Danıştay danistay 2024/2280 E. 2025/1345 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/2280
Karar No : 2025/1345

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...
Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde doktor öğretim üyesi olarak görev yapan davacı tarafından, Öğretim Üyeliğine Yükseltme ve Atama İlkeleri Yönergesi'nin 11. maddesinde yer alan şartları taşımadığından bahisle görev süresi uzatılmayarak 21/01/2020 tarihi itibarıyla kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Rektörlük olur işleminin iptaline ve yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Davacının görevi devam ederken davalı Üniversite Rektörlüğü tarafından uyuşmazlığa konu 2018 yılı Yönergesi'nin yayımlandığı, anılan Yönerge'de görev süresi dolan doktor öğretim üyelerinin yeniden atamalarında bu Yönerge'de yapılan değişikliklerin 31/12/2019 tarihinde yürürlüğe gireceği hükmünün yer aldığı, davacının görev süresinin uzatıldığı tarih itibarıyla (21/01/2017) yürürlükte olmayan bir puan hedefini, henüz görev süresi dolmadan gerçekleştirmesinin beklenmesi hukuki güvenlik ilkesiyle bağdaşmayacağından, söz konusu puan hedefinin sadece anılan Yönerge'nin yürürlüğe girdiği 31/12/2019 tarihinden sonra görev süresi uzatılan doktor öğretim üyeleri için uygulanabileceği sonucuna varıldığı,
Bu durumda, davacının görev süresi dolmadan yürürlüğe giren 2018 yılına ilişkin Yönerge'deki asgari 50 puan hedefini sağlaması beklenemeyeceğinden, 21/01/2020 tarihi itibarıyla kadrosuyla ilişkisinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,
Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca, davacının açıkta geçirdiği döneme ilişkin dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının, işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının parasal hak talebinin kabulü ile açıkta geçirdiği döneme ilişkin yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma tarihi olan 05/02/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Dava dosyasının incelenmesinden, dayandığı gerekçeler karşısında, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğunun anlaşıldığı ve istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 16/01/2024 tarih ve E:2022/268, K:2024/7 sayılı kararıyla;
Temyize konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına,
Kararın, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesine ilişkin kısmı bakımından ise,
İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği, idari yargı mercilerince verilen iptal kararlarının, geriye yürüyeceği ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldıracağı, iptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerektiği,
Buna karşın, davacının kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmiş olmasının, talepte bulunduğu kadroya atanma sonucunu doğurmayacağı, davacının durumunun Yönerge'nin değişikliğe uğramadan önceki haliyle değerlendirilmesi sonucunda yeniden atanıp atanmayacağına karar verileceği dikkate alındığında, parasal haklarının ödenmesi talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği,
Bu durumda, davacının kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğinden, aksi yönde değerlendirme ile verilen kararın bu kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle temyiz isteminin kısmen kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bu kısmının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;
Anayasa’nın 125. maddesinde, idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları gidermekle yükümlü olduklarının kurala bağlandığı,
Bir idari işlemin yargı kararıyla iptal edilmesinin, işlemi yapıldığı andan başlayarak ortadan kaldırdığı, bu özelliği nedeniyle geriye yürüyen sonuçlar doğurduğu; başka bir anlatımla işlemin kurulduğu tarihten önceki hukuki durumun geçerliğini sağladığının idare hukukunun bilinen ilkelerinden olduğu, bu nedenle idarenin, iptal kararının amaç ve kapsamına göre yeni bir işlem yapmak, iptal edilen idari işlemden doğan tüm sonuçları ortadan kaldırmak, idari işlemin hiç yapılmamış sayılması ilkesinin gereği olarak önceki hukuki durumun geçerliğini sağlamakla yükümlü olduğu,
Bu kapsamda, Daireleri kararı ile hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle Anayasa'nın 125. maddesi gereğince, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesi eklenmek suretiyle İdare Mahkemesi kararının "davacının parasal hak talebinin kabulü ile açıkta geçirdiği döneme ilişkin yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 05/02/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idarelerince tesis edilen işlemin usul ve hukuka uygun olduğu; davacının Sağlık Bakanlığı Tekirdağ Devlet Hastanesinde 27/04/2020 tarihinde göreve başladığı, ayrıca Üniversitelerine atanma hakkından vazgeçtiğinin Sağlık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirildiği; davacının sadece iki ay açıkta kaldığı, yerel mahkemenin gerekçeli kararda belirttiği süre kadar açıkta kalmadığı; yerel mahkemece davacının gelir getirici bir faaliyette bulunup bulunmadığı dahi araştırılmaksızın, anılan dönemlerde Sosyal Güvenlik Kurumundan alınacak SGK kaydının ve gelirinin öğrenilmeksizin Mahkeme tarafından özlük ve parasal hakların tamamının tarafına ödenmesi yönünde karar verilmesinin usul ve hukuka aykırı olduğu; davacının hak ettiği parasal haklarının dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesinin, davacının belirtilen tarih ile göreve başlatıldığı tarih arasında gelir getirici bir faaliyette bulunduğu dönemlerin ödenmesi hususunun davacı lehine sebepsiz zenginleşmeye sebebiyet vereceği, ilk derece mahkemesinin delil araştırması yapmadan, tüm delilleri toplamadan karar verdiği, bu şekilde davacının özlük ve parasal haklarının tarafına ödenmesi yönünde karar verilmesinin külliyen usul ve hukuka aykırılık teşkil ettiği; parasal haklarının ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerektiği; bunun akabinde davacının idarelerinde işe başlaması halinde parasal haklarının ödenmesinin gündeme gelebileceği, bu durumda yeni bir dava açılarak parasal haklarının ödenmesinin talep edilmesi icap ettiği belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, davalı idare bünyesinde doktor öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
Davacının görev süresi en son olarak, 21/01/2017 tarihinden itibaren üç yıl süreyle yeniden uzatılmıştır.
Davacının üç yıllık bu görev süresi 21/01/2020 tarihinde sona ereceğinden, yeniden uzatma yapılıp yapılmayacağı hususunda 2547 sayılı Kanun'un 23. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılmıştır.
Davacının sona erecek olan görev süresi, Öğretim Üyeliğine Yükseltme ve Atama İlkeleri Yönergesi'nin 11. maddesinde yer alan şartları taşımadığından bahisle uzatılmayarak, 21/01/2020 tarihi itibarıyla kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında, "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." kuralı yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Doktor Öğretim Üyesi" başlıklı 23. maddesinde, "a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler. b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir. c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği, idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir.
2547 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan hükmüne göre, doktor öğretim üyelerinin atamaları, kanunen sınırlı bir süre için yapılır, görev süreleri her atama süresinin sonunda kendiliğinden sona erer ve görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler.
Dava konusu uyuşmazlıkta da, davacının görev süresinin sona erecek olması nedeniyle yeniden atanabilmesi hususunda idarece değerlendirme yapılmış ve sona eren görev süresinin uzatılmamasına, kadrosuyla ilişiğinin kesilmesine yönelik dava konusu işlem tesis edilmiştir.
Somut olayda, görev süresinin uzatılmayarak kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmiş olması, davacının söz konusu kadroya doğrudan atanması ya da görev süresinin doğrudan uzaması sonucunu doğurmayacaktır. Zira, davacının durumu, İdare Mahkemesi kararında belirtilen Yönerge'nin, değişikliğe uğramadan önceki haliyle idarece değerlendirilecek, yapılacak değerlendirmenin neticesinde, yeniden atanıp atanmayacağına ilişkin olarak yeni bir karar verilecektir. Bu husus dikkate alındığında, davacının durumu idare tarafından yeniden değerlendirileceğinden, parasal haklarının ödenmesi talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, davacının sona eren görev süresinin uzatılmayarak kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının kanuni faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla davacının parasal hak talebinin kabulü ile açıkta geçirdiği döneme ilişkin yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma tarihi olan 05/02/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2\. Davacının parasal hak talebinin kabulü ile açıkta geçirdiği döneme ilişkin yoksun kaldığı parasal haklarının dava açma tarihi olan 05/02/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/06/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.