Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4972
Karar No : 2025/403

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Eğitim Hizmetleri A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Özel ... İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi'nin süresiz kapatılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta alınan keşif bilirkişi kararı uyarınca hazırlanan bilirkişi raporunda, okul binasının deprem dayanıklılığı, statik yapısı itibariyle can ve mal güvenliği açısından tehlikeli olmadığı, okul yapısı olarak kullanılabileceği, tadilat ruhsatı ile giderilebilir nitelikteki mimari proje aykırılıklarının can ve mal güvenliğini tehlikeye atmadığı tespitlerine yer verildiği, ayrıca; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği anılan kararın istinaf aşamasında olduğu, Eyüp Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı ruhsata aykırı kısımların yıkılmasına ilişkin kararın uygulanmadığı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında dava konusu ... Mah. ... Sok. ... Bina No, ... pafta, ... ada, ... parselde bulunan inşaatın su ve kanalizasyon yönünden incelenerek yapı kullanma izni verilmesinde bir mahzur görülmediğinin belirtildiği, binadaki mimari proje aykırılıkları hakkında da 21/01/2019 tarihli yapı ruhsatı ve 28/01/2019 tarihli yapı kullanma izin belgelerinin düzenlendiği, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Anılan karar, Dairemizin 07/03/2024 tarih ve E:2021/2282, K:2024/1211 sayılı kararıyla; dava konusu işlemin ... Özel ... İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi için alınan sürekli kapatma kararının; binanın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği ve kurum açma izni başvuru sürecinde, Kanun hükmü gereği idareye sunulması zorunlu belgelerden olan idarece onaylanmış yerleşim planının, henüz inşaata başlanmadan yapı ruhsatı alınması için gerekli olan belediyece onaylanmış mimari projeye aykırı olduğu yolundaki tespite dayandığı dikkate alındığında, anılan iki gerekçe yönünden ayrı ayrı hukuki denetimin yapılarak bu tespitlerin ve hukuki sonuçlarının 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümleri çerçevesinde niteliğinin açıklığa kavuşturulması gerektiği, kurum açılacak binanın sağlam ve dayanıklılığı hakkında hazırlanan ... tarih ve ... kayıt numaralı teknik inceleme raporunda çevre ve şehircilik il müdürlükleri, proje müellifleri, yetkili serbest proje büroları, üniversitelerin ilgili bölümlerince düzenlenen teknik raporun (2007 Deprem Yönetmeliğine göre yapı denetim firmalarınca denetlenenlerden istenmediği), binanın ve çevresinin sağlık yönünden uygun olduğuna ilişkin ilgili idare sağlık birimince düzenlenen raporun, binada yangına karşı mevzuata göre gerekli önlemlerin alındığına ilişkin itfaiye müdürlüğünce düzenlenen raporun bulunduğu..." şeklinde görüş ve kanaat belirtildiği, dolayısıyla; dava konusu işlem tesis gerekçelerinden "binanın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği" yolundaki idarece yapılan tespitinin yerinde olmadığı, uyuşmazlığın binanın Eyüp Belediyesince onaylanmış mimari projesinde 1. bodrum katın komple otopark olarak belirtilen kısmının, ...Özel ... Okullarının yerleşim planlarında 4 adet okul öncesi dersliği, 4 adet ilkokul dersliği, spor salonu, kütüphane, ilkokul müzik ve görsel sanatlar dersliği, okul öncesi eğitim oyun alanı, satranç atölyesi, ekoloji atölyesi, kafeterya, öğretmenler odası gibi bölümlerin oluşturulmuş olduğu ve bu hacimlerin de hesaba katılmasıyla kurum kontenjanının belirlendiği hususu yönünden değerlendirilmesi gerektiği, olayda ise; mevzuata aykırı olarak hazırlanan yerleşim planının idareye sunulması üzerine idarece anılan yerleşim planı üzerinden binaya kontenjan belirlenerek kurum açma izni verildiği hususunda tartışma bulunmadığı, kurum açma şartlarını başından beri sağlamayan davacının süreç içerisinde anılan şartı kaybettiğinden söz edilemeyeceği, mevzuata aykırı olarak hazırlanan yerleşim planının idareye sunulması üzerine, idarece anılan yerleşim planı üzerinden binaya kontenjan belirlenmek suretiyle kurum açma izni verildiği dikkate alındığında; baştan itibaren kurum açma şartlarını sağlamadan, mevzuata aykırı başvuru üzerine tesis edilen kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek kurumun sürekli kapatılmasında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararla; Dairemizin bozma kararına uyularak bozma gerekçesi doğrultusunda idarenin istinaf isteminin kabulü ile, ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılarak 2577 sayılı Kanunun değişik 45/4 maddesi uyarınca yeniden yapılan inceleme sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından ... Öğretim Kurumları A.Ş.'den uyuşmazlığa konu kurumları 10/03/2020 tarihli sözleşme ile devraldığı, kurum binalarının can ve mal güvenliğini tehdit etmediği, binanın depreme karşı dayanıklı olduğu, 2016 yılından bu yana gerçekleşen imar afları kapsamında gerekli izin ve ruhsatların alındığı, binanın, mimari projelere ve imara uygun hale getirildiği, 2019 yılında yapı kullanım izin belgesi ve iskan alındığı, Milli Eğitim Bakanlığı'ndan gerek 2020 yılında gerekse 2022 yılında kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının alındığı, görülmekte olan davada ... Öğretim Kurumları A.Ş.'nin davacı sıfatının ortadan kalktığı, davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava dışı ... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından - ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine hitaplı- 28/06/2024 tarihli dilekçe ile taraf değişikliği yapılarak ... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi'nin davacı konumuna alınması, verilen kararın tarafına tebliğ edilmesi talep edilmiş olup; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı Yanlışlığın Düzeltilmesi İstemi Kabul kararıyla; davacı ... Öğretim Kurumları A.Ş.'nin, ... Eğitim Hizmetleri A.Ş'ye devredildiği belirtilerek verilen kararda davacı olarak ... Eğitim Hizmetleri A.Ş. (... Öğretim Kurumları A.Ş'yi devralan) ve vekil olarak Av. Dr. ..., Av. ... yazılmasına karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davanın tarafının değiştirilmesine ilişkin Mahkemece uygulanan usul kuralının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde irdelenerek, Mahkemece gerçekleştirilen usuli işlemin hukuka uygunluğunun ortaya koyulması gerekmektedir.
Yargılama neticesinde, kararda yer alan tarafların adı ve soyadı ile sıfatı ve iddiaları sonucuna ilişkin yanlışlıklar ile hüküm fıkrasındaki hesap yanlışlıkları, yanlışlığın düzeltilmesi müessesiyle giderilmesi mümkün hata veya noksanlık olarak kabul edilmektedir. Ancak; somut durumda ise, ifade edilen hususların dışında, dava dışı üçüncü kişinin taraf konumuna alınması söz konusudur. Bu haliyle; Kanun'un 30. maddesinin uygulanmasının usul hukukuna aykırı olduğu açıktır.
Zira; devam eden yargılamada taraf değişikliği, ancak; dava esnasında gerçek kişinin ölümü veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olması halinde, 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi hükümlerinin işletilmesiyle mümkündür.
Ancak; Mahkemece kanun hükmünün hatalı uygulanmasına bağlı olarak; -yanlışlığın düzeltilmesi isteminin kabulüne ilişkin kararın temyiz başvuru süresinde alınarak yine aynı süre içerisinde ilgililere tebliğ edildiği dikkate alındığında- davacı ...Öğretim Kurumları A.Ş.'nin Mahkeme kararı ile davacı sıfatının yanlışlığın düzeltilmesi yoluyla sonlandırıldığı, bundan sonraki süreçlerin ... Eğitim Hizmetleri A.Ş. tarafından davacı sıfatı ile yürütüleceğinin kabulüyle temyiz başvurusunda bulunma iradesinin sakatlanma ihtimali bulunmaktadır.
Gelinen aşamada ise; usulüne uygun olarak temyiz isteminde bulunan tarafın varlığından da söz edilemeyecektir.
Dolayısıyla; mahkemeye erişim hakkı bağlamında, hak arama özgürlüğü çerçevesinde ve somut olaya özgü olarak verilecek Ara Kararı ile; davacı ... Öğretim Kurumları A.Ş.'ye, ... Eğitim Hizmetleri A.Ş.'nin yapmış olduğu temyiz kanun yolu başvurusunun, kendisinin temyiz isteminde bulunma iradesini yansıtıp yansıtmadığının sorulması gerekmektedir. Ara Kararı gereği davacı ... Öğretim Kurumları A.Ş tarafından dosyaya sunulan beyana göre usuli işlemlerin yürütülmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik" başlıklı 26. maddesinde; "1. Dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar; gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına ilgili mahkemece karar verilir. Dört ay içinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
2\. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal edilir.
3\. (Değişik fıkra: 05.04.1990 - 3622 S.Kanun/Madde 9) Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresin bildirilmesine kadar dava dosyası işlemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir yıl içinde yeni adres bildirilmek suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde, davanın açılmamış sayılmasına karar verilir.
4\. (Değişik fıkra: 05.04.1990 - 3622 S.Kanun/Madde 9) Dosyaların işlemden kaldırılmasına ve davanın açılmamış sayılmasına dair kararlar diğer tarafa tebliğ edilir." hükmüne yer verilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararla; Dairemizin bozma kararına uyularak bozma gerekçesi doğrultusunda idarenin istinaf isteminin kabulü ile, ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılarak 2577 sayılı Kanunun değişik 45/4 maddesi uyarınca yeniden yapılan inceleme sonucunda davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemenin dosyadan el çekmesini müteakip, dava dışı ... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi tarafından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine hitaplı ... tarihli dilekçe ile taraf değişikliği yapılarak ... Eğitim Hizmetleri Anonim Şirketi'nin davacı konumuna alınması, verilen kararın tarafına tebliğ edilmesi talep edilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı Yanlışlığın Düzeltilmesi İstemi Kabul kararıyla; davacı ... Öğretim Kurumları A.Ş.'nin, ... Eğitim Hizmetleri A.Ş'ye devredildiği belirtilerek verilen kararda davacı olarak ... Eğitim Hizmetleri A.Ş. (... Öğretim Kurumları A.Ş'yi devralan) ve vekil olarak Av. Dr. ..., Av. ... yazılmasına karar verilmiştir.
Anılan "Yanlışlığın Düzeltilmesi İstemi Kabul" kararı 21/07/2024 tarihinde hem davalı Milli Eğitim Bakanlığı'na hem de davacı ... Öğretim Kurumları A.Ş.'ye tebliğ edilmiş olup; ... Eğitim Hizmetleri A.Ş. tarafından 17/07/2024 tarihinde kayıtlara giren dilekçeyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ... Öğretim Kurumları A.Ş. tarafından Türkiye genelinde sahibi olduğu 214 okulun -uyuşmazlığa konu okullar dahil- ... Eğitim Hizmetleri A.Ş.'ye 10/03/2020 tarihinde akdedilen sözleşme ile devredildiği, anılan devri müteakip ... İlkokulu için ... Eğitim Hizmetleri A.Ş. adına ... tarih ve ... sayılı kurum açma izni; ... tarih ve ... sayılı işlemle Özel ... Anadolu Lisesi için kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği anlaşılmıştır.
İdari işlemin konusunu oluşturan hakkı devralan gerçek veya tüzel kişi veya taşınır veyahut da taşınmazın yeni maliki, işlemin ve/veya işlemin hukuki sonuçlarının doğrudan muhatabı haline geldiğinden; uyuşmazlık konusu işleme ilişkin olan bir hakkın yeni sahibi veya taşınır veyahut da taşınmazın yeni malikinin, görülmekte olan davada taraf sıfatını haiz olduğunun kabulü ile Kanun'un 26. maddesi uyarınca taraf konumuna alınması zorunlu olmaktadır.
Aksi yorum, dava konusunu devralan kişinin, maliki olduğu taşınır veya taşınmaza ilişkin Mahkemeye erişim hakkının kısıtlanmasına neden olacaktır. Zira; yeni malikin, devraldığı taşınmaza ilişkin yargı mercileri önünde savunma yapma ve/veya delilleri sunma imkanı ortadan kalkacaktır.
Konuya ilişkin olarak; Danıştay Altıncı Dairesinin 15/12/1987 tarih ve E:1987/779, K:1987/1180 sayılı kararında; eski eser olan ve korunması gerekli sivil mimarlık örneği olarak tesciline karar verilen taşınmazın dava devam ederken devri sırasında taşınmazı satın alan kişilerin davacı olarak kabul edilmek suretiyle davanın görülmesi gerektiği, yine aynı Dairenin 23/10/2009 tarih ve E:2009/6686, K:2009/10260 sayılı kararında; imar planı değişikliğine konu taşınmazı satın alan kişinin mülkiyetin el değiştirmesi üzerine davayı takip hakkının kendisine geçtiğinden bahisle yaptığı başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca dikkate alınması suretiyle idare Mahkemesince yeniden taraf teşkil ettirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
O halde; bakılan davada; dava konusu ... Özel ... İlkokulu, Ortaokulu ve Anadolu Lisesi için alınan sürekli kapatma işleminin; binanın can ve mal güvenliğini tehdit ettiği ve kurum açma izni başvuru sürecinde, Kanun hükmü gereği idareye sunulması zorunlu olan idarece onaylanmış yerleşim planının, henüz inşaata başlanmadan yapı ruhsatı alınması için gerekli olan belediyece onaylanmış mimari projeye aykırı olduğu yolundaki tespite dayandığı dikkate alındığında, işlemin sebep unsurunun devredilen kurumun binasına ilişkin olması nedeniyle, devralan ... Eğitim Hizmetleri A.Ş'nin 2577 sayılı Kanunun 26. maddesi uyarınca davayı takip hakkı kendisine geçen sıfatıyla taraf teşkil edilmesi gerektiğinden anılan şirket tarafından yapılan temyiz kanun yolu başvurusu üzerine uyuşmazlığın esası yönünden inceleme yapılması gerekmiştir.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin reddine,
2\. 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yer alan açıklama ile ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcı ile artan posta avansının istemi hâlinde ... Eğitim Hizmetleri A.Ş'ye Mahkemece iadesine,
4\. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak, 05/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.