Danıştay danistay 2023/2878 E. 2025/1050 K.
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Danıştay Kararı
2023/2878
2025/1050
14 Mayıs 2025
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2878
Karar No : 2025/1050
TEMYİZ EDENLER : I-(DAVALI): ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL): ... Birliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... Turizm San. ve Havacılık Ltd. Şti.
2- ... Tekstil İnşaat Mak. Day. Tmal. San. Tic. Ltd. Şti.
3- ... Turizm Tic. Ltd. Şti.
4- ... Organizasyon Tanıtım Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
5- ... Tekstil ve San. Ltd. Şti.
6- ...
7- ... Bilgisayar Alım Satım ve Taşımacılık Ltd. Şti.
8- ... Danışmanlık Kuyumculuk San. Tic. Ltd. Şti.
9- Glory Tur Turizm Tic. Ltd. Şti.
10- ... Turizm İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.
11- ... Turizm ve Sayahat Ltd. Şti.
12- ... Profesyonel Kongre Organizasyon Turizm ve Tic. Ltd. Şti.
13- ... İnşaat Turizm Tayahüt Sanayi ve Dış Tic. Ltd. Şti.
14- ... Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
15- ... Turizm Otelcilik ve Havacılık Hizmetleri Yatırım Dış Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/05/2023 tarih ve E:2018/4669, K:2023/2666 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 03/06/2018 tarih ve 30440 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin
1."Amaç" başlıklı 1. maddesi,
2."Dayanak" başlıklı 2. maddesi,
3."Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (a), (ç), (d), (f), (g), (ı), (j) ve (k) bentleri,
4."Birlik" başlıklı 4. maddesi,
5."Birliğin görevleri" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (c), (d), (g), (ö) bentleri,
6."Genel kurul ve görevleri" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrası, 5. fıkrası ve 6. fıkrasının (e), (f), (h) bentleri,
7."Yönetim kurulu ve görevleri" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrası ve 7. fıkrasının (c), (g), (h), (k), (ı) bentleri,
8."Denetim kurulu ve görevleri" başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendi,
9."Disiplin kurulu ve disiplin cezaları" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasının son cümlesi, 10."Disiplin kurulu ve disiplin cezaları" başlıklı 10. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi,
11."Disiplin kurulu ve disiplin cezaları" başlıklı 10. maddesinin 5. fıkrası,
12."Organ üyeliğinin düşmesi" başlıklı 11. maddesi 1. fıkrası,
13."Birliğin idari yapısı" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrası,
14."Birliğin yerel birimleri" başlıklı 13. maddesi, Değişiklik var.
15."Yöre temsil kurulu ve bölge başkanlığı seçimleri" başlıklı 14. maddesi, Değişiklik var.
16."Kayıt ücreti ve aidat" başlıklı 15. maddesinin 2. fıkrasının son cümlesi,
17."Diğer gelirler" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasın (d) bendi,
18."Yetki" başlıklı 17. maddenin 1. fıkrası,
19."İştirak hesaplarının denetimi" başlıklı 19. maddesi,
20.‘’İştiraklerle İlişkiler’’ başlıklı 18. madde
21."Kısıtlama" başlıklı 20. maddesi,
22."Seçimler" başlıklı Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası,
23."Borç yapılandırması" başlıklı Geçici 2. maddesinin 1 fıkrası,
24."Disiplin dosyaları" başlıklı Geçici 3. maddesinin (1) fıkrasının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 17/05/2023 tarih ve E:2018/4669, K:2023/2666 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin ve davalı idare yanında davaya katılan Türkiye Seyahat Acentaları Birliğinin (TÜRSAB) usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş;
1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 33. ve 34. maddelerine dayanılarak, Seyahat Acentaları Birliğinin görev, faaliyet ve teşkilat yapısını düzenlemek, seyahat acentalarının mesleki gelişimi ile mesleki etik ve dayanışmasını korumak üzere gerekli önlemleri almak, Seyahat Acentaları Birliği ve üyelerinin, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve turizm sektörünün kurum ve kuruluşları ile olan ilişkilerini düzenlemek amacıyla ihdas edilen, davaya konu Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin 03/06/2018 tarih ve 30440 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği;
Anayasa'nın ''Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi'' başlığını taşıyan 152. ve "Anayasa Mahkemesinin kararları'' başlığını taşıyan 153. maddesine yer verilerek;
Dava konusu Yönetmeliğin, 14/09/1972 tarih ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 33 ve 34. maddelerine dayanılarak ihdas edildiği;
Dairelerinin 19/10/2022 tarih ve E:20018/4669 sayılı kararıyla; 14/09/1972 tarih ve 1618 sayılı Kanunu'nun; 33. maddesinin 2. fıkrasının; ''Birlik...birlik üyelerine disiplin cezası verir. Bunun ayrıntıları yönetmelikle belirtilir.'' kısmının, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine; 34. maddesinin (D) bendinin son fıkrasının; '' ...Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları ...ilişkin olarak 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 24 üncü maddesi ... uygulanır.'' kısmının Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle Anayasa'nın 152. maddesi gereği Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verildiği;
Anayasa Mahkemesinin 04/05/2023 tarih ve 32180 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/03/2023 tarih ve E:2022/156, K:2023/58 sayılı kararıyla; ''...19.Birliğin, üyelerine disiplin cezası verebileceğini öngören itiraz konusu ibareler ve disiplin kurulu ve disiplin cezası hususlarında atıfta bulunulan 5362 sayılı Kanun’un 24. maddesinde ilgilinin savunma hakkı, disiplin soruşturmasının başlaması ve sonuçlandırılması için öngörülen azami süreler, disiplin suçları ile bunların karşılığı olarak verilebilecek disiplin cezaları, disiplin cezalarına karşı başvuru yolları ile disiplin cezalarının verilmesinde uyulması gereken diğer usul ve esasların herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği, bu itibarla yasal çerçeve ve ilkelerin belirlendiği, bu konuda çıkarılacak yönetmelikte anılan maddenin gözetileceğinin açık olduğu gözönünde bulundurulduğunda Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “Birlik,…” ve “…birlik üyelerine disiplin cezası verir.” ve 34. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları…” itiraz konusu ibareleri bakımından bir belirsizliğin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20\. İtiraz konusu bu ibareler, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
21\. Diğer yandan 1618 sayılı Kanun’un 34. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan itiraz konusu “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları...” ibaresiyle anılan Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde disiplin kurulu ve disiplin cezaları konusunda 5362 sayılı Kanun’un 24. maddesinin uygulanacağı hükme bağlanmışken 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz konusu ikinci cümlesi Birliğin, üyelerine vereceği disiplin cezalarının yönetmelikte belirtileceğini öngörmek suretiyle disiplin suç ve cezaları konusunda esas alınacak mevzuat bakımından belirsizliğe neden olmaktadır.
22\. Açıklanan nedenlerle Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz konusu ikinci cümlesi, Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.
Kuralların Anayasa’nın 38. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 2. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 38. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.
(...)
24\. 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan anılan Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” hükmünün 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptali gerekir. '' gerekçesiyle, 14.09.1972 tarih ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun; 33. maddesinin ikinci fıkrasının; birinci cümlesinde yer alan “Birlik,...” ve “…birlik üyelerine disiplin cezası verir.” ibarelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve itirazın reddine; ikinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline; 34. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” hükmünün 30.03.2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptaline; 4. maddesine 28.12.2006 tarih ve 5571 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle eklenen üçüncü fıkrada yer alan “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları...” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine" karar verildiği,
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin dava konusu maddelerinin, Anayasa Mahkemesinin yukarıda aktarılan kararında yer alan gerekçelerin dikkate alınması suretiyle değerlendirilmesi gerektiği;
Anayasa Mahkemesi kararında, savunma hakkı, disiplin soruşturmasının başlaması ve sonuçlandırılması için öngörülen azami süreler, disiplin suçları ile bunların karşılığı olarak verilebilecek disiplin cezaları, disiplin cezalarına karşı başvuru yolları ile disiplin cezalarının verilmesinde uyulması gereken diğer usul ve esasların herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde 5362 sayılı Kanun’un 24. maddesinde açık ve net olarak düzenlendiği, yasal çerçeve ve ilkelerin belirlendiği, bu konuda çıkarılacak yönetmelikte bu maddenin gözetileceğinin belirtildiği; bununla birlikte; 1618 sayılı Kanun’un 34. maddesinin 3. fıkrasında yer alan “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları...” ibaresiyle anılan Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde disiplin kurulu ve disiplin cezaları konusunda 5362 sayılı Kanun’un 24. maddesinin uygulanacağı kurala bağlanmışken, 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesi, Birliğin, üyelerine vereceği disiplin cezalarının yönetmelikte belirtileceğini öngörmek suretiyle disiplin suç ve cezaları konusunda esas alınacak mevzuat bakımından belirsizliğe neden olduğundan; Kanun’un 33. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesi, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğundan iptaline karar verildiği; anılan Kanun'un 34. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” kuralının ise uygulama imkanı kalmadığı gerekçesiyle 6216 sayılı Kanun'un 43/4 maddesi uyarınca iptaline karar verildiği;
Bu bağlamda; 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesinin ve 34. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” kuralının davaya konu Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin hukuki dayanağı olması ve Anayasa Mahkemesince anılan gerekçe ile iptaline karar verilmiş olması dikkate alındığında, Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin hukuki dayanağının ortadan kalktığı gerekçesiyle anılan Yönetmeliğin dava konusu düzenlemelerinin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare ve müdahil tarafından; Anayasa Mahkemesi tarafından, 1618 sayılı Kanun'un iptal edilen düzenlemelerinin, Kanun'da Yönetmeliğe atıf yapılan disiplin cezasına ilişkin hükümler bulunduğu Birliğin idari yapısına, organlarına, işleyişine ve yetkilerine ilişkin Kanun maddelerinin halen yürürlükte olduğu, Dairece hatalı değerlendirme yapılarak Birliğin organ, görev ve yetkilerine ilişkin maddelerinin iptaline karar verilmesinin hatalı olduğu, dava konusu Yönetmeliğin Kanun'a ve Anayasa'ya uygun olarak düzenlendiği ve davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın ''Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde ileri sürülmesi'' başlığını taşıyan 152. maddesinde; ''Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.
Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddî görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.
Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır.
Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.'' kuralı ve ''Anayasa Mahkemesinin kararları'' başlığını taşıyan 153. maddesinde; ''Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz.
Anayasa Mahkemesi bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.
Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun (…) teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar.
İptal kararları geriye yürümez.
Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar.'' kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
03/06/2018 tarih ve 30440 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesi ile "Dayanak" başlıklı 2. maddesine göre anılan Yönetmelik, 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu'nun 33. ve 34. maddelerine dayanılarak, Birliğin görev, faaliyet ve teşkilat yapısını düzenlemek, seyahat acentalarının mesleki gelişimi ile mesleki etik ve dayanışmasını korumak üzere gerekli önlemleri almak, Birlik ve üyelerinin, Kültür ve Turizm Bakanlığı ve turizm sektörünün kurum ve kuruluşları ile olan ilişkilerini düzenlemek amacıyla ihdas edilmiştir.
Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/10/2022 tarih ve E:20018/4669 sayılı kararıyla; 1618 sayılı Kanunu'nun; 33. maddesinin 2. fıkrasının, ''Birlik...birlik üyelerine disiplin cezası verir. Bunun ayrıntıları yönetmelikle belirtilir.'' kısmının, Anayasa'nın 2. ve 38. maddelerine; 34. maddesinin (D) bendinin son fıkrasının, '' ...Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları ...ilişkin olarak 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 24 üncü maddesi ... uygulanır.'' kısmının Anayasa'nın 2. maddesine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle Anayasa'nın 152. maddesi gereği Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine Anayasa Mahkemesinin 04/05/2023 tarih ve 32180 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/03/2023 tarih ve E:2022/156, K:2023/58 sayılı kararıyla; ''...19.Birliğin, üyelerine disiplin cezası verebileceğini öngören itiraz konusu ibareler ve disiplin kurulu ve disiplin cezası hususlarında atıfta bulunulan 5362 sayılı Kanun’un 24. maddesinde ilgilinin savunma hakkı, disiplin soruşturmasının başlaması ve sonuçlandırılması için öngörülen azami süreler, disiplin suçları ile bunların karşılığı olarak verilebilecek disiplin cezaları, disiplin cezalarına karşı başvuru yolları ile disiplin cezalarının verilmesinde uyulması gereken diğer usul ve esasların herhangi bir tereddüde yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği, bu itibarla yasal çerçeve ve ilkelerin belirlendiği, bu konuda çıkarılacak yönetmelikte anılan maddenin gözetileceğinin açık olduğu gözönünde bulundurulduğunda Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “Birlik,…” ve “…birlik üyelerine disiplin cezası verir.” ve 34. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları…” itiraz konusu ibareleri bakımından bir belirsizliğin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20\. İtiraz konusu bu ibareler, Anayasa’nın 2. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.
21\. Diğer yandan 1618 sayılı Kanun’un 34. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan itiraz konusu “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları...” ibaresiyle anılan Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde disiplin kurulu ve disiplin cezaları konusunda 5362 sayılı Kanun’un 24. maddesinin uygulanacağı hükme bağlanmışken 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz konusu ikinci cümlesi Birliğin, üyelerine vereceği disiplin cezalarının yönetmelikte belirtileceğini öngörmek suretiyle disiplin suç ve cezaları konusunda esas alınacak mevzuat bakımından belirsizliğe neden olmaktadır.
22\. Açıklanan nedenlerle Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının itiraz konusu ikinci cümlesi, Anayasa'nın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.
Kuralların Anayasa’nın 38. maddesine de aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de bu bağlamda belirtilen hususların Anayasa’nın 2. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeler kapsamında ele alınmış olması nedeniyle Anayasa’nın 38. maddesi yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmemiştir.
(...)
24\. 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan anılan Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” hükmünün 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptali gerekir. '' gerekçesiyle, 14.09.1972 tarih ve 1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun; 33. maddesinin ikinci fıkrasının; birinci cümlesinde yer alan “Birlik,...” ve “…birlik üyelerine disiplin cezası verir.” ibarelerinin Anayasa’ya aykırı olmadıklarına ve itirazın reddine; ikinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline; 34. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” hükmünün 30.03.2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptaline; 4. maddesine 28.12.2006 tarih ve 5571 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle eklenen üçüncü fıkrada yer alan “…Disiplin Kurulu ve disiplin cezaları...” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine" karar verilmiştir.
Anılan Anayasa Mahkemesi kararı sonrası 1618 sayılı Kanun'un 33. ve 34. maddelerinde, "Madde 33 – Seyahat Acentaları Birliğinin görevi, pazar araştırmaları ve seyahat acentalığı konusunda incelemeler yapmak, birlik üyeleri arasındaki haksız rekabetin önlenmesi hususunda gerekli tedbirler almak, seyahat acentaları personelinin yetiştirilmesi için kurslar ve seminerler düzenlemek, Bakanlıkça istendiğinde görüş bildirmek, uluslararası kuruluşlarda seyahat acentalarını temsil etmek, bu kanunda ve 34 üncü maddenin son fıkrasında bahsedilen yönetmelikte belirtilen diğer görevleri ifa etmektir.
Birlik, acentalık mesleğinin vakar ve haysiyetine uymayan hareketlerden dolayı birlik üyelerine disiplin cezası verir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 22/3/2023 Tarihli ve E: 2022/156, K: 2023/58 Sayılı Kararı ile) Madde 34 – Birliğin, A) Genel Kurul, B) Yönetim Kurulu, C) Denetim Kurulu, D) Disiplin Kurulu, olmak üzere 4 organı vardır. Bunlar aşağıda belirtildiği şekilde kurulup faaliyete geçerler.
(...)
(İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 22/3/2023 Tarihli ve E: 2022/156, K:2023/58 Sayılı Kararı ile)
Bakanlıkça, Seyahat Acentaları Birliğinin ve organlarının görev ve yetkilerine ilişkin bir yönetmelik hazırlanır...." hükümleri yer almaktadır.
Temyize konu Daire kararında, 1618 sayılı Kanun’un 33. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesinin ve 34. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Disiplin Kurulunun görevleri; yönetmelikte belli edilen disiplin fiilleri hakkında yönetmelik gereğince disiplin cezaları vermektir.” kuralının davaya konu Seyahat Acentaları Birliği Yönetmeliği'nin hukuki dayanağı olması ve Anayasa Mahkemesince anılan gerekçe ile iptaline karar verilmiş olması nedeniyle anılan Yönetmeliğin hukuki dayanağının ortadan kalktığı gerekçesiyle Yönetmeliğin dava konusu düzenlemelerinin iptaline karar verilmiştir.
Bununla birlikte, söz konusu Anayasa Mahkemesi kararı incelendiğinde, 1618 sayılı Kanun'un 33. ve 34. maddelerinin iptal edilen düzenlemelerinin, Kanun'da Yönetmeliğe atıf yapılan disiplin cezasına ilişkin düzenlemeleri olduğu görülmektedir. Anılan Kanun maddelerinin, Birliğin idari yapısına, organlarına, işleyişine ve yetkilerine ilişkin kısımları ise halen yürürlüktedir.
Dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinin ise sadece disiplin cezasına ilişkin değil, Birliğin organ, görev ve yetkilerine ilişkin olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, Yönetmeliğin dava konusu düzenlemelerinden hangilerinin söz konusu Anayasa Mahkemesi kararından etkilendiğinin ortaya konularak, bu karardan etkilenmeyen düzenlemeler yönünden esas hakkında inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, bu yönde bir ayrıştırma yapılmaksızın, dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinin tamamının iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Davalı idarenin ve davalı idare yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne;
2\. Dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 17/05/2023 tarih ve E:2018/4669, K:2023/2666 sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 14/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.