Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/2934
Karar No : 2025/1944

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Doğubayazıt Gümrük Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılması üzerine, dava dosyası incelenerek,
Davacıya isnat edilen fiilin, usulüne uygun olarak yürütülen disiplin soruşturması neticesinde sübuta erdiği, vazifesi ve bu vazifenin taşıdığı ehemmiyet gereği ilgili mevzuat çerçevesinde kendisine yüklenen sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirerek her türlü gümrük kaçakçılığını tespit ettiği anda önlemekle yükümlü olduğu halde, tam tersine davranışla "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işleyen davacının bu fiiline uyan devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Davacıya sözlü savunma yapması amacıyla tebliğine dair düzenlenen 18/08/2017 tarihli telefon görüşme tutanağında, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Yüksek Disiplin Kurulu Başkanlığı nezdinde dinlenme talebi nedeni ile 21/08/2017 tarihinde saat 14.30'da Ankara'da bulunan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ana hizmet binasında hazır bulunması gerektiğine ilişkin telefon görüşmesi yapıldığının belirtildiği, ancak 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre, muhataba telefon ile tebligat yapılabileceğine dair herhangi bir hüküm bulunmadığından yapılan tebligatın usulüne uygun olmadığı, dolayısıyla davacıya sözlü savunma hakkı tanınmaksızın dava konusu işlemin tesis edildiği,
Öte yandan, uyuşmazlıkta, davacı hakkında 21/06/2016 tarihli rapor düzenlendikten, yani, isnat konusu fiilin işlenip işlenmediği yönündeki idare kanaati ve bu kanaat doğrultusunda hangi cezanın verilmesi gerektiği yönündeki idare kanaati ortaya çıktıktan sonra ve ceza verilmeden önce, savunma yapması için davacıya süre verildiğine dair herhangi bir bilgi ve belgenin dosyada mevcut olmadığı, davacının savunması alınmadan ceza verildiği, soruşturmacı tarafından 21/03/2016 tarihinde alınan ifadenin savunma olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, zira, rapor yazılıp davacıya isnat edilen fiil ile önerilen ceza ortaya çıkmadan önce davacıya sorulan soruların savunma istemi olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, ifade istemi olduğunun kabulü gerektiği, çünkü, kendisine isnat edilen fiili ve bu fiil için istenen cezayı bilmeyen davacının sağlıklı bir savunma yapabileceğinden söz etmenin mümkün olmadığı,
Bu durumda, davacının, hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi amacıyla savunmasının alınmadığı gibi sözlü savunma olanağı da tanınmadığı, böylece Anayasal güvence altındaki savunma hakkı kısıtlanarak verilen disiplin cezasında hukuka uyarlık, davanın reddi yönündeki istinaf konusu mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 27/03/2024 tarih ve E:2022/3103, K:2024/1589 sayılı kararıyla;
Davacı hakkında 21/06/2016 tarihli soruşturma raporu düzenlendikten sonra ve dava konusu işlem tesis edilmeden önce, ... tarih ve ... sayılı yazıyla 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin 2. fıkrasındaki hakları belirtilerek davacıdan 7 (yedi) gün içinde savunma verilmesinin istenildiği, savunma istemi yazına ilişkin gizli evrakın iadeli ve taahhütlü olarak tebliğ edildiği, davacının adresinde olmaması üzerine yöneticiye haber verilerek tebliğ adresine 2 numaralı haber kağıdının yapıştırıldığı, tebliğ evrakının ise Atakent Mahalle Muhtarına teslim edilerek 27/09/2016 tarihinde mahalle muhtarı aracılığıyla tebliğ edildiğinin dosyada bulunan mazbatadan anlaşıldığı,
Bu durumda, ... tarih ve ... yazıyla davacıya, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin 2. fıkrası gereği sözlü savunma hakkı tanındığı, temyize konu karar gerekçesinde yer verilen usuli eksikliğin dava konusu işlemde bulunmadığı görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesi tarafından davaya konu uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği,
Bu itibarla davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Davacının savunmasının alındığının davalı idarece ortaya konulamadığı,
Danıştay Onikinci Dairesince hükme esas alındığı anlaşılan ve davacıya 27/09/2016 tarihinde yapılan tebliğe ilişkin tebligat zarfının incelenmesinden, tebligat zarfı üzerinde "tebliğ veya davanın mevzuu" kısmında herhangi bir hususun belirtilmediği ve bu kısmın boş bırakıldığı, tebligat zarfının diğer kısımlarında da davacıya tebliğ edilen evrakın konusu hakkında hiçbir bilginin yer almadığı, "Dosya no" kısmında "..." numarasının belirtildiği ancak davacı adına düzenlenmiş savunma istem yazısının ... tarih ve... sayılı olduğu, bu sayının da tebligat zarfında belirtilen dosya numarası ile aynı olmadığı görülmekle tebliğ edilen evrakın hangi hususta olduğunun anlaşılmasına olanak sağlamayan bu belgenin, davalı idarece savunma istem yazısının davacıya tebliğ edildiğine kanıt olarak kabulüne hukuken imkan bulunmadığı gerekçesi eklenmek suretiyle İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline yönelik kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ... sayılı yazı ile davacının savunmasının istendiği, tebligat adresinde olmaması üzerine yöneticiye haber verilerek tebligat adresine 2 numaralı haber kağıdının yapıştırıldığı, tebliğ evrakının ise mahalle muhtarına teslim edildiği ve 27/09/2016 tarihinde muhtar aracılığıyla davacıya tebliğ edildiği, davacının yedi günlük savunma süresi içerisinde herhangi bir savunma vermediği, bu konuda 27/12/2016 tarihli tutanak tutulduğu, dava konusu işlemin esas bakımından da hukuka uygun olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz iste
minin reddi ile ısrar kararının gerekçe değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, davalı idare bünyesinde, gümrük muayene memuru statüsünde görev yapmaktadır.
Hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde, davalı idare Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca davacının devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 129/2 maddesinde, "Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez." kuralı bulunmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 129. maddesinde, "Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, … soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." hükmüne; 130. maddesinde ise "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 23. maddesinde, tebliğ mazbatasının ihtiva etmesi lazım gelen unsurlar arasında, "tebliğin mevzuu" da zikredilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davacı, davalı idare bünyesinde gümrük muayene memuru olarak çalışmakta iken, işlediği iddia olunan fiilleri nedeniyle hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Konu ile ilgili olarak 21/06/2016 tarihli soruşturma raporu tanzim edilmiş, raporda, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması yönünde teklif getirilmiş, davalı idare Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 657 sayılı Kanun'un 125/E-g hükmü uyarınca davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Yukarıda aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, Devlet memurlarının veya diğer kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezaları ile cezalandırılabilmeleri için, yetkili disiplin mercilerince, ilgili kamu görevlisi bakımından, savunma hakkının etkin biçimde kullanılmasına imkân tanınmasının hukuken zorunlu olduğu sonucuna varılmaktadır.
Aynı zamanda, yüksek disiplin kurulları, kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur da, soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.
Dosyanın incelenmesinden, soruşturma raporunun 21/06/2016 tarihinde tanziminden sonra davacıya yönelik olarak, 657 sayılı Kanun'un 129/2. maddesi hükmünden de bahsedilerek, savunmasını yapmasını belirten ... tarih ve ... sayılı yazının yazıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı idarenin beyanlarına göre, bu yazı davacıya 27/09/2016 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
İdarece dosyaya sunulan 27/09/2016 tarihli tebliğ mazbatası incelendiğinde, mazbata üzerindeki "Tebliğ veya davanın mevzuu" kısmının boş olduğu, "Dosya No" kısmında da ... sayısının yazılı olduğu görülmektedir.
Dosya içerisinde bulunan, Gürbulak Gümrük Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında; bu "..." sayısının, Gürbulak Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünün 31/08/2016 tarihli yazısının sayısı olarak geçtiği ve bu ... tarih ve ... sayılı yazının "İlgi (a)" şeklinde işaretlendiği görülmekle birlikte, bu, Gürbulak Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve .. sayılı yazısı dosya içerisinde bulunmadığından, muhtevası ya da hangi konuyla ilgili olduğu tam olarak anlaşılamamaktadır.
Dolayısıyla idarenin savunma istem yazısının davacıya tebliğ edildiğini iddia ettiği tebliğ mazbatasında tebliğin mevzuu belirtilmediği gibi, idarece davacının savunmasının istendiğinin belirtildiği yazının sayısı (...) ile tebliğ mazbatasında belirtilen "Dosya No" sayısının (...) da farklı olduğu, diğer taraftan, tebliğ mazbatasında belirtilen "Dosya No" sayısına ilişkin ... sayılı yazının ise dosyaya sunulmadığı ve kazandırılmadığı görüldüğünden, davacının savunmasının usulüne uygun bir tebligatla ve söz konusu yazıyla istendiği idarece kesin bir biçimde ispat edilememiş ve saptanamamıştır.
Öte yandan, dava dosyasına sunulan ilk savunma dilekçesine göre, idarece, ... tarih ve ... sayılı yazıyla davacının sözlü savunma yapmak üzere 21/08/2017 tarihinde Bakanlık adresinde bulunması gerektiği bildirilmiş, bu yazının davacıya tebliği için yazışmalar yapılmış, bu arada 18/08/2017 tarihinde idare yetkililerince "telefonla görüşme tutanağı" düzenlenmiş, tutanakta, davacının cep telefonuyla aranarak 21/08/2017 tarihinde sözlü dinlenme için Bakanlık adresinde bulunması gerektiğinin kendisine tebliğ edildiği imza altına alınmıştır.
Dosyadaki evraktan, Bakanlığın ... tarih ve ... sayılı yazısının Gürbulak Gümrük Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacıya tebliğ edildiği, tebligat tarihinin ise 22/08/2017 olduğu, yani davacının sözlü savunma için çağrıldığı ve dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu kararının alındığı tarihten (21/08/2017) bir gün sonra (22/08/2017) davacıya resmi yolla tebligat yapıldığı, davacının sözlü savunmasının, zamanında yapılmış bir tebligatla istenmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının savunmasının istendiğinin idarece ispat edilemediği, sözlü savunma için tarihin bildirildiği çağrı yazısının ise işlemin tesisi tarihinden sonra tebliğ edildiği, bu konuda bir telefon tutanağı tutulmuş ise de bu tutanağın da söz konusu hususu kesin olarak ispatlamaya elverişli olmadığı, dolayısıyla davacının savunma hakkı usulüne uygun olarak kullandırılmadan tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Buna göre, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2\. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3\. Bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 16/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY
X- Dosyada, idarenin savunma istem yazısının davacıya tebliğ edildiğini iddia ettiği tebliğ mazbatasında belirtilen "Dosya No" sayısının, idarece davacının savunmasının istendiğinin belirtildiği yazının sayısından farklı olduğu anlaşılmaktadır.
Fakat, Bölge İdare Mahkemesince, tebliğ mazbatasında belirtilen "Dosya No" sayısının ilgili olduğu yazı dosyaya kazandırılmadan karar verildiği görülmektedir.
Buna göre, Bölge İdare Mahkemesi tarafından, söz konusu farklılığın tespiti üzerine, tebliğ mazbatasında belirtilen "Dosya No" sayısının ilgili olduğu ... sayılı yazının ve gerekiyorsa bu yazının ilgili bulunduğu üst yazıların getirtilip, idarenin, davacının savunmasının istendiğini belirttiği ... sayılı yazı ile bir bağlantısının bulunup bulunmadığı dolayısıyla söz konusu yazı veya yazılar ile davacının savunmasının istenilip istenilmediği araştırıldıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken bu şekilde yapılmayarak eksik inceleme ile karar verildiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenle, temyize konu kararın eksik inceleme nedeniyle bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.