Danıştay danistay 2024/1200 E. 2025/1004 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/1200
Karar No : 2025/1004

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) : ... Gıda Tarım Hayvancılık İnşaat Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av....
II - (DAVALILAR) :
1- ...Bakanlığı
VEKİLİ:Hukuk Müşaviri...
2- ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2022/3501, K:2023/7995 sayılı kararının aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması taraflarca karşılıklı olarak istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca 01/01/2015-30/11/2015 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olarak ödenmesi gereken 20.718,00-TL mera fonu kesinti tutarının 10/01/2016 tarihine kadar ödenmesi gerektiği, aksi takdirde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağına ilişkin ...tarih ve ... sayılı Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendinin iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2022/3501, K:2023/7995 sayılı kararıyla, Dairelerinin... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararının bozulmasına ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/02/2022 tarih ve E:2021/3297, K:2022/487 sayılı kararına uyularak,
Davalı idarenin usule ilişkin iddiası yerinde görülmemiş,
4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mali Hükümler" başlıklı 30. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haline ve 19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mera Kanunu'nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine yer verilerek,

Dava konusu Yönetmelik hükmü yönünden;
4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinde, tahsil edilecek olan gelir kalemlerine ilişkin düzenlemelere yer verildiği; anılan maddenin 1. fıkrasının (d) bendinde "Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay"ın tahsil edilecek gelir kalemleri arasında sayıldığı,
4342 sayılı Kanun'un 30. maddesinin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkartılan dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yasadaki düzenlemenin aynen yer aldığı, bu bendin devamında alt bentler ile birtakım kurallar getirilerek bahsi geçen payın ne şekilde ve kim tarafından tahsil edileceğine ilişkin düzenlemelerin yapıldığı, söz konusu düzenlemelerden biri olan ve 2 numaralı alt bentte bulunan "Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir." şeklindeki dava konusu düzenlemenin esasen 4342 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan payın tahsilat yöntemlerinden biri olduğu, anılan madde ile tahsil edilecek yeni bir payın düzenlenmediği anlaşıldığından, üst hukuk normlarında çizilen çerçeve içerisinde ve bu normlara açıklık getirilmesi amacıyla tesis edilen düzenleyici işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden;
Dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendinin verdiği yetki çerçevesinde Uşak İl Mera Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintilerin mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince tayin edilecek mutemet tarafından yapılmasına, ...tarih ve ... sayılı kararıyla da mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince tayin edilecek mutemet tarafından yapılacak olan mera kesintisinin, kesilen hayvanın karkas ağırlığının binde biri olan tutar olması gerektiğine karar verildiği,
Davacı şirkete ait özel mezbahada 01/01/2015 - 30/11/2015 tarihleri arasında kesimi yapılan 3.615 büyükbaş, 5.198 küçükbaş hayvanın karkas ağırlık değerinin binde biri tutarında olan 20.718,00 TL mera kesintisinin Bakanlık hesabına yatırılmadığının tespit edildiği, bahsi geçen İl Mera Komisyonu kararları doğrultusunda söz konusu tespitin hayvanların karkas ağırlıklarının ortalama kilogram fiyatı ile çarpılması suretiyle bu hayvanların karkas değeri bulunarak yapılan hesaplamaya dayandığının anlaşıldığı,
Uyuşmazlığın çözümü için dava konusu işlemin iki farklı yönden incelenmesi gerektiği, bunlardan ilkinin mezbaha sahibine getirilen tahsilat yükümlülüğü olduğu, diğerinin ise hesaplama yöntemine ilişkin olduğu, zira inceleme konusu iki husus için iki farklı İl Mera Komisyonu kararının alındığı;

Mezbaha sahibine getirilen tahsilat yükümlülüğüne ilişkin olarak, her ne kadar komisyon kararıyla mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince mutemet tayin edilerek tahsilat yapılması zorunluluğu getirilmiş ise de gerek Kanun gerekse Yönetmelik düzenlemelerine göre bu payın satıcıdan alınması öngörülmesine karşın, mezbahalarda alım ve satım işlemlerinin yapılmadığı, yalnızca hayvanların kesimlerinin yapıldığı hem davacı hem davalı idareler tarafından ifade edildiğinden, mezbaha sahibini satıcıdan tahsilat yapmaya mecbur bırakan söz konusu yükümlülüğün hukuka uygun olmadığı sonucuna varıldığı,
Tahsil edilecek payın hesaplama yöntemine gelince, 4342 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcılarından pay alınacağının düzenlendiği, dava konusu Yönetmelik'te de dayanağı kanuna uygun şekilde satış bedeli üzerinden pay alınmasının düzenlendiği, karkas ağırlık değeri üzerinden hesaplama yapma yetkisi verilmediğinin anlaşıldığı,
Bu durumda, dava konusu bireysel işlemde hem 4342 sayılı Kanun hem de Yönetmelik hükümlerine açıkça aykırı olacak şekilde hayvanların karkas ağırlıklarının ortalama kilogram fiyatı ile çarpılması suretiyle hesaplama yapıldığından, davacı şirkete ait özel mezbahada kesimi yapılan hayvanların karkas değerinin binde biri olarak hesaplanan 20.718,00-TL'nin ödenmesi gerektiği yolunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle,
Dava konusu Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendi yönünden davanın reddine; Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü'nün... tarih ve ...sayılı işleminin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idareler tarafından, Mera Kanunu’nun 30. maddesindeki düzenlemeye dayanılarak çıkarılan Yönetmelik hükmü uyarınca İl Mera Komisyonu tarafından alınan kararlara göre mera kesinti tahsilatının kesilen hayvanların karkas ağırlığının binde biri oranında olacağı ve bu payın mezbaha tarafından tahsil edileceği, davacı şirkete ait mezbahada yapılan hayvan kesimi nedeniyle ödenmesi gereken payın ödenmediğinin tespit edildiği, tahsili talep edilen miktarın mevzuata uygun olduğu belirtilerek Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, Mera Kanunu’nda mezbahalara ilişkin herhangi bir mera fonu kesintisi öngörülmemiş iken kanunda olmayan bir düzenlemenin yönetmelikle getirilmesinin Anayasa'nın 73. maddesinde yer alan vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı hükmüne aykırı olduğu, dava konusu Yönetmelikte mezbahalarda kesilen hayvanlardan hayvan satışı yapılması halinde satıcıdan alınması gereken kesintiye ilişkin düzenleme yapıldığı, mezbahalar tarafından kesinti ödemesi yapılacağına ilişkin bir hükmün yer almadığı, ayrıca mezbahada yapılan hayvan kesimi için mera fonu kesintisi yapılması yönünde getirilen mükellefiyetin angarya olması nedeniyle Anayasaya aykırı olduğu belirtilerek Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerden Tarım ve Orman Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mali Hükümler" başlıklı 30. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "(Değişik : 20/6/2001 - 4684/13 md.)
(...)
b) Bu Kanuna göre otlatma amacıyla kiraya verilen mera, yaylak ve kışlaklardan yönetmelikte belirtilen usule göre alınacak ücretler,
c) Üreticilerden satın alınan sütün satın alma bedelinin binde 1’i oranında, süt işleyen kuruluşlarca yapılacak kesinti,
d) Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay,
e) (Değişik: 27/5/2004-5178/4 md.) Tahsis amacı değişikliği talebinde bulunan gerçek ve tüzel kişilerden, 14 üncü maddenin birinci fıkrasının (e), (f), (g) bentleri ve vakıf meraları ile toprak muhafaza, sel ve taşkın kontrolü amacıyla yapılacak her türlü ağaçlandırma ve erozyon kontrolü çalışmaları ilgili tahsis amacı değişiklikleri hariç, tahsis amacı değiştirilen mera, yaylak ve kışlaklardan elde olunacak yirmi yıllık ot geliri esas alınarak, komisyonca tespit edilerek alınacak ücret,
f) Yayla turizmi amacıyla 20 nci madde çerçevesinde verilecek yapı izinlerinden valiliklerce tespit edilecek miktarda alınan yapı ruhsat ücretleri ile bu yerlerin yıllık kira bedelleri,
g) Her türlü bağış ve yardımlar,
(Değişik son paragraf: 14/7/2004-5217/10 md.) Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılır. Yatırılan bu tutarlar bütçeye gelir kaydedilir.
Bu maddede belirtilen gelirler, tahsilatın yapıldığı tarihi takip eden ayın 15’ine kadar saymanlık hesabına yatırılır ve gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
(Değişik son fıkra: 14/7/2004-5217/10 md.) Bu madde uyarınca yapılacak tahsilata ilişkin usul ve esaslar ile ödenecek huzur hakları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanunu'nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen;...g) Komisyon: Kanunun 6 ncı maddesi gereğince illerde oluşturulan İl Mera Komisyonunu,.. ifade eder." hükmü;
"Gelir tahsilatı" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Mera hizmetlerini karşılamak üzere, (...)
c) Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcıdan alınacak pay;
1) Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerince görevlendirilecek muhasebe yetkilisi mutemetlerince tahsil edilerek, tahsilatın yapıldığı gün veya en geç takip eden iş günü içerisinde bankaya yatırılır.
2) Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir.
3) Hayvan satışı yapılan pazarlarda satışı yapılan hayvanlardan, yapılacak kesintiler, belediyelerce tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir.
4) Borsada satışı yapılan canlı hayvanlardan yapılacak kesintiler, borsa görevlileri tarafından kendi usulüne uygun tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa bildirilir." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının temyiz istemi yönünden:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Sekizinci Dairesi kararının,19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendi yönünden davanın reddine ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Davalının temyiz istemi yönünden;
4342 sayılı Mera Kanunu'nun, 20/06/2001 tarih ve 4684 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik 30. maddesi ile Mera Fonunun tasfiye edilmesi nedeniyle 4342 sayılı Kanun'la verilen görevlerin gerçekleştirilmesini teminen tasfiye edilen Fonun gelir kaynakları yeniden düzenlenerek bu tutarların Bakanlık bütçesinde açılacak tertiplere özel ödenek kaydedileceği hüküm altına alınmış; ayrıca, bu madde uyarınca yapılacak tahsilatlara ilişkin diğer hususlar ile Bakanlık bütçesine özel ödenek kaydedilen tutarların harcama usul ve esaslarının çıkarılacak yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüştür.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinin yukarıda aktarılan 1. fıkrasının (c) ve (d) bentlerini yürürlükten kaldıran 17/01/2019 tarih ve 7161 sayılı Kanun'un 24. maddesinin gerekçesinde ise, "Hayvancılığın desteklenmesi konusunda katkı sağlaması ve takibinin yapılmasındaki ve üreticiye getirdiği zorluklar nedeni ile uygulanabilirliği zayıf olan hüküm ile mera gelirleri arasında yer alan büyükbaş ve küçükbaş hayvanların satışından ve üreticilerden satın alınan sütün satın alma bedeli üzerinden alınan binde birlik (%0.1) payın kaldırılması öngörülmektedir." açıklamasına yer verilmiştir.
Dava konusu bireysel işlem tarihinde yürürlükte olan kanun hükmü ile yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında alınacak payın satıcıdan alınması ve bu payın "tahsiline ilişkin" usul ve esasların Yönetmelikle düzenlenmesi öngörülmüş; bu hükme istinaden yürürlüğe konulan Mera Kanunu'nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönertmeliğin 4/1-c maddesinde payın tahsili için dört farklı yöntem/durum belirlenmiş, özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda kesinti yapılması tahsilat yöntemlerinden birisi olarak düzenlenmiş ve bu kesintilere yönelik usul ve esasları belirleme yetkisi İl Mera Komisyonlarına verilmiştir.
Yönetmelik hükmünün verdiği yetkiyi kullanan Uşak İl Mera Komisyonu'nca alınan ... tarih ve ... sayılı kararla da özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintilerin mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince tayin edilecek mutemet tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
Dava dilekçesi ekinde yer alan ve davacı tarafından işletilen mezbaha -Dağaşan Mezbahası- iş yerinde "kesilen hayvanlardan mera kesintisi tahsilatında müstahsil belgesi ya da faturasını beyan edemeyenler için, büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için, hayvan başına bir tahsilat yapmamız daha sağlıklı olacağından bu şekilde bir karar tahsilatta daha faydalı olacaktır..." ifadelerinin yer aldığı 05/06/2015 tarihli başvuru dilekçesi üzerine Uşak İl Mera Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile de mezbaha sahibi ile ilgili belediye başkanlığının ilgili birimince tayin edilecek mutemet tarafından yapılacak olan mera kesintisinin, kesilen hayvanın karkas ağırlığının binde biri olan tutar olması gerektiğine karar verilmiştir.
Yasama organınca idareye verilen mera payının tahsilatına ilişkin düzenleme yetkisinin, "mera payı"nın kayba uğramaması ve mera alacağının güvence altına alınması amacıyla birtakım mali ve usuli güvenlik önlemlerinin alınması hususunu da kapsadığı, düzenleme yetkisini kullanan idarece kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintilere yönelik usul ve esasları belirleme yetkisi verilen Uşak İl Mera Komisyonunun "kesilen" hayvanların karkas ağırlığının binde biri oranına tekabül eden tutarın mezbaha sahibince tahsil edilmesine yönelik kararının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, mevzuat uyarınca mezbaha sahibi olarak mera payının tahsilinden sorumlu olan davacının, mera hizmetlerini karşılamaya yönelik bu geliri kesinti yoluyla tahsil ederek ilgili hesaba yatırmadığı açık olup Yasanın uygulanmasını ve kamu alacağının tahsilini sağlama amacına uygun şekilde tesis edildiği anlaşılan dava konusu bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, Daire kararının dava konusu bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davacının temyiz isteminin reddine,
2\. Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2022/3501, K:2023/7995 temyize konu kararının davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Davalıların temyiz isteminin kabulüne,
4\. Daire kararının iptale ilişkin kısmının BOZULMASINA,
5\. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
6\. Kesin olarak, 07/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY

X- 4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mali Hükümler" başlıklı 30. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinin 18/1/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7161 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile mülga (d) bendinde, “Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay” bütçeye gelir kaydedilecekler arasında sayılmış ve bu maddede belirtilen gelirlerin, tahsilatın yapıldığı tarihi takip eden ayın 15’ine kadar saymanlık hesabına yatırılacağı ve gelirlerin tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulacağı belirtilmiştir. Aynı Yasa maddesinin 14/7/2004 tarihli ve 5217 sayılı Kanun’un 10 maddesi ile değişik son fıkrasında da, “Bu madde uyarınca yapılacak tahsilata ilişkin usul ve esaslar ile ödenecek huzur hakları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.
19/12/2012 tarih ve 28502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Mera Kanunu'nun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ise, "Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcıdan alınacak pay; 1) Bakanlık il ve ilçe müdürlüklerince görevlendirilecek muhasebe yetkilisi mutemetlerince tahsil edilerek, tahsilatın yapıldığı gün veya en geç takip eden iş günü içerisinde bankaya yatırılır. 2) Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir. 3) Hayvan satışı yapılan pazarlarda satışı yapılan hayvanlardan, yapılacak kesintiler, belediyelerce tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir. 4) Borsada satışı yapılan canlı hayvanlardan yapılacak kesintiler, borsa görevlileri tarafından kendi usulüne uygun tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa bildirilir." kuralı yer almıştır.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinde, tahsil edilecek olan gelir kalemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiş ve bu maddenin 1. fıkrasının mülga (d) bendinde, "Yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak pay" tahsil edilecek gelir kalemleri içinde sayılmıştır. Aynı hükme, 4342 sayılı Kanunun 30. maddesinin uygulanmasını göstermek amacıyla çıkartılan dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde de yer verildiği ve bu düzenlemeye bütün halinde bakıldığında; yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde 1’i oranında satıcılarından alınacak payın ne şekilde tahsil edileceği konusuna, 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin 1. alt bendinde açıklama getirildiği, aynı maddenin 3. bendinde, hayvan satışı yapılan pazarlarda, satışı yapılan hayvanlardan, 4. bendinde de, borsada satışı yapılan canlı hayvanlardan yapılacak kesintilere ilişkin usul ve esasların yer aldığı, özetle; satışı yapılan büyükbaş ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin kesintiye esas alındığı görülmektedir. Buna karşın dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin, birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendinde, "Özel ve kamuya ait kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintiler komisyonların belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde tahsil edilerek, tahsil edildikleri tarihi izleyen ayın onbeşine kadar bankaya yatırılır ve dekontun bir örneği Bakanlığa gönderilir." hükmünün de yer aldığı, Mera Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan 30. maddesinin mülga (d) bendinde ise, kesimhane ve mezbahalarda yapılacak kesintilere yönelik herhangi bir mera fonu düzenlemesine yer verilmediği, dayanağı üst hukuk normu niteliğindeki Kanun'da yer almayan bir düzenlemenin Yönetmelik hükmü ile getirildiği anlaşıldığından, iptali istenen kuralın gerek 4342 sayılı Kanun'un 30. maddesinin 1. fıkrasının mülga (d) bendinde ve gerekse dava konusu Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendindeki düzenlemeyi aşar nitelikte ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, Mera Kanununun 30 uncu Maddesi Gereğince Yapılacak Tahsilatlar ile Ödenecek Huzur Haklarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendindeki üst hukuk normuna aykırı Yönetmelik hükmüne dayalı olarak işlem tesis edildiğinden ve ayrıca 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasının mülga (d) bendinde, yurt içinde yetiştirilen ve satışı yapılan büyük ve küçükbaş canlı hayvanların satış bedellerinin binde biri oranında satıcılarından pay alınacağı düzenlenmiş olup, kesimhane ve mezbahalarda karkas ağırlık değeri üzerinden mera fonu kesintisi hesaplama yapma yetkisi verilmediği anlaşıldığından, davacı şirkete ait özel mezbahada kesimi yapılan hayvanların karkas değerinin binde biri olarak hesaplanan 20.718,00 TL'nin ödenmesi gerektiği yolundaki davaya konu bireysel işlem de mevzuata aykırıdır.
Açıklanan nedenlerle; Daire kararının iptale yönelik kısmının belirtilen gerekçeyle onanması, davanın reddine yönelik kısmının ise bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.


KARŞI OY

XX- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın, ... tarih ve... sayılı Uşak İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin iptaline yönelik kısmının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın bu kısmının da onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.