Danıştay danistay 2024/1718 E. 2025/765 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1718
Karar No : 2025/765

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mah., ... ada, .. parsel üzerinde yer alan işletmeye açık alkollü içecek satış ruhsatı alabilmek için içkili yer bölgesinin tespiti kapsamında aranan mesafe uygunluk yazısının verilmesi amacıyla yapılan başvurunun reddine ilişkin Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işleme dayanak alınan Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... numaralı Meclis Kararı ile kabul edilen Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bilirkişi raporu ve uyuşmazlık konusu olay birlikte değerlendirildiğinde, içkili iş yerlerinin “içkili yer bölgesi” dışında açılamayacağı, davacı şirkete ait iş yeri ile hastanenin bitişik parsellerde yer aldığı, yapılan ölçümde kapıdan kapıya en yakın mesafenin 30,47 metre olarak ölçüldüğü, davalı idarenin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğe dayanarak yönetmelik çıkarabileceği, öte yandan "içkili yer bölgesi" belirlenmesi konusunda idarelere takdir hakkı tanındığı ve içkili yerler bölgesi belirlenmesinde hedeflenen amaca aykırı olarak, idarenin içkili yerler bölgesini belirlemeye yönelik yetkisinin bertaraf edilmemesi gerektiği ve bir yerin içkili yer bölgesi olup olmaması konusunda takdir hakkı bulunan idarenin davacı iş yerinin alkol ruhsatı alabilmesi bakımından zorlanamayacağı dikkate alındığında dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 30. maddesinde yetkili idarece içkili yer bölgesi belirlenmesinde mahalli şartlara göre mesafe koşulunun kendisinin belirleyeceği işletme ve tesisler tahdidi olarak belirlenmiş olup, söz konusu maddede sayılmayan iş yeri ve tesislerin belediyelerce yapılacak düzenlemelerle yönetmelik maddesinin dışına çıkılmak suretiyle genişletilmesi olanağının bulunmadığı, buna göre, bahse konu Yönetmeliğin 30. maddesinde sağlık tesislerinin yakınında içkili yer bölgesi belirlenemeyeceği düzenlemesine yer verilmediğinden davacıya ait iş yerinin yakınında sağlık tesisi bulunduğundan bahisle başvurusunun reddine ilişkin işlemde ve bu işlemin dayanağını oluşturan Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu edilen 8. maddesinde sağlık tesisleri yönünden hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, işbu kararın davacıya ait iş yerinin doğrudan içkili yer bölgesi kapsamına alınmasını gerektirmediği, bu karar üzerine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin içkili yer bölgesi tespitine ilişkin hükümleri dikkate alınarak davacıya ait iş yeri bakımından içkili yer bölgesinin yeniden belirleneceği ve sonucuna göre işlem tesis edileceğinin açık olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 13/12/2023 tarih ve E:2023/7075, K:2023/7004 sayılı kararıyla; temyize konu Bölge İdare Mahkemesinin kararı ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 30. maddesinde yetkili idarece içkili yer bölgesi belirlenmesinde mahalli şartlara göre mesafe koşulunun davalı belediyenin belirleyeceği işletme ve tesislerin tahdidi olarak belirlendiği ve söz konusu maddede sayılmayan iş yeri ve tesislerin belediyelerce yapılacak düzenlemelerle yönetmelik maddesinin dışına çıkılmak suretiyle genişletilmesi olanağının bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de; Yönetmeliğin 30. maddesinde tahdidi olarak sayılan yerlerin yakınında içkili yerler bölgesi belirlenemeyeceği kuralına yer verilmiş olmasının idarelerin içkili yer bölgesini belirleme konusunda takdir hakları kapsamında asayiş, güvenlik, üçüncü kişilerin ve toplumsal yararlar dikkate alınarak hastane gibi kamusal bir kullanımı olan yapının yakınında içkili yer bölgesi tespit edilmesine zorlanamayacağı, aksi durumun kabul edilmesinin, içkili yer bölgesi müessesesinin amacına aykırılık teşkil edeceği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava devam ederken davacının başka bir kuruma yaptığı başvuru ve başvuru sonrasında dava konusunu etkileyen gelişmeler neticesinde davanın konusuz kaldığı, Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler İle İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesine ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 30. maddesinde, tahdidi olarak sayılan yerlerin yakınında içkili yer bölgesi belirlenemeyeceği kuralına yer verilmiş olmasının, idarelerin içkili yer bölgesini belirleme konusunda takdir haklarını ortadan kaldırmayacağı, idarelerin asayiş, güvenlik, üçüncü kişilerin ve toplumun yararları gibi durumları dikkate alarak hastane gibi kamusal kullanımı olan bir yerin yakınında içkili yer bölgesi belirlememe yetkisine sahip olduğu, nitekim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, dosya içinde mevcut 30/03/2022 tarihli yazısında (EK 3) yer alan "... iş yeri ve adres bazında içkili yer bölgesi tespit edilmesinin belediyenin yetkilerine, Yönetmeliğin genel düzenlemesine ve bölge tespitinden beklenen amaca aykırı olacağını, içkili yer bölgesinin adres ve tek iş yeri olarak değil bölge olarak tespit edilmesi gerektiğini, kişilerin huzur ve sükûnu ile beden ve ruh sağlığını temin edecek bir çevre oluşturulması, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin daha etkin bir şekilde kontrollerinin yerine getirilmesi esas alınarak, bu tür iş yerlerinin özellikle konut ve yerleşim alanları ile gürültüye duyarlı kurumların bulunduğu yerlerde açılmamasını, bunların şehir içinde veya yakınında konutlardan ayrılmış, ayrı bir bölgede özel olarak bu şekilde faaliyet gösteren işletmelere tahsis edilmiş, alt yapısı ve ulaşım hizmetleri buna göre tesis edilmiş, içinde sadece işyerlerinin bulunduğu iş merkezi, pasaj gibi yerlerde bölge tespiti yapılarak ruhsatlandırılabileceğini" görüşü de dikkate alındığında parsel bazında belirleme yapılmasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel üzerinde yer alan işletmesine alkol ruhsatı alabilmek için öncelikle içkili yer bölgesinin tespiti kapsamında aranan mesafe uygunluk yazısının verilmesi istemiyle ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile başvuru yapılmış, başvurunun Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ... tarih ve ... sayılı Lüleburgaz Belediyesi Belediye Meclisinin "İçkili Yer Bölgesi" konulu kararının 8. maddesi uyarınca sağlık tesislerine 30 metre mesafe içindeki alanların içkili yer bölgesi olarak tayin edilemeyeceği gerekçesine yer verilmek suretiyle reddedilmesi üzerine, bu işlem ile işleme dayanak olarak alınan Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... Karar numaralı Meclis Kararı ile kabul edilen Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesinin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesininde; umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve gayrisıhhî iş yerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer iş yerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4/h maddesinde; "İçkili yer bölgesi: Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlığın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği işyerlerinin açılabileceği bölgeyi ifade eder", 5/h maddesinde; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması gerekir.", 6/1 maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz." kurallarına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 29. maddesinde; "İçkili yer bölgesi, mülkî idare amirinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki görüşü doğrultusunda belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından tespit edilir. İçkili yer bölgesi haricinde içkili yer açılamaz." hükmü, 30. maddesinde ise “İçkili yer bölgesi;
a) Hükümet binaları, hapishane ve ıslah evleri; her türlü mabet, dini kurum ve kuruluşlar; sanat müesseseleri, maden ocakları, inşaat yerleri; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesisleri yakınında,
b) Konaklama yerleri hariç olmak üzere, otoyolları ve karayollarının her iki tarafında sınır çizgisine iki yüz metreden yakın mesafe içinde,
c) Otogar ve otobüs terminallerinde,
d) Resmî ve özel okul binaları, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarına yüz metreden yakın mesafe içinde, tespit edilemez.
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamına girmeyen eğitim-öğretim kurum ve tesisleri ile öğrenci yurtları ve (a) bendinde belirtilen yerler için mahallî şartlar dikkate alınarak belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından belirli bir mesafe, tayin ve tespit edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan; belediye meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin dava konusu edilen 8. maddesinde; "Resmi Binalar (Hükümet Konağı, Belediye Binası, Vergi Dairesi vb.) kapsamına giren; resmi ve sosya-kültürel kurum ve kuruluşlarına, sağlık tesislerine, emniyet, askeri kurum, kuruluş ve tesislerine, hapishaneler ve ıslah evlerine; her türlü mabet, şehitlik alanı, kent mezarlıkları, dini kurum ve kuruluşlara; patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan ve depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine, spor tesislerine ilgili yönetmeliğin 30. maddesi uyarınca Belediye Meclisimize verilen yetki dahilinde 30m (otuz metre); mesafe içindeki alanlar; İçkili Yer Bölgesi olarak tayin edilemeyecek alanlar kapsamında değerlendirilmiştir." kuralı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, içkili yer bölgesi kavramının ve bu kavramın getiriliş amacından hareket edildiğinde belediyenin eğlence yerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak gibi bir görevinin bulunduğu, içkili yerlerin “içkili yer bölgesi” dışında açılamayacağı ve “içkili yer bölgesi”nin, içerisinde şarap ve bira dahil her türlü alkollü içeceğin verilebileceği iş yerlerinin açılabileceği bölge olarak tanımlandığı dikkate alındığında, noktasal bir yerin veya bağımsız bir bölümün içkili yer bölgesi olarak ilan edilemeyeceği, ancak sınırları belirlenmiş bir alanın içkili yer bölgesi olarak tespit edilebileceği ve tespit edilen bu bölge içerisinde içkili yerlerin açılabileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporda; dava konusu yerin aktif olarak kullanılan bahçe giriş kapısından itibaren, sağlık tesisinin aktif olarak kullanılan yürüyen merdivenli birinci giriş kapısına yaya güzergâhı üzerinden 54,59 metre, acil servis olan ikinci giriş kapısına yaya güzergâhı üzerinden 60,29 metre, sağlık tesisinin kapısız bahçe duvarı girişinden, davacı işletmenin aktif olarak kullanılmayan kapalı bahçe duvarı yaya giriş kapısına 30,47 metre ve davacı işletmenin aktif olarak kullanılan bahçe duvarı otopark giriş kapısı girişine 33,47 metre mesafede olduğunun hesaplandığı, Lüleburgaz Belediye Meclisinin ... tarih ... numaralı kararı ile kabul edilen ve yürürlüğe giren Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler île İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesine göre belirtilen nitelikler ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 34. maddesine göre muhtelif girişlerine yapılan ölçülerden elde edilen mesafeler hakkında nihai takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu şeklinde tespit ve görüşlere yer verildiği görülmüştür.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İçkili yer bölgesi olarak tespit edilemeyecek yerler" başlıklı 30. maddesinin birinci fıkrasında dört bent halinde sayılan yerlere yüz metreden yakın mesafe içinde içkili yer bölgesinin tesis edilmesinin yasaklandığı anlaşılmaktadır. Bir başka ifade ile bu yerlerin içkili yer bölgesi olarak tespit edilmemesi idareler açısından zorunluluk arz etmektedir.
Ancak, bu yerlerin içkili yer bölgesi olarak tespit edilememesi bunlar dışında kalan her yerin içkili yer bölgesi olarak tespit edilebileceği anlamına gelmemektedir. Nitekim, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklindeki genel kriterlere göre düzenlenecek Yönetmeliği esas alacakları yönündeki hükmü ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, "Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir." düzenlemesi de bu husus ortaya koymaktadır.
Bu bakımdan, Yönetmeliğin 30. maddesinde tahdidi olarak sayılan yerlerin dışında kalan alanlarda, idarelerin, içkili yer bölgesini belirleme konusunda takdir hakları bulunmakta olup, asayiş, güvenlik, üçüncü kişilerin ve toplumsal yararlar dikkate alınarak hastane gibi kamusal bir kullanımı olan yapının yakınında içkili yer bölgesi tespit edilmesine idareler zorlanamayacağından, Lüleburgaz Belediyesi Umuma Açık Yerler ile İçkili Yer Bölgesi Belirlenmesi ve Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 8. maddesi uyarınca sağlık tesislerine 30 metre mesafede içkili yer bölgesi tespit edilemeyeceğine ilişkin düzenlemede ve bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2.İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliği ile karar verildi.