Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5799
Karar No : 2024/7995

DAVACILAR : 1- ... Derneği
2- ... Derneği
3- ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...

DAVANIN ÖZETİ : 19/01/2024 tarih ve 32434 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan; Bingöl, Bursa, Elazığ, Eskişehir, Kastamonu, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Muğla, Sinop, Tokat ve Zonguldak illerinde bulunan bazı alanların orman sınırları dışına çıkartılmasına ilişkin 18/01/2019 tarih ve 8119 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca reddine, kısmen süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince dava dilekçesi ve ekleri 2577 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davacı ... Derneği yönünden:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali istemiyle 15/03/2024 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren dilekçeyle ... Derneği, ... Derneği tarafından birlikte dava açıldığı, Dairemizin 28/05/2024 tarih ve E:2024/1493, K:2024/3254 sayılı kararıyla, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle reddine karar verildiği, dilekçe ret kararı üzerine yenilenen ve 04/10/2024 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kayıtlarına giren dava dilekçesiyle ... Çevre Derneği yerine ... Derneği'ne davacı olarak dilekçede yer verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, ... Derneği'nin dava konusu işleme karşı ilk kez 04/10/2024 tarihinde dava açtığı açık olduğundan, 19/01/2024 tarihinden itibaren 60 gün içinde (en son 19/03/2024 tarihinde) Danıştay nezdinde dava açması gerekirken, dava açma süresi geçirildikten sonra, anılan davacı yönünden 04/10/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasını inceleme olanağı bulunmamaktadır.
Diğer davacılar yönünden:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, "idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar" olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesinde "(1) Her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir.
(2) Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir." hükmü düzenlenmiştir.
Aynı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (g) bendinde, dilekçeler üzerinde bu Kanun'un 5. maddesine uygun olup olmadığı yönünden inceleme yapılacağı; 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, bu yönlerden Kanuna aykırılık görülür ise otuz gün içinde 5. maddeye uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği; 15. maddesinin beşinci fıkrasında, bu yönlerden dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararıyla Bingöl, Bursa, Elazığ, Eskişehir, Kastamonu, Kocaeli, Konya, Kütahya, Manisa, Muğla, Sinop, Tokat ve Zonguldak illerinde bulunana bazı alanların orman sınırları dışına çıkartılmasına karar verilmiş olup, söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada Dairemizin 28/05/2024 tarih ve E:2024/1493, K:2024/3254 sayılı kararıyla, her bir davacı tarafından ve her bir il yönünden ayrı ayrı dava açılması ve ilgili derneğin dava konusu işlemde yer alan illerden hangisi ile menfaat bağı varsa o ile yönelik dava açması gerektiği gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.
İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırılık nedeniyle dilekçenin reddine karar verilmiş ise de, yenilenen dava dilekçesinde, ... Derneği ve İnsan Hakları Derneği tarafından birlikte dava açıldığı görülmektedir.
Dairemizce verilen dilekçe ret kararı incelendiğinde, söz konusu kararın 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasında yer alan, davacıların hak ve menfaatlerinde iştirak bulunması şartının somut olayda sağlanmadığı gerekçesine dayandığı görülecektir. Başka bir ifadeyle, anılan kararda davacıların sahip oldukları menfaatten ziyade, bu menfaatin müşterek olup olmadığı hususu üzerinde durulmuştur. Zira, ayrı ayrı açılacak davalarda her bir davacının sahip olduğu menfaatin ayrıca inceleneceği tabiidir. Bununla birlikte, davacı tarafından sunulan dava dilekçesinde (yenilenen dilekçede), sahip olunan menfaatin müştereklik şartının hangi gerekçelerle sağlandığı konusundan bahsedilmemiş, yalnızca her bir davacı yönünden menfaat şartının bulunduğuna dikkat çekilmiştir.
Ayrıca, Dairemizin dilekçe ret kararında, dava konusu işlemde birden fazla ilde bulunan bazı alanların orman sınırları dışına çıkartılmasına karar verildiği, her bir il, ilçe, mahalle bazında işlemin ayrı ayrı değerlendirileceği vurgulanmış; davacı derneklerin dava konusu işlemde yer alan illerden hangisi ile menfaat bağı varsa o ile yönelik olarak ayrı ayrı dava açmaları gerektiği belirtilmiştir.
Bu doğrultuda, Anayasa'nın 141. maddesinde yer alan “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir.” şeklinde ifade edilen temel ilkeye işlerlik kazandırılması amacıyla Dairemizin pek çok kararında (Dairemizin E:2024/845, E:2023/3950 sayılı dosyalarında) dilekçenin reddine karar verilmiş olup, dava konusu uyuşmazlıkla benzer nitelikteki davalar (Dairemizin E:2024/4975, E:2024/5536, E:2024/1541 sayılı dosyaları) keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak çözüme kavuşturulduğundan, her bir il için ayrı dava açılması gerekmektedir.
Bu durumda, Dairemizin 28/05/2024 tarih ve E:2024/1493, K:2024/3254 sayılı dilekçe ret kararında, aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın reddine karar verileceği davacı vekiline bildirilmiş olup, söz konusu karar üzerine yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların yapıldığı anlaşıldığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. ... Derneği yönünden davanın SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2\. Diğer davacılar yönünden DAVANIN REDDİNE,
3\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
4\. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacılara iadesine,
5\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacılara iadesine,
6\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
31/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.