Danıştay danistay 2024/582 E. 2025/7421 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/582
Karar No : 2025/7421

Temyiz İsteminde Bulunanlar : 1- (Davacı) ... Anonim Şirketi
Vekili: Av....

2- (Davalı) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. ...

Diğer Davalılar : 1-... Bakanlığı
Vekili : Av. ...

2-... Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. ...
3- ... Müdürlüğü
Vekili : Av....
4- ... Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. ...

İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup diğer taraflarca savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi: İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalanan ... plakalı aracın, 09/09/2009 tarihinde yağan yoğun yağıştan ötürü Ayamama Deresinin taşması sonucu hasar görmesi nedeniyle sigorta ettirene ödenen 14.887,00-TL tutarındaki bedelin yasal faiziyle birlikte tazmin edilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, Dairemizin 18/04/2017 tarih ve E:2016/9965, K:2017/3062 sayılı bozma kararına uyularak keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmış, inceleme sonucunda düzenlenen 16/06/2021 tarihli kök ve 05/04/2022 tarihli ek raporunda; keşif tarihi itibarıyla bahse konu tır parkının bulunduğu alanın yeniden düzenlendiği ve parkın artık mevcut olmadığı, meydana gelen olayın bir sel felaketi olduğu açık olduğundan, sel felaketinin oluşumunda idare eylemlerinin seli oluşturduğunu iddia etmenin uygun olmayacağı, dava konusu olan tır parkı kapsamında durum incelendiğinde, sel felaketinin başlangıcı olan ve sele neden olan derenin, yapılaşmanın başladığı bölgeye giriş yaptığı bölge olduğunun dikkate alınması gerektiği, zira bu noktadan sonra dere yatağı boyunca ve iki yanında yapılaşmanın başladığı, bu zamana kadar görülen davalarda ve alınan bilirkişi raporlarında durumun zarara uğrayan yapılar için yapılaşmaya izin verilmesi, denetlenmesi ve gerekli ise yıkılarak uzaklaştırılması gereken yerde gerekli hizmeti yerine getirmeyen idarelerin hizmet kusuru üzerinden tartışıldığı, bu dava kapsamında ise dosyada bulunan evraklardan dava konusu tır parkı ile ilgili olarak idarelerin yazışmaları ve beyanlarında, işletmenin ruhsatı ve yapı ruhsatının olmadığını görüldüğü ve bu yerle ilgili bir bilgi ve belge sunulmadığı, zararın meydana geldiği yerin mücavir bir alan olmadığı, belediyenin sorumluluk alanında kaldığı ve olay tarihinde araziden sorumlu idarenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi olduğu, bu kapsamda da otopark alanı izinleri ve ruhsatsız otopark işletmesinin denetlenmemesi nedeniyle İstanbul Büyükşehir Belediye Bakanlığı'na %5 kusur atfedilebileceği; selin önlenemez doğal bir afet olması nedeni ile araç sahibinin alabileceği bir önlemin bulunmadığı, yine, tır parkı işletmesinin, ruhsatsız bir şekilde faaliyet sürdürdüğü değerlendirmesi yapılsa bile sel felaketi kapsamında değerlendirmesi yapılacak ve/veya alınan önlemleri anlayacak bir parklama alanı tasarımı ya da projesinin bulunmadığının belirtildiği; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre %5 oranında kusuru bulunan davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı'nın 744,35-TL tutarındaki maddi zarardan sorumlu olduğu, meydana gelen olayda diğer davalı idarelerin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davacının maddi tazminat isteminin 744,35-TL'lik kısmının kabulü ile söz konusu tutarın idareye yapılan başvuru tarihi olan 18/05/2010 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece (İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı) davacıya ödenmesine, bakiye 14.142,65-TL tutarındaki maddi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Anayasanın 125. maddesinde; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; "İstanbul Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletilmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün kurulduğu" belirtilmiş, aynı Kanun'un 2. maddesinin (b) bendinde; "Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek" ve (d) bendinde; "Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak" İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, 25. maddesinde de; "Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez." kuralına yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/l maddesinde; "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek" ve 7/r maddesinde de; "Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak, kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde; "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı (...) hizmetlerini yapar veya yaptırır." hükmü yer almaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde; yetkili İdareden usulüne uygun işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılıp çalıştırılmayacağı, açılması halinde yetkili idarelerce kapatılacağı düzenlemesi yer almıştır.
09/09/2009 tarihinde İstanbul ilinde meydana gelen yağış sonrası Başakşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... numaralı parselde bulunan ... Parkı isimli açık otopark alanında birçok araç zarar görmüş, hayatını kaybedenler olmuştur.
Aynı otoparkta bulunan araçları zarar gören bir araç sahibi şirket tarafından açılan davanın (kanun yolu incelemelerinden sonra Dairemizin E:2025/2475,... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı esasına kaydedilmiştir) incelenmesinden; zararın meydana gelmesinin akabinde tespit yaptıran davacı şirket tarafından ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş numarasına kayden açılan dosyada yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu sunulan 28/10/2009 tarihli bilirkişi raporunda; tır garajının bulunduğu yerin bitiminde derenin yatağının daraldığı, yatak üzerine garajın yapılmış olması ve düşük kotta bulunması nedeniyle garajın bitiminde derenin mecrasında yıkanmalarla çok kısa sürede tır garajının adeta baraj haline geldiği, anılan yerde bu oranda büyük taşkın olmasının, Ayamama deresinin yatağının yer yer daraltılması, yatağın güzergahının değiştirilmesi, dere etrafında yoğun yapılaşmadan kaynaklanan atıkların fazlalaşması, yatağın yer yer göllenmelere sebep olacak şekilde değiştirilmesi, derenin ıslahının yeterli yapılmaması, dere yatağının yeterli temizliğinin yapılmaması gibi sebepleri olduğu belirtilmiştir.
... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı esasına kayıtlı tam yargı davasında yapılan değerlendirmede; davalı belediyelerce (Başakşehir Belediye Başkanlığı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı) dere yatağında yerleşime müsaade edilmesi, iş yeri ruhsatı, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni bulunmayan yerin denetiminin yapılmaması, İSKİ tarafından dere yatağının ıslah edilmemesi, derenin kaydedilmiş yağış değerlerini dikkate alarak oluşacak su akışını tahliye edecek ve taşkını önleyecek tedbirlerin alınmaması ve alınan tedbirlerde öngörü eksikliği ve yetersizlik bulunması hususlarının davalı idarelere ait kusurları teşkil ettiği; uyuşmazlık konusu tır parkının yapı kullanma izin belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyette bulunmasının ise müterafik kusur yönünden dikkate alınması gerektiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın sorumluluğunun bulunmadığı, davacının %10, Başakşehir Belediyesi'nin %20, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin %10, İSKİ Genel Müdürlüğü'nün %20 kusurlu olduğu, %40 oranında da tabii afet faktörünün etkili olduğu, sonucuna varılarak karar verilmiş, karar davacı tarafından temyiz edilmemiş, sorumluluğuna hükmedilen davalı idarelerin anılan kararı temyiz etmesi sonucu Dairemizin 08/10/2025 tarih ve E:2025/2475, K:2025/7417 sayılı kararı ile; sorumlu idareler ve zararın meydana gelmesine etki eden diğer sebeplere ilişkin oranlarda hukuki isabetsizlik bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerle birlikte incelenmesinden;
... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Zabıta Daire Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü yazısında; tır garajını işleten firmanın çalışma ruhsatı alabilmesi için Başkanlığa ibrazı gereken evraklardaki eksikliklerin tamamlanması yönünde, 21/06/2007, 10/04/2008, 11/08/2008, 26/09/2009 tarihli süreli tebligatlara rağmen evrakların tamamlanmadığı, parkın bulunduğu alanın ...... tarih ve ... sayılı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yazısında İkitelli Organize Sanayi Bölgesi'nden çıkartıldığının belirtildiği;... tarih ve ... sayılı Küçükçekmece Belediye Başkanlığı Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü yazısında; söz konusu iş yerini denetlemek ve ruhsatlandırmak kendi yetkilerinde iken, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 4. maddesinde yapılan değişiklikle bu konudaki yetkinin İkitelli Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı'na geçtiği, ayrıca, 22/03/2008 tarih ve 26824 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5747 sayılı Kanunla iş yerinin bulunduğu bölgenin Küçükçekmece Belediyesi'nden ayrılarak Başakşehir Belediyesi'ne bağlandığı, iş yerine ait tüm bilgi ve belgelerin 07/05/2009 tarihinde Başakşehir Belediyesine gönderildiği bilgilerine yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda, aynı tır parkında zarar gören başka araç maliki tarafından açılan davada verilen ve Dairemizin 08/10/2025 tarih ve E:2025/2475, K:2025/7417 sayılı kararıyla onanan ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E..., K:... sayılı karardaki sorumluluk sebepleri ve kusur oranları dikkate alındığında; aşırı yağışların zararın meydana gelmesindeki etkisinin %40, tır parkını işleten işletmecinin ruhsatsız faaliyette bulunması nedeniyle üçüncü kişinin kusurunun %10, dere yatağında yerleşmelerin olması nedeniyle Başakşehir Belediyesi'nin %20, ruhsatsız bir biçimde faaliyette bulunan tır garajı hakkında gerekli işlemleri zamanında yerine getirmeyen İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin %10, dere yatağı ıslahı hizmetinin yeterli düzeyde olmaması sebebiyle İSKİ Genel Müdürlüğü'nün %20 kusurlu olduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, belirtilen kusur oranları ve etkenler dikkate alınarak, sorumlu ilçe belediyesinin Başakşehir Belediye Başkanlığı olduğu da gözetilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;... İdare Mahkemesinin temyize konu kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, kullanılmayan ...TL temyiz yürütmenin durdurulması harçlarının istemleri halinde davacıya ve davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na iadesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 08/10/2025 tarihinde esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)-İdare Hukukunun genel kabul gören temel ilkeleri uyarınca idarenin mali sorumluluğuna hükmedilebilmesi için; idari davranış ve zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması gerekmektedir. Ayrıca idarelerin mali sorumluluğuna yol açan hizmet kusuru; idarenin yürüttüğü bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ya da işleyişindeki bozukluk ve aksaklığı ifade eder. Maddi zarar kişinin mal varlığında iradesi dışında uğradığı eksilme olup, bu zararın tazmin edilebilmesi için ortada gerçekleşmiş veya gerçekleşeceği kesin bir zarar bulunması şarttır.
Tazmini gereken gerçek zarar miktarının saptanabilmesi için; zarar gören aracın sigortalanması amacıyla sigorta poliçesi kapsamında davacı şirkete prim ödendiğinden, hesaplanan zarardan, tahsil edilen sigorta primlerinin düşülmesi gerekeceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın bu gerekçe de eklenmek suretiyle bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.