmadığı, bu durumda; yargı kararıyla iptaline hükmedilen plana ait 5 numaralı plan notunda değişiklik yapan dava konusu işlemin dayanaksız hale gelmesi sebebiyle dava konusu planlama işleminde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yargı kararıyla iptali üzerine kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile alanda okul ihtiyacını karşılamaya yönelik plan notu değişikliği yapıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların yeşil alan ve E:1.90, hmaks:serbest konut alanına alınmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle, uyuşmazlık konusu taşınmazlara, yargı kararıyla iptal edilen önceki plan değişikliğinde önerilen kullanım kararları ve yapılaşma şartlarının getirildiği, dolayısıyla taşınmazların kullanım kararında ve yapılaşma şartlarında değişiklik yapılmadığı, sadece ... numaralı plan notunda değişikliğe gidildiği açıktır.
Bu durumda, hukuka aykırılığı yargı kararıyla tespit edilmiş olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin, sadece ... numaralı plan notunun değiştirilmesi suretiyle yeniden onaylanmasına ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmadığından, ısrar kararının belirtilen gerekçeyle onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı'nda çok seyrek yoğunluklu gelişme konut alanında ve ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında E:0,30, hmax:6,50 m konut alanında kalan uyuşmazlık konusu ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile yeşil alan ve E:1.90, hmaks:serbest konut alanına alınmış, ... numaralı plan notunda; "5. Büyükşehir Belediyesi ya da ilgili kamu kuruluşunun sağlayacağı altyapısı tamamlanmış imarlı bir eğitim parseli üzerine M.E.B Standart Tip Projelerinden (32 Derslikli İ.Ö.O) M.E.B. 2000.42-R tipi ilköğretim okulu anahtar teslimi yapılmadan iskan ruhsatı verilemez." düzenlemesine yer verilmiştir.
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davacı TMMOB Şehir Plnacıları Odası (Ankara Şubesi) tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden; "Bu durumda, dava konusu plan değişikliğinin bilimsel dayanaklardan yoksun olduğu ve plan değişikliğini gerektiren zorunlu koşulların bulunmadığı, 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında çok seyrek yoğunluklu konut gelişimin öngörüldüğü bir alanda, şahıs talebi doğrultusunda yoğunluk artışı getiren plan düzenlemesinin planların birlikteliği ilkesi ve üst ölçekli planlama mantığıyla bağdaşmadığı, getirilen ek nüfusun üst ölçekli planın öngördüğü ulaşım ve teknik altyapıyı olumsuz etkileyeceği ve hedeflenen kentsel gelişmeye zarar vereceği, dava konusu plan değişikliği ile getirilen yoğunluk artışının diğer bölgelerde de bu yöndeki talepleri teşvik edeceği ve üst ölçekli referans planın uygulanamaması sonucunu ortaya çıkaracağı, artacak nüfusun ihtiyaç duyacağı teknik altyapı ve kentsel sosyal donatı alanlarının dava konusu planlama çalışması sırasında gözetilmemiş olduğu ve bu nedenle bölge için öngörülen teknik ve sosyal donatı dengesinin bozulacağı, plan değişikliğinin, parçacı bir yaklaşımla ele alındığı, plan ve bölge bütününden farklı ve ayrıcalıklı bir alan yaratma niteliği gösterdiği, plan değişikliğinin 2 nolu plan notu ile konut alanlarında toplam inşaat alanında %10 luk artış imkanının dava konusu planlama alanına çevresindeki yapı adalarından farklı yapılaşma imkanı tanınarak ayrıcalıklı bir alan yaratma imkanı sunduğu anlaşıldığından dava konusu 1/5000 ölçekli plan değişikliğinde hukuka uyarlık bulunmadığı" sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle anılan plan değişikliğinin iptaline karar verilmiş, bu karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2017 tarih ve E:2015/4085, K:2017/1782 sayılı kararıyla onanmış, 08/12/2020 tarih ve E:2017/3833, K:2020/12255 sayılı kararıyla kararın düzeltilmesi istemi reddedilmiştir.
Danıştay Altıncı Dairesinin anılan onama kararından sonra Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle, anılan yargı kararıyla iptal edilen önceki plan değişikliğinde olduğu gibi uyuşmazlık konusu taşınmazlara yönelik olarak yeniden yeşil alan ve E:1.90, hmaks:serbest konut alanı kullanım kararları getirilerek, taşınmazlara getirilen kullanım kararında ve yapılaşma şartlarında değişiklik yapılmamış, ancak yargı kararıyla iptal edilen önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde yer alan ... numaralı plan notu; "5. Büyükşehir Belediyesi ya da ilgili kamu kuruluşunun sağlayacağı altyapısı tamamlanmış imarlı bir eğitim parseli üzerine M.E.B Standart Tip Projelerinden (32 Derslikli İ.Ö.O) M.E.B. 2000.42-R tipi ilköğretim, ortaöğretim ve lise okulu anahtar teslimi yapılmadan iskan ruhsatı verilemez." şeklinde değiştirilmiştir.
Bu plan değişikliği üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü düzenlenmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların yeşil alan ve E:1.90, hmaks:serbest konut alanına alınmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle, uyuşmazlık konusu taşınmazlara, yargı kararıyla iptal edilen önceki plan değişikliğinde önerilen kullanım kararları ve yapılaşma şartlarının getirildiği, dolayısıyla taşınmazların kullanım kararında ve yapılaşma şartlarında değişiklik yapılmadığı, sadece ... numaralı plan notunda değişikliğe gidildiği açıktır.
Bu durumda, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yargı kararıyla hukuka aykırı olduğu sonucuna varılan kullanım kararı ve yapılaşma şartlarına aynen yer verilip, sadece ... numaralı plan notunun değiştirilmesi suretiyle tesis edilen dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde yargı kararının gereklerine ve hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, temyize konu ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2\. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3\. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/07/2025 tarihinde, kesin olarak oybirliği ile karar verildi.