Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/4045
Karar No : 2025/8179

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Tarım Ürünleri Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Edirne ili, Uzunköprü ilçesi, ... mahallesinde bulunan ... nolu müracaata ve ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak ... Tarım Ürünleri Gıda Pazarlama San. Tic. A.Ş. adına 08/07/2020 tarihli özel ağaçlandırma tahsis/hak sahipliği belgesi düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Edirne İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Edirne ili, Uzunköprü ilçesi, ... mahallesi, ... nolu müracaata konu ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda yapılan incelemede, üzerlerinde meşe ağaçları, dışbudak, akçaağaç, yaban elması, ahlat, karaçalı, ardıç ve çimenlik olduğunun tespit edildiği, tahsise konu alanların büyük kısmının meraya ayrılmış araziler olduğu, meşe meşceresinin ve meraya ayrılan alanların 8. maddeye göre özel ağaçlandırmaya konu olmayan yerlerden olduğu, tahsise ayrılan yerde ormanın temel ağacı olan meşe ağacı yerine ekimi yapılacak meyve ağaçları ile bahse konu bölgenin devlet ormanı olma vasfını tamamen yitireceği, orman içindeki endemik türlerin ve yabani hayvanların
kaybolmasına sebep olunacağı, meşe ormanının yok olacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde davalı idare tarafından mezkur taşınmazlara yönelik düzenlenen 08/07/2020 tarihli özel ağaçlandırma tahsis/hak sahipliği işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu sahaların amenajman planında ve mevcut durumu ile verimli orman alanı olmadığından özel ağaçlandırmaya konu olabilecek sahalardan olduğu ileri sürülmektedir. Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu alana ilişkin güncel ve detaylı harita analizlerine ve arazi yapısına dayalı herhangi bir inceleme yapılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalı yanında müdahilin duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Edirne Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile belediye mücavir alanı içerisinde kalan ... ve ... parsel sayılı (7, 17, 26, 47 numaralı başvuru alanları) taşınmazlar için özel ağaçlandırma başvuruları bulunduğundan bahisle ilgili alanların uygulama imar planları içerisinde kalıp kalmadığının davacı Uzunköprü Belediye Başkanlığından sorulması üzerine davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı yazı ile özel ağaçlandırmaya ilişkin tesis edilen işlemlerin, başvurucular hakkında hak sahipliği tutanağı düzenlenip düzenlenmediğinin, düzenlendi ise bilgilerinin sunulmasının Edirne Orman İşletme Müdürlüğünden istenildiği, buna istinaden ilgili idarece davacıya verilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda, Edirne ili, Uzunköprü ilçesi, ... mahallesi hudutlarındaki orman sayılan alanlar için 2020 Nisan döneminde yapılmış 4 adet (7, 17, 26, 47 nolu müracaatlar) özel ağaçlandırma talebi için 08/07/2020 tarihinde hak sahipliği tutanaklarının düzenlendiğinin belirtilmesi üzerine davacı tarafından, hak sahipliği belgesi düzenlenen alanların Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin 8. maddesine göre özel ağaçlandırmaya konu edilmemesi gereken yerler olduğu iddiasıyla Edirne ili, Uzunköprü ilçesi, ... mahallesi, ... nolu müracaata ve ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak ... Tarım Ürünleri Gıda Pazarlama San. Tic. A.Ş. adına 08/07/2020 tarihli özel ağaçlandırma tahsis/hak sahipliği belgesi düzenlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun ''Ağaçlandırma ve imar işleri'' başlığını taşıyan 57. maddesinde; orman sahasını artırmak maksadıyla, orman sınırları içinde yangın ve çeşitli sebeplerle meydana gelmiş açıklıklarda, verimsiz, vasıfları bozulmuş ve amenajman planlarında toprak muhafaza karekteri taşımadığı halde muhafazaya ayrılmış orman alanları ile, Devlete ait olup orman yetişme muhiti şartları bakımından elverişli olan yerlerde; köy tüzelkişilikleri ve diğer gerçek ve tüzelkişiler tarafından Orman Genel Müdürlüğünce uygun görülecek planlara göre ağaçlandırma yapılabileceği; köy, kasaba ve şehirler civarında Devlete veya diğer kamu tüzelkişilerine ait arazilerle de gerekli şartlar bulunduğu ve ilgili kuruluşların talebi olduğu veya muvafakatları alındığı takdirde bu kuruluşlarca tesis edilmek ve bakılmak şartıyla orman idaresince ağaçlandırmalar yapılabileceği; bu yerler için lüzumlu fidan ile ağaçlandırma planları ve ağaçlandırma ile ilgili yardımların bedelsiz sağlanabileceği; ağaçlandırılan sahayı orman halinde koruyup idame ettirmeyenlerden izin haklarının geri alınacağı; imar ihya çalışması yapılacak bozuk koru ve bozuk baltalık ormanların da bu fıkra hükümlerinin uygulanacağı; mülkiyeti hazinede kalmak üzere bu ağaçlandırma sonucu meydana gelecek ormandan faydalanma usulünün, bu Kanunda yer alan hususi ormanlara ait hükümler göre yürütüleceği; bozuk ormanlardan çıkacak her nevi orman emvali, üretim, taşıma ve diğer giderler kendilerine ait olmak üzere bu sahaları boşaltıp ağaçlandıracaklara tarife bedeli üzerinden pazar satışı olarak verileceği; uygulama usul ve esaslarının Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte gösterileceği kurala bağlanmıştır.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 57. maddesine dayanılarak hazırlanan, 23/10/2019 tarih ve 30927 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ağaçlandırma Yönetmeliği'nin "Devlet ormanlarında yapılacak çalışmalar" başlığını taşıyan 5. maddesinde; "(1) Bozuk orman alanlarında, orman içi açıklıklarda, gerektiğinde verimli ormanlarda ve ilgili kurumların uygun görmesi halinde de; kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri kapsamında bulunan alanlarda, doğal tarihi ve arkeolojik sit alanlarında, 6831 sayılı Orman Kanununun 23 ve 24 üncü maddeleri kapsamında muhafazaya ayrılan ve ilan edilen yerlerde, yaban hayatı geliştirme sahalarında, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamındaki yerlerde, 2872 sayılı Çevre Kanununa göre özel çevre koruma bölgesi olarak ilan edilen yerlerde, Bakanlıkça tescil ve ilan edilen örnek avlaklar ile endemik ağaç, ağaççıklar ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda ağaçlandırma, erozyon ve sel kontrolü, çığ ve heyelanların önlenmesi, mera ıslahı, ağaç ıslahı, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohum ve fidan üretimi, fidanlık, rehabilitasyon ve imar-ihya çalışmaları Genel Müdürlükçe yapılır veya yaptırılır. (2) Genel Müdürlükçe yapılacak veya yaptırılacak ağaçlandırma, erozyon ve sel kontrolü, çığ ve heyelanların önlenmesi, imar-ihya, rehabilitasyon ve suni gençleştirme çalışmalarında ihtiyaç duyulan orman ağaç, ağaççık ve florasına ait fidanlar ile kamu kurum ve kuruluşlarının, gerçek ve tüzel kişilerin yapacağı ağaçlandırmalarda ve kent ağaçlandırmalarında, park bahçe tanziminde ihtiyaç duyulan, boylu, formlu orman ağaç, ağaççık ve florasına ait fidanları ve orman bitkileri orijinli süs bitkisi fidanlarını üretmek amacıyla Genel Müdürlükçe fidanlık kurulur veya kurdurulur. Bu fidanlıkların kurulma esaslarını ve üretilen fidanların değerlendirme usulleri Genel Müdürlükçe belirlenir. (3) Orman idaresi tarafından köy tüzel kişiliği adına ağaçlandırma, imar-ihya veya erozyon kontrolü çalışmaları yapılabilir. Bu çalışmaların yapılacağı sahalar öncelikli olarak köy yerleşim yerlerine yakın yerlerden seçilir. Çalışmalarda, yetişme muhiti şartlarının uygun olması halinde öncelikli olarak, odunundan ziyade meyvesinden yararlanılan odun dışı orman ürünü veren türler kullanılır. Orman idaresi tarafından köy tüzel kişiliği adına tesis edilen ağaçlandırma, erozyon kontrolü ve imar-ihya sahalarının bakımları köy tüzel kişilikleri tarafından yapılabileceği gibi o köyde ikamet eden hane sahiplerinin nüfus sayıları dikkate alınarak talep eden hanelere kura usulü ile paylaştırılmak suretiyle de yaptırılabilir. Sahanın bakımını yapanlara, bu sahalardan elde edilen odun dışı orman ürünleri tarife bedeli ile verilir." hükmüne, Devlet ormanlarında çalışmalara izin verilebilecek yerlerin tespiti başlıklı 8. maddesinde; "(1) Devlet ormanlarında özel ağaçlandırma ve özel imar-ihya çalışmalarına izin verilebilecek yerler aşağıda belirtilmiştir: a) Amenajman planında ve aktüelde verimli orman olmayan yerler, b) Maden ruhsatı kapsamında bulunmasına rağmen Bakanlıkça muvafakat veya izne konu edilmemiş alanlar. (2) Devlet ormanlarında özel ağaçlandırma ve özel imar-ihya çalışmalarına izin verilemeyecek yerler aşağıda belirtilmiştir: a) Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ve turizm merkezleri kapsamında bulunan alanlar, doğal tarihi ve arkeolojik sit alanları, 6831 sayılı Orman Kanununun 23 ve 24 üncü maddeleri kapsamında muhafazaya ayrılan ve ilan edilen yerler, yaban hayatı geliştirme sahaları, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamındaki yerler, 2872 sayılı Çevre Kanununa göre özel çevre koruma bölgesi olarak ilan edilen yerler, otlatma planı ile ayrılan sahalar, kadimden beri kullanılan yaylak ve kışlaklara geçiş yolları, madencilik faaliyeti sonucu tabii yapısı bozulmuş sahalar, Bakanlıkça tescil ve ilan edilen örnek avlaklar, b) Amenajman planlarında; bozuk orman, orman toprağı, orman içi açıklık olarak görünmesine rağmen verimli orman niteliğini kazanmış alanlar, c) Sakız ile yapılacak özel ağaçlandırma çalışmaları hariç olmak üzere, deniz kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak 2.000 metrelik mesafe içinde bulunan yerler ile tabii göl kıyı kenar çizgisinden itibaren kara yönünde yatay olarak 500 metrelik mesafe içinde bulunan yerler." hükmüne yer verilmiştir.
4342 sayılı Mera Kanunu'nun "Mera, Yaylak ve Kışlakların Hukuki Durumu" başlıklı 4. maddesinde, "Mera, yaylak ve kışlakların kullanma hakkı bir veya birden çok köy veya belediyeye aittir. Bu yerler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. (...) Mera, yaylak ve kışlaklar; özel mülkiyete geçirilemez, amacı dışında kullanılamaz, zaman aşımı uygulanamaz, sınırları daraltılamaz." düzenlemesi "Tahsis Amacının Değiştirilmesi" başlıklı 14. maddesinde; "Tahsis amacı değiştirilmedikçe mera, yaylak ve kışlaktan bu Kanunda gösterilenden başka şekilde yararlanılamaz." düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın çözümü için yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda, ... nolu bölme üzerinde tahsisli alanda; Me-1,Me-2 mera alanları, ... nolu bölme üzerinde tahsisli alanda ; Me-1 ,Me-2, mera alanları ve BM, BMm bozuk meşe gurupları, ... nolu bölme üzerinde tahsisli alanda ; BMm, bozuk meşe alanı , mera sahası, ... nolu bölme üzerinde tahsisli alanda; Me-1,Me-4 nolu mera sahaları, ... nolu bölme üzerinde tahsisli alanda ; Me-2, mera ve BMe-2 bozuk meşe alanı, ... nolu bölme üzerinde Me-1 mera alanı, ... nolu bölme üzerinde, ... nolu mera alanları meşcere haritasında ve keşif sırasında tespit edildiği, tahsise konu bozuk meşe alanları ile aynı bölme içinde bulunan verimli meşe grubu arasında, verimlilik yönünden fark bulunmadığı, rehabilite yapıldığı takdirde verim alınacağı belli olduğu, Yönetmeliğin 8. maddesinin 2-a, b fıkralarına göre ... nolu orman parseli içinde olan, 172,54 hektar gibi büyük miktarda orman alanını kapsayan 119,120,121,122,123,124,125 nolu bölmeler içinde tahsise konu bozuk meşe ve mera alanlarında ve açıklık alanlarda yapılacak özel ağaçlandırma çalışmalarının uygun olmayacağı belirtilmekle birlikte, aynı bilirkişi raporunda, orman yönüyle yapılan incelemede 119,120,121,122,123,124,125 nolu bölmelerin büyük kısmının üzerinde orman ağaç topluluklarının lokal olduğu ve orman içinde dağınık olarak bulunduğu, işgal, faydalanma ve kaçak kesimlerden dolayı ormanın yaşam bütünlüğünün bozulduğu, meşe ve mıntıkada yetişen orman ağaçlarından olan türlerden ağaçlandırma yapılması gerektiği de belirtilmiştir.
Başka bir ifadeyle, her ne kadar dava konusu alanların rehabilite edildiği takdirde verim alınabilecek yerlerden ve mera alanı olması ile ağaçlandırmanın meşe dışında ceviz ve benzeri meyve ağaçlarıyla yapılacak olması nedeniyle uygun olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirilmiş ise de, dava konusu alanların açıklık, orman bütünlüğü bulunmayan ve verimli olmayan bozuk orman niteliğinde olduğu da tespit edilmiştir. Bu haliyle Ağaçlandırma Yönetmeliğinin 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ve özel ağaçlandırma izni verilebilecek amenajman planında ve aktüelde verimli orman olmayan yerlerden olduğu da aynı şekilde ortaya konulmuştur.
Diğer taraftan, raporda yer verilen dava konusu yerdeki asıl ve kadim orman ağacının meşe olduğu ve ağaçlandırmanın da ceviz ve benzeri ağaçlarla değil de meşe ile yapılması gerektiği yönündeki kanaate, 7310 sayılı Ağaçlandırma Tamimi uyarınca cevizin ağaçlandırma yapılabilecek ağaç türlerinden olması nedeniyle katılmak mümkün değildir.
Dolayısıyla, bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alındığında, dava konusu alanın ağaçlandırma izni verilebilecek yerlerden olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, dava konusu alanda ağaçlandırma izni verilemeyecek kısımlar olup olmadığının raporda ve dosya kapsamında tam olarak ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen Mera Kanunu uyarınca, meraların Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup, bu alanların özel mülkiyete konu olmayacağı ve amacı dışında kullanılamayacağı, tahsis amacı değiştirilmedikçe meralardan, Mera Kanununda gösterilenden başka şekilde yararlanılamayacağının düzenlendiği, Kanunda hangi durumlarda mera tahsis amacı değişikliği yapılacağının tahdidi olarak sayıldığı, bu durumlarda dahi faaliyetin kalan mera alanlarına zarar vermeyecek şekilde yürütülmesinin şart koşulduğu açıktır.
Bilirkişi raporunda, dava konusu yerlerin mera olduğu belirtilmiş ise de, taşınmazların mera olarak sınıflandırılıp özel sicile mera olarak kaydedilip kaydedilmediği, başka bir deyişle resmi kayıtlara ve belgelere göre mera olup olmadığı ve mera olarak kullanılmak üzere başta davacı belediye olmak üzere herhangi bir köy veya belediyeye tahsis edilen yerlerden olup olmadığı, bu vasıfta olmasa dahi kadimden beridir mera olarak kullanılıp kullanılmadığı hususunun hiçbir tereddüte yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Öte yandan, bu husus araştırılırken davalı idarece dava konusu yerin mera iken mahkeme kararıyla orman olarak tescil edildiği ve otlatma planı yasağı olan alanda kaldığı savunmalarının da araştırılacağı tabiidir.
Bu durumda, gerektiğinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak üzere öncelikle dava konusu taşınmazların vasfı tespit edilmeden ve eksik inceleme ve araştırma sonucunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davalı yanında müdahile iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 04/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.