Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/832
Karar No : 2025/4340

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Arel Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının, 31.08.2023 tarihinde süresi sona eren hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Mütevelli Heyetinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenerek, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı Üniversite tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden; davacının, yapılan duyurulara rağmen 02.02.2023 tarihinde Yabancı Diller Yüksekokulunda yapılan toplantıya, 15-16 Şubat 2023 tarihinde yapılan Hizmetiçi Eğitim Seminerinin sabah oturumlarına, 21 Şubat 2023 tarihinde yapılan çevrimiçi toplantıya katılım sağlamadığından uyarıldığı, bu durumda, yıl bazında yapılan sözleşmelerin yenilenip yenilenmeyeceği noktasında her eğitim/öğretim dönemi başında akademik program da dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı, davacının, yazılı olarak uyarılmasına rağmen, üniversitece düzenlenen hizmetçi eğitim ve toplantılara katılım sağlamayarak Akademik Hizmet Sözleşmesinin 5. maddesinin (f) bendine aykırı davrandığı dikkate alındığında, belli bir akademik kariyere sahip statüde istihdam edilen davacının sözleşmesinin yenilenmemesi doğrultusunda takdir yetkisinin objektif bir şekilde kullanılmak suretiyle, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, bu işlemden dolayı yoksun kalınan parasal hakların tazmini talebinin de kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 2008 yılında davalı Üniversitede çalışmaya başladığı, görevini layıkıyla yaptığı, hizmet sözleşmesinin haksız yere fesih edildiği, akademik personelin sözleşmesinin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, 7243 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesine rağmen maaşının Devlet yükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretler üzerinden değil asgari ücret üzerinden ödendiği, Kanunu hiçe sayan uygulama karşısında, Yükseköğretim Kurumuna 01.03.2023 tarihli dilekçe ile başvuru yaptığı, başvuru sonrası yalnızca bir defaya mahsus tam ödeme yapıldığı, ancak sonrasında da mobing uygulanarak, asgari ücretin üstündeki tutarın iadesinin istenildiği, senelik izinlerinin dahi kullandırılmadığı, öğretim üyesi ihtiyacının devam ettiği, işine son vermek için geçerli herhangi bir nedenin olmadığı, işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğu, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının bir çok gün mesai saatlerine riayet etmediği, toplantılara katılması konusunda defalarca uyarılmasına rağmen uyarılara riayet etmediği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; İstanbul Arel Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının, 31.08.2023 tarihinde süresi sona eren hizmet sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin Mütevelli Heyetinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenerek, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Yükseköğretim kurumları" başlıklı 130. maddesinin 1. fıkrasında; kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulacağı belirtildikten sonra, aynı maddenin 2. fıkrasında; kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabileceği hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 2880 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek Madde 2'de "Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesinde kalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitim bölgesinde gereksinim duyulması esastır." kuralına yer verilmiştir.
Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin "Öğretim Elemanları" başlıklı 23. maddesinde; " Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 130. maddesinde belirtilen vakıf yükseköğretim kurumlarının mali ve idari konular yönünden Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumlarından farklı olması, vakıf yükseköğretim kurumlarında istihdam edilen akademik personelin mesleki güvenceden yoksun kılınması sonucuna yol açamaz. Anayasa koyucunun böyle bir amacının bulunduğu kabul edilemeyeceği gibi, bilimsel özerklik ilkesinin gereği olarak hiçbir ayırım yapılmadan bütün yükseköğretim kurumlarında bilimsel özgürlük, serbestçe araştırma ve yayın yapabilme, eğitim ve öğretimi özgürlük ve güvence içinde sürdürebilme hak ve yetkileri gerek Devlet, gerekse vakıf yükseköğretim kurumlarındaki bütün akademik personele tanınmıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda, öğretim elemanlarının mesaiye devam durumlarının kontrolü konusunda getirilmiş bir düzenleme bulunmadığı gibi, öğretim elemanları ile ilgili disipin cezalarına ilişkin düzenlemelerde herhangi bir özür ve mazeret bulunmaksızın göreve geç gelme veya belirli günler hiç gelmeme gibi fiiller bakımından ilgiliye uygulanacak çeşitli disiplin cezaları öngörülmüştür.
Anayasa'nın 130. maddesinde bilimsel özerkliğe sahip olduğu belirtilen üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının, bilimsel araştırma ve incelemeler yapmaları, derslere girmeleri gibi hususlar ile akademik hayatın niteliği göz önünde bulundurulduğunda, mesaiye devamları açısından, kamu görevlileri gibi değerlendirilmelerine olanak bulunmamaktadır.
Öğretim elemanlarının, üniversitedeki görevlerini aksatmamaları koşuluyla bilimsel çalışmalar için kaynak araştırma, toplantılara katılma ve benzeri nedenlerle görev alanı dışında bulunmaları, akademik faaliyetin ayrılmaz bir unsurudur. Bu açıdan, akademik personele mesai kontrolü yapılması akademik faaliyetin niteliğine aykırı bulunmaktadır.
Öğretim elemanlarının verilen görevleri yerine getirdiği, eğitim-öğretim faaliyetinin yürütülmesinde bir aksaklık yaşanmadığı sürece, salt göreve geç gelmenin veya belirli günler hiç gelmemenin sözleşmenin yenilenmemesine yol açmayacağı kabul edilmelidir. Nitekim, göreve geç gelme veya belirli günler hiç gelmeme gibi fiillerin sübuta ermesi durumunda, disiplin kuralları uyarınca fiile uyan disiplin cezasının verilebileceği tabidir.
Dava konusu işlemde; davacının, davalı idarede görev yapmasına dayanak teşkil eden akademik personel hizmet sözleşmesinin 9/e maddesi kapsamında, performans değerlendirme sonuçlarına göre sözleşmesinin yenilenmemesine karar verildiği belirtilmiştir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile davalı idarenin savunması incelendiğinde, davalı idare tarafından, dava konusu işlemin sebebi olarak davacının mesai saatlerine uymadığı ve kurum içi üç toplantıya katılmadığı ileri sürülmüşse de, bu hususun akademik faaliyeti aksatıp aksatmadığı yönünde bir tespit ve değerlendirme yapılmadığı ve davacının performans değerlendirmesine ilişkin başkaca somut bilgi ve belgenin sunulmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; davacının sözleşmesinin yenilenmemesini gerektirecek nitelikte, eğitim öğretim faaliyetlerine katkısının bulunmadığı, akademik faaliyeti aksattığı, görevinde yeterli veya başarılı olmadığına ilişkin herhangi bir tespit ve değerlendirme yapılmadan ve bu hususlar somut ve hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgelerle ortaya konulmadan tesis edilen dava konusu işlemin hukuka ve akademik hizmet gereklerine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır,
Ayrıca, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin, esasına ilişkin değerlendirme yapılarak, hukuka aykırı olduğunun anlaşılması nedeniyle davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 06/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)-2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği hükümleri kapsamında; vakıf mütevelli heyetinin, yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretim elemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapacağı, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylayacağı, bu hususta vakıf mütevelli heyetinin takdir yetkisi bulunduğu, dava konusu olayda da takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanılmadığının görüldüğünden bahisle, dava konusu sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.