Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/1492
Karar No : 2025/5479

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Bilgi Üniversitesi ... Fakültesinde araştırma görevlisi olan davacının sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlem ile işlem nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin işlem yönünden; dava konusu işlemin davalı Üniversite Mütevelli Heyeti tarafından alınacak bir karar veya bu heyetin yetkisini devretmek suretiyle yetkilendirdiği üniversite yöneticisi tarafından tesis edilmesi gerektiğinden bahisle yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline; dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının ödenmesi istemi yönünden; ilgili bakımından, kesin ve net olarak belirli olmayan parasal ve özlük hak kayıpları hakkında; sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün olmadığından, istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem nedeniyle, Anayasanın 125. maddesi gereğince, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının davanın açıldığı (21/09/2022) tarihinden itibaren işletecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle; davacının (yoksun kalınan parasal ve özlük haklara ilişkin kısım yönünden yaptığı) istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesinin istinafa konu kararının, yoksun kalınan parasal ve özlük haklara ilişkin kısmı yönünden kaldırılmasına, davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının, davanın açıldığı (21/09/2022) tarihinden itibaren işletecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından 01/09/2015 tarihinde başlayan ve Üniversitenin Akademik Personel Yönetmeliği'nin 6. maddesi gereğince birer yıllık sürelerle yenilenen belirli süreli sözleşmenin Üniversitenin tabi olduğu mevzuat gereğince azami çalışma süresi olan yedi yıllık sürenin dolması ile 01/09/2022 tarihinde sona erdiği, davacı tarafından "fesih" vurgusu yapılmışsa da; ortada fesih uygulaması bulunmadığı, davacı taraf ile davalı Üniversite arasında akdedilen "belirli süreli sözleşmenin" süre sonunda hiçbir işleme gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erdiği belirtilerek temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
Dava, İstanbul Bilgi Üniversitesi ... Fakültesinde araştırma görevlisi olarak 01/09/2015 tarihinde göreve başlayan davacı tarafından; İstanbul Bilgi Üniversitesi Akademik Personel Yönetmeliği'nin 6. maddesi gereğince azami yedi yıl olarak belirlenen çalışma süresinin sonuna geldiği gerekçesiyle 01/09/2022 tarihinde süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının yasal faizi ile tazmini istemiyle açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 01/09/2022 tarihinde süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden:
İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir.
Buna karşın, belirli süreli iş sözleşmelerinin yenilenmemesine ilişkin işlemlerin, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle idari yargı mercilerince iptal edilmesi durumunda, yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmesi veya yenilenmemesi yönünde bir karar alınması gerekmektedir. Bu aşamada, iptal kararının hukuksal sonucu olarak yetki yönünden hukuka aykırı bulunan sözleşmenin yenilenmemesi işlemi ortadan kalkmış olmakla birlikte, idare ile ilgili arasındaki belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermiş olması nedeniyle ortada bir sözleşme ilişkisi de bulunmamaktadır. Bu aşamada, ilgili bakımından, kesin ve net olarak belirli olmayan parasal ve özlük hak kayıpları hakkında; sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün olmadığından, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, aksi yönde değerlendirme ile verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Davacının 01/09/2022 tarihinde süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlem yönünden ONANMASINA,
b) Dava konusu işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen özlük ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 11/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Dava; İstanbul Bilgi Üniversitesi ... Fakültesinde araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından; 01/09/2022 tarihinde süresi dolacak olan sözleşmesinin yenilenmeyerek görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının yasal faizi ile tazmini istemiyle açılmıştır.
İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir. Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir. Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma, her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.
Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez ise de; sözleşmenin istikrarlı şekilde yenilendiği durumlarda davalı idarenin sözleşme süresinin bitiminden önce karşı tarafa sözleşmenin yenilenmeyeceğini bildirmesi haklı beklenti ilkesinin tabii sonucu olarak görülebilir.
İşlemin yetkili unsuru bakımından değerlendirilmesine gelince; davacının önceki sözleşmesi sona ermiş olduğundan ortada bir sözleşme yoktur. Bu nedenle usulde paralellik ilkesi gereği sözleşme yapılırken izlenmesi gereken usulün takibi de gerekmemektedir. İdarenin genel yazışma yetkisine sahip bir görevlisi tarafından bildirim yapılması hatta hiçbir bildirimde bulunulmaması da mümkündür.
Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi bitmiş olan sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılamıyorum.
Dava konusu işlemin hukuka uygun olması nedeniyle parasal ve özlük hak kayıplarının bulunmadığı da açıktır.