Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2025/401
Karar No : 2025/1571

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Enerji Nakliye Mühendislik Madencilik
Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:Davacı şirket adına, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2017/Haziran-Ağustos, Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile 2017/Haziran-Ağustos dönemleri için bir kat, 2017/Ekim,Aralık dönemleri için tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı tarafından, 7143 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılmak üzere verilen vergi artırım beyannamesi üzerine tahakkuk ederek 6 taksitle ödenmek üzere vadeye bağlanan vergilerin 3., 4., 5., 6. taksitlerinin süresi içinde ödenmediğinden söz konusu vergi artırımına ilişkin hükümlerden yararlanma hakkı kaybedildiğinden bahisle yapılan inceleme sonucunda davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda, bir kısım alış faturasının sahte olduğundan bu faturalardan kaynaklanan katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle davacı adına cezalı katma değer vergisi tarhiyatları yapılmasının önerildiği, davacuının ilgili dönem işlemleri sahte fatura kullanma yönünden incelenmiş ise de, süresi içinde ödenmeyen taksitlerin, incelenmeye başlanılmadan evvel 26/06/2019 tarihinde, gecikme zammı ile birlikte, mahsuben ödendiği, bu haliyle de, anılan kanun hükümlerinden yararlanmak için gereken külfeti, yani vergi artırımı üzerine tahakkuk eden vergileri ödemeyi, yerine getirmiş bulunan davacının matrah artırımına ilişkin hükümlerden yararlanılmaya devam ettirilmemesinin hakkaniyet ile bağdaşmayacağı, söz konusu yıla ilişkin olarak davacı hakkında inceleme ve tarhiyat yapılması mümkün olmadığından dava konusu tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirket tarafından 7143 sayılı Kanun'un ''Matrah ve Vergi Artırımı'' başlıklı 5. maddesi uyarınca, 2017 yılına ilişkin katma değer vergisi yönünden vergi artırımı talebinde bulunması neticesinde başvurunun kabul edilerek sayılı tecil dosyası kapsamında ödeme tablosunun oluşturulduğu ve borçların 6 taksit halinde ödenmesinin planlandığı, tecil dosyası kapsamında ilk taksitin 15/10/2018 tarihli olduğu ve ödeme belgesinin bulunmadığı, ancak vergi inceleme raporundan vadesinde ödendiğinin anlaşıldığı ve bu hususta taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, ikinci taksitin 30/11/2018 tarihli olduğu ve taksitin 37.320,20.-TL olarak eksik ödendiği, 28/02/2019 vade tarihli 3. taksit, 31/03/2019 vade tarihli 4. taksit, 31/05/2019 vade tarihli 5. taksitlerin vadesinde ödenmeyerek, 31/07/2019 vade tarihli 6. taksit ile birlikte 26/06/2019 tarihinde gecikme zammı ile toplu şekilde ödendiği, davalı idarece, taksitlerin süresinde ödenmediğinden bahisle tecil dosyasının iptal edildiği, vergi artırımı sonucunda oluşturulan ödeme tablosuna göre borcun 6 taksit halinde ödenmesinin planlanmasına rağmen ilk 2 taksitin süresinde ödenmesiyle birlikte 3,4,5. taksitlerin vadesinden sonra, 6. taksitin ise vade tarihinden önce gecikme zammı ile birlikte toplu olarak ödenmesine karşın bu ödemenin gerçekleştiği tarihte yapılandırma hükümlerinin, "süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen diğer taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla taksitin süresinde ödenmemesi" şartlarının yerine getirilmemiş olması nedeniyle ihlal edildiği anlaşıldığından davacının taksitlerin ödenmesine rağmen hakkında Kanuna aykırı olarak inceleme ve tarhiyat yapıldığı iddiası yerinde görülmediğinden dava dosyasının esası incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:İlgili dönemde 7143 sayılı Kanun kapsamında matrah artımında bulunulduğu ve bu kapsamda tüm borçların ödendiği, matrah artırımında bulunan dönemlere ilişkin inceleme ve tarhiyat yapılamayacağı, ilgili dönemde kullanılan tüm faturaların gerçek bir alış ve satışa dayandığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmesine gerek görülmeyerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına, hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2017/Haziran-Ağustos, Ekim, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergisi ile 2017/Haziran-Ağustos dönemleri için bir kat, 2017/Ekim,Aralık dönemleri için tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.
İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, davacı tarafından 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvuru üzerine oluşturulan tecil dosyası kapsamındaki süresi içinde ödenmeyen taksitlerin, incelenmeye başlanılmadan evvel 26/06/2019 tarihinde, gecikme zammı ile birlikte mahsuben ödendiği, anılan kanun hükümlerinden yararlanmak için gereken külfeti, yani vergi artırımı üzerine tahakkuk eden vergileri ödemeyi, yerine getirmiş bulunan davacının matrah artırımına ilişkin hükümlerden yararlanılmaya devam ettirilmemesinin hakkaniyet ile bağdaşmayacağından dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar Bölge İdare Mahkemesince, şartlarının yerine getirilmemiş olması nedeniyle yapılandırma hükümlerinin ihlal edildiğinin anlaşıldığından davacının taksitlerin ödenmesine rağmen haklarında Kanuna aykırı olarak inceleme ve tarhiyat yapıldığı iddiasının yerinde görülmediği, bu nedenle dava dosyasının esası incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle verilen karara yönelik davalının istinaf başvurusunu kabul edip, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği görüldüğünden bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.