Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4973
Karar No : 2025/6777

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Elektrik Enerji Mühendislik İnşaat Taahhüt Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

3- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara genelinde 2022 yılı Haziran ayında gerçekleşen sel olayından kaynaklı olarak davalı idarelerin kusurlu davrandığı iddiasıyla uğranılan zararların tazmini istemiyle 3.448.895,07-TL maddi ve 100,00-TL ticari kazanç kaybı olmak üzere toplam 3.448.995,07-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ortaya çıkan zararda davalı idareler tarafından yürütülen hizmetten kaynaklı bir eksikliğin bulunmadığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğünce fevk (olağanüstü olay) raporu düzenlendiği, ayrıca Mahkemenin ara kararlarına istinaden Meteoroloji Genel Müdürlüğünce verilen ve 19/04/2023 tarihinde Mahkemenin kayıtlarına alınan yazı ekinde 07/06/2022-15/06/2022 tarihinde meydana gelen yağışların meteorolojik karakterli doğal afet kapsamında değerlendirilebileceği tespitine yer verildiği, dolayısıyla doğal afet (mücbir sebep) nedeniyle oluşan zararla yürütülen hizmet arasında illiyet bağının kesildiği, davalı idarelere de atfı kabil bir kusur bulunmadığı anlaşıldığından, şartları oluşmayan maddi tazminat talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; Ankara genelinde 2022 yılı Haziran ayında gerçekleşen sel olayından kaynaklı olarak davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğu bu nedenle uğranılan zararlarının tazmin edilmesi gerektiği, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından, meydana gelen yağışlar sonucu oluştuğu ileri sürülen zararın doğal afet neticesinde gerçekleştiği, idarelerine herhangi bir kusur atfedilemeyeceği belirtilerek, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmaktadır. Davalılar Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Ankara Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve Bölge İdare Mahkemesince, Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, Ankara genelinde 2022 yılı Haziran ayında gerçekleşen sel olayından kaynaklı olarak davalı idarenin kusurlu davrandığı iddiasıyla uğranılan zararların tazmini istemiyle 3.448.895,07-TL maddi ve 100,00-TL ticari kazanç kaybı olmak üzere toplam 3.448.995,07-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 125. maddesinde, idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü oldukları hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinde: "Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; ... hizmetlerini yapar veya yaptırır." hükmüne yer verilmiş, 15/e maddesinde de; müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında olduğu belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdareler kural olarak yürüttükleri kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlüdürler. İdari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
Bir başka anlatımla, kamu idareleri, yürüttükleri hizmetin işleyişini sürekli kontrol etmek ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüğün tam ve gereği gibi yerine getirilmemiş olması nedeniyle doğan zararların, hizmeti yürütmekle yükümlü bulunan idare tarafından tazmini gerekmektedir.
İdare uhdesine tevdi edilen kamu hizmetlerinin ifasında önce gerekli teşkilatı kurmak; bu teşkilatın ayni, şahsi ve mali imkan ve araçlarını hizmete hazır tutmak, hizmetin ifası sırasında hizmetin zamanında ve gereği gibi işlemesine devamlı olarak nezaret etmek ve hizmetin işleyişini kontrol etmekle sorumludur. Gerek hizmetin ayni, şahsi ve mali imkan ve araçlarının temin ve ifasındaki kusur, gerekse temin edilen bu araçlarla ifa olunan hizmetin geç işlemesi, gereği gibi veya hiç işlememesi; idareye zarar gören kimselerin bu nedenlerle doğan zararlarını tazmin sorumluluğunu yükler.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, Ankara genelinde 2022 yılı Haziran ayında gerçekleşen sel olayından kaynaklı olarak davalı idarelerin kusurlu davrandığı iddiasıyla uğranılan zararların tazmini istemiyle 3.448.895,07-TL maddi ve 100,00-TL ticari kazanç kaybı olmak üzere toplam 3.448.995,07-TL tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kural olarak doğal afet idarenin iradesi dışında meydana gelen kamu hizmeti ile ilgisi kurulamayan, öngörülemez ve önlenemez niteliklerini taşıdıkları takdirde mücbir sebep hali kabul edilir ve zarar ile idari eylem arasındaki illiyet bağını kısmen veya tamamen keser. Olayda ise; söz konusu yağışın olduğu bölgenin afet bölgesi ilan edildiğine dair herhangi bir bilgi veya belgenin dosyada yer almadığı anlaşılmakta olup, kategorik olarak da her afet olayının, zarar ile idari eylem arasındaki illiyet bağını kestiğinin kabulü mümkün değildir. Zira afet boyutundaki yağış nedeniyle bir hasar oluşması kaçınılmaz ise de idarenin sorumluluğundaki kamu hizmetlerinin zamanında gereği gibi yürütülmemiş olması da afet esnasında o zararın oluşumuna yol açabilir veya derecesinin artmasına etki edebilir. Bu itibarla bir afet olayının illiyet bağının kesilmesine sebebiyet verecek nitelikte mücbir sebep teşkil edip etmediğinin her somut vakanın kendi özel koşullarında değerlendirilmesi gerekir.
Diğer yandan doğası gereği olağan dışı bir durumu ifade eden afet hâlinin, illiyet bağını kesen bir sebep olarak değerlendirilemediği bazı durumlarda, idarenin kusuru oranında indirim yapılmasını gerektiren bir unsur olarak gözetilebilmesi ise mümkündür ve hatta hakkaniyetin de gereğidir.
Uyuşmazlıkta oluştuğu iddia edilen zararın sadece doğal afetten kaynaklanmadığı birden çok faktörün bir araya gelmesi ile oluştuğu anlaşılmış olup, oluşan zarar davalı idarelerin yürüttüğü hizmetten bağımsız düşünülemeyeceğinden, illiyet bağının tamamen kesildiğinin kabulü mümkün görülmemektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda açık bir düzenleme bulunmasa da hak kayıplarının önlenmesi amacıyla, esas hakkında karar verilmeden önce kusur durumlarının ve tazmini istenilen miktarın tespitine ilişkin olarak konusunda uzman bilirkişilere bilirkişi incelemesi yaptırılması, yapılacak bilirkişi incelemesinde uyuşmazlık konusu olayda olduğu gibi aşırı yağan yağmurlara bağlı sel olayı olması nedeniyle bilirkişi heyetinde meteroloji mühendisinin de bulunması gerektiği de açıktır.
Bu durumda, hiçbir araştırma yapmadan, yürütülen kamu hizmetlerinin kusursuz olarak yürütüldüğü varsayımı ile, zarara neden olan yağışın olağanüstü doğa olayı olarak kabulü ile istemin reddinde hukuka uyarlık bulunmamakta olup; uyuşmazlığın tereddüte mahal vermeyecek şekilde çözümlenebilmesi amacıyla, yukarıda yer verilen hususlar da dikkate alınarak, davaya konu işyerinde öne sürülen zararla ilgili davalı idareler yönüyle her bir idare açısından ayrı ayrı hizmet kusuru olup olmadığı, ayrıca davaya konu işyerinde ticari faaliyet yürütülmesinin ilgili mevzuatına uygun olup olmadığı, zararın oluşmasında basiretli bir tacir olan davacı şirketin müterafik kusuru olup olmadığı, söz konusu sel olayının ne kadar afet kapsamında kaldığı ve indirim kapsamında değerlendirilebileceği hususlarının gerekli araştırmalar yapılmak (gerek görülürse davaya konu taşınmazda keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak ve konusunda uzman meteoroloji mühendisinin de uyuşmazlıkla ilgili görüşü alınarak) suretiyle idarenin/idarelerin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusurunun tespiti halinde kusur oranlarının, ileri sürülen zarar kalemlerinin de somut olarak tespit edilerek varsa afet kapsamında indirim de yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırmaya dayalı karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 15/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.