Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2024/6101
Karar No : 2024/8004

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... Tekstil Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
2- ... İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Malatya İli Yeşilyurt İlçesi ... Mah 1Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 383 Adet Konut, 6 Adet Dükkan, 1 Adet Cami, 1 Adet Mahalle Odası ve Okuma Odası İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ni yüklenen davacılar tarafından, hak ediş ödemelerine dair düzenlenen belgeler üzerinden tahsil edilen damga vergisinin 3/4'lük kısmının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73/6. maddesi uyarınca alınmaması gerektiği talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve fazla ödenen 471.221,20-TL damga vergisinin hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından yüklenilen yapım işinin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi kapsamında bulunan kentsel dönüşüm ve gelişim alanı içerisinde olduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı, mevzuat uyarınca da, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birinin alınacağı, dolayısıyla dava konusu hak ediş ödemeleri üzerinden damga vergisinin 1/4 oranında kesinti yapılması gerekirken, tam (4/4) olarak yapılan kesintide hukuka uyarlık bulunmadığı, fazla ve yersiz tahsil edilen damga vergisinin mükelleften kaynaklanmadığından, yersiz alınan verginin tahsil tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için hesaplanacak tecil faizi oranında davacıya iadesinin gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, hak ediş ödemeleri üzerinden fazladan tahsil edilen damga vergisinin kesinti yapıldığı tarihten itibaren işletilecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılardan anlaşılması gerekenin ne olduğunu, neye istinaden "münferit" olduğuna bakılmasının gerektiği, bu da yeni yapının eski yapının kendine has özelliklerini taşıyıp taşımadığına bağlı olduğu, olayda, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Kentsel Yenileme Dairesi Başkanlığının ... gün ve ... sayılı yazısına ve 17/10/2016 gün ve 2016/9413 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na göre 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında olduğu anlaşılan ihale konusu işin tamamının ya da içerdiği bazı yapıların eski binalara ait özelliklere bağlı kalınarak yapıldığı yönünde bir iddiada bulunulmadığı, bu işin, eski yapı veya yapılara ait özelliklere bağlı kalınmadan yapılması halinde de 5393 sayılı Kanunun 73. maddesindeki kısmi istisnadan faydalanılabileceği sonucuna varmak yorum yapmadan ilk bakışta ve hemen elde edilebilecek bir sonuç olmadığı, bu durumda, mevzuatın ve işe konu önceki ve yeni yapıların durumunun yorumlanmasını gerektiren olayda, 213 sayılı Kanunun düzeltme ve şikayet hükümlerinin uygulanması mükmün olmadığından, davaya konusu işlemde ve Mahkeme kararında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 5393 sayılı Kanunun 73/6. maddesi uyarınca ihale konusu işten alınması gereken vergilerin 3/4'lük kısmına istisna tanındığı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile Belediye arasında imzalanan protokolde de ihale konusu işin 5393 sayılı Kanun kapsamında yapıldığının belirtildiği, buna karşın, kanuna aykırı olarak fazladan damga vergisinin alındığı, "münferit" ifadesinin yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri ile üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yapılması yönünden kısmi ödemeye ilişkin ayrıma gidilmediği, bu nedenle, fazla tahsil edilen damga vergisinin düzeltme-şikayet hükümleri kapsamında vergilendirme hatası olarak değerlendirilmesi gerektiği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca ihalesi gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Malatya İli Yeşilyurt İlçesi ... Mah 1Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 383 Adet Konut, 6 Adet Dükkan, 1 Adet Cami, 1 Adet Mahalle Odası ve Okuma Odası İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ni yüklenen davacılar tarafından, hak ediş ödemelerine dair düzenlenen belgeler üzerinden tahsil edilen damga vergisinin 3/4'lük kısmının 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73/6. maddesi uyarınca alınmaması gerektiği talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve fazla ödenen 471.221,20-TL damga vergisinin hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların, şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır. Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise aynı Kanun'un 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması; 118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiş bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birinin alınacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki maddenin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda yer alan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni bir yapının inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin 3/4'lük kısmının tahsil edilmeyeceğinin kurala bağlandığı ve söz konusu alan içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği belirtildikten sonra "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda" ibaresinde yer alan "Münferit" kelimesinin yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri veya üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yeniden yapılması yönünden kısmi ödemeye ilişkin herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşılmaktadır.
Olayda, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Kentsel Yenileme Daire Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında; "Malatya İli Yeşilyurt İlçesi ... Mah 1Etap Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 383 Adet Konut, 6 Adet Dükkan, 1 Adet Cami, 1 Adet Mahalle Odası ve Okuma Odası İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"nin yapılacağı alanın Bakanlar Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesine göre Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı olarak ilan edilen alan sınırları içerisinde yer aldığının belirtildiği, ihale konusu işe ilişkin İdari ve Teknik Şartnamenin "Sözleşme Konusu İşler" başlıklı 3.1.8. maddesinde, inşaatın yapılacağı alan üzerindeki mevcut yapıların ve müştemilat yıkımı, molozların yasal döküm yerlerine naklinin Belediyece yapılacağının ifade edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu olayda 5393 sayılı Kanunun 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle hak ediş ödemelerine dair belgeler üzerinden tahsil edilen damga vergisinin 3/4'lük kısmının düzeltme şikayet hükümleri kapsamında vergilendirme hatası olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, davayı reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;
Davacıların temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.