Danıştay danistay 2024/934 E. 2025/5584 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/934
Karar No : 2025/5584

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Servis Taşımacılığı Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plakala aracın, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b ve Ek 2/3-c maddeleri uyarınca toplam 45 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına toplam 5.497,00-TL (kararda sehven 5.470,00-TL yazılmıştır.) idari para cezası verilmesine ilişkin 16/02/2022 (mahkemece sehven 15/02/2022 yazılmış) tarihli ... ve ... sayılı işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirket adına kayıtlı aracın (personel yerine öğrenci taşıması nedeniyle) faaliyet konusu dışında ve (ruhsat sahası olan Keles ilçesi yerine merkez ilçe olan Nilüfer ilçesinde çalışması nedeniyle) faaliyet bölgesi dışında taşımacılık yapması nedeniyle 2918 sayılı Kanun'un, hem Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle, hem de Ek2/3-c maddesi uyarınca 15 gün süreyle faaliyetten men edilmesinin yasal koşulları oluşmuş ise de, "Ne Bis İn İdem" prensibi ve Kabahatler Kanunu'nun "İçtima" hükümleri uyarınca sadece en ağır cezanın uygulanması gerektiğinden; dava konusu işlemin, aracın Ek 2/3-b hükmü uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık; Ek-2/3-c hükmü uyarınca 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, aracın 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin kısmının iptaline, aracın 30 gün süreyle trafikten menine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine; davaya konu aracın davacı şirket adına tescilli olduğu, idari para cezalarının ise sürücü adına düzenlendiği, bizzat davacı şirket adına düzenlenmediği anlaşılan idari para cezası nedeniyle davacının doğrudan menfaatinin zarar görmesi ve davacı yönünden hukuki bir sonuç doğurması söz konusu olamayacağından, bu işleme karşı davacı tarafından açılan davada, işlem ile davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi bulunmadığından, davanın, araç sürücüsü adına toplam 5.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemine dair kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf istemlerine konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davaya konu aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden davanın reddine, araç sürücüsü adına toplam 5.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem bakımından ise davanın ehliyet yönünden reddine dair kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu yönünden, istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, istinaf başvurusunun reddine; davaya konu aracın 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline dair kısma karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu yönünden ise, İdare mahkemesince, olayda, aynı fiil sebebiyle iki kez cezalandırma durumunun oluştuğu ve evrensel bir hukuk kuralı olan "Ne Bis İn İdem (Aynı fiilden dolayı birden fazla ceza verilemez.)" prensibi uyarınca, bir kişinin tek bir eylemden dolayı iki ayrı cezaya çarptırılması olanaklı olmadığı düşüncesiyle "Ne Bis İn İdem" prensibi ve Kabahatler Kanunu'nun "İçtima" hükümleri uyarınca sadece en ağır cezanın uygulanması gerektiğinden, 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-c maddesi uyarınca aracın 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; olayda, davacı adına kayıtlı ... plakalı araç için Bursa ili, Keles ilçesinde "personel taşımacılığı" yapması amacıyla ruhsat düzenlenmesine karşın, 16/01/2022 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tutanak ile yine olay anına ilişkin CD görüntülerinden, anılan araçla Bursa ili, Nilüfer ilçesi ... Mahallesinde bulunan ... Lisesi öğrencilerini taşıdığı, dolayısıyla, söz konusu aracın, (personel yerine öğrenci taşıması nedeniyle) faaliyet konusu dışında ve (ruhsat sahası olan Keles ilçesi yerine merkez ilçe olan Nilüfer ilçesinde çalışması nedeniyle) faaliyet bölgesi dışında taşımacılık yaptığı ve her iki fiil bakımından ceza verilmesinin koşullarının oluştuğunun sabit olduğu ve bir fiilden dolayı iki kez cezalandırma durumunun da oluşmadığı anlaşıldığından, 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-c maddesi uyarınca aracın 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptaline dair istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun reddine, davalı idare istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aracın 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline dair kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Emniyet Müdürlüğü ekiplerince düzenlenen evrakta çelişkiler olduğu, minibüsün iç kısmının video kaydına alınmasının hukuka aykırı delil oluşturacağı, tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen reddi, kısmen kabulü ile; Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanmasına, kısmen bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; davacı şirket adına kayıtlı ... plakala aracın, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b ve Ek 2/3-c maddeleri uyarınca toplam 45 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ... adına toplam 5.497,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ... ve ... sayılı işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısım yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kısım yönünden:
Bakılan uyuşmazlıkta; davacı şirket tarafından, personel taşıma izin belgesi bulunan araç ile öğrenci taşınması nedeniyle, faaliyet konusu dışında taşımacılık yapıldığı, bu fiilin ise, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesi yaptırımını gerektirdiği görülmekle birlikte; davaya konu araçla evlerinden alınan öğrencilerin okullarına götürülmesi nedeniyle, çalışma bölgesi/güzergahı dışına çıkılmasının, ilk fiil olan faaliyet konusu dışında taşımacılığın doğal bir sonucu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının asıl fiilinin, faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı olduğu ve bunun doğal neticesi olarak davaya konu araç ile çalışma bölgesi dışında faaliyette bulunulduğu açık olduğundan; trafik ekiplerince, davacının asıl eylemi nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca faaliyet konusu dışında taşımacılık yapıldığının tespit edildiğinden bahisle işlem tesis edilmesi ve davaya konu aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesi gerekirken; buna ek olarak, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-c maddesi uyarınca ayrıca çalışma bölgesi/güzergahı dışında da taşımacılık yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, aracın 30 güne ek olarak 15 gün süreyle daha trafikten men edilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, bu kısım yönünden davanın reddi yolunda verilen temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının sayılı kararının;
a) İdare Mahkemesi kararının, davaya konu aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden davanın reddine, araç sürücüsü adına toplam ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem bakımından ise davanın ehliyet yönünden reddine dair kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
b) İdare Mahkemesi kararının, davaya konu aracın 15 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline dair kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne ve davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 12/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.