Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4739
Karar No : 2025/873

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av....

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sivas ili Kangal ilçesinde faaliyette bulunan ve mülkiyeti Elektrik Üretim A.Ş.'den davacıya devredilen Kangal Termik Santralinin, proses ve kazan katma suyu olarak kullandığı Uyuzpınarı Kaynak Suyu için, davalı idarece Kangal Belediye Başkanlığı'na verilen ... tarihli ...ayılı jeotermal kaynak işletme ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesince Dairemizin bozma kararına uyularak; dosyadaki tüm bilgi ve belgeler ile Kangal Asliye Hukuk Mahkemesine sunulan bilirkişi raporunun birlikte incelenerek değerlendirilmesinden, davacı Termik Santral tarafından kullanılan ve Kangal Belediye Başkanlığının uhdesinde bulunan jeotermal işletme ruhsatlı sahadaki suyun bilirkişilerce belirlenen debisinin hem termik santralin soğutma suyu için hem de Belediye tarafından yapılması planlanan tesislerde eş zamanlı kullanılabilme imkanının olabileceğinin anlaşıldığı, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 28/10/2015 tarihli davalı Sivas İl Özel İdaresine hitaplı yazısında da, Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 27/A maddesinin 3. fıkrası uyarınca her iki yatırımın birlikte sürdürülebileceği bilirkişi raporundan anlaşıldığından, konunun davalı İl Özel İdaresince değerlendirilmesinin uygun olacağının belirtildiği, diğer yandan Uyuzpınarı Kaynak Suyu'nun davacının iddialarının aksine MTA Genel Müdürlüğü ön etüt raporuyla da ortaya konulduğu üzere bir jeotermal su kaynağı olduğu, jeotermal su kaynakları konusundaki yetkinin de mevzuat uyarınca davalı İl Özel İdaresinde bulunduğu, Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun amaçları arasında, jeotermal ve doğal mineralli su kaynaklarının etkin bir şekilde üretilmesi ve korunması hususlarının yer aldığı, dava konusu Uyuzpınarı Kaynak Suyu'nun, jeotermal su kaynaklarından olduğu MTA raporu ile sabit iken davacı tarafından bu su kaynağını kullanmasını haklı gösterdiğini iddia ettiği Protokolün, Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun Geçici 2. maddesi uyarınca, davalı İl Özel İdaresi'ne müracaat edilerek yapılması gereken intibak işlemleri yapılmadığından, davacının Uyuzpınarı jeotermal su kaynağı üzerinde korunması gereken bir hakkı bulunmadığı gibi bu su kaynağından eski tarihli ve intibak ettirilmemiş Protokolü öne sürerek faydalanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı gözetildiğinde Sivas ili, Kangal ilçesi, Karaören/Hamal köyü civarında bulunan Uyuzpınarı Kaynak Suyu için Kangal Belediyesine verilen işletme ruhsatında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Uyuzpınarı Kaynak Suyu ve su toplama havzasının işletme ruhsatına sahip oldukları maden işletme sahasının içinde yer aldığı, kendi yatırımlarıyla Kangal Belediyesinin yapmayı planladığı yatırımların çakıştığı, yatırımların çakışması halinde kanun ve yönetmelik uyarınca yapılması gereken inceleme ve araştırmalar yapılmadan, hangi yatırıma öncelik verileceği hususları değerlendirilmeden, hatalı ve eksik incelemeye dayalı olarak ruhsat verildiği, Termik Santralin 2013 yılında özelleştirilmesiyle tüm hak ve yükümlülükleriyle devredildiği, bu hak ve yükümlülüklerden birinin de proses-kazan katma suyunu kullanma hakkı olduğu, bu su olmadığı takdirde termik santralin üretim yapmasının mümkün olmadığı, 1990'lı yıllardan beri Termik Santralin su ihtiyacı için kullanılan bu kaynak üzerinde kazanılmış hakkın bulunmadığının kabulünün doğru olmadığı, Kangal Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Değişik iş dosyasında yapılan keşif sonucunda verilen bilirkişi raporunda oluşan görüşün 5686 sayılı Kanun ve Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Yönetmeliği'nin amir hükümlerinin önüne geçemeyeceği, bu rapora dayanılarak idari işlem tesis edilemeyeceği, yatırımların çakışması halinde asıl olanın ve uyulması gerekenin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının görüşü olduğu, kaldı ki, bu raporda belirtildiği gibi, Kangal Termik Santrali'nin ihtiyacı kadar olan suyun serbest bırakılması gerektiği, oysa davaya konu işletme ruhsatında, bahse konu kaynak suyunun debisi belirtilerek işletme ruhsatı kapsamında Kangal Belediyesine ne kadarının tahsis edildiği, ne kadarının zirai faaliyetler, doğa ve yaban hayatı için serbest bırakılması gerektiği, ne kadarının Termik Santralin su ihtiyacı için serbest bırakılması gerektiğinin de yazılı olmadığı, Mahkemenin bu hususları değerlendirmeden eksik inceleme ile karar vermesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı Sivas İl Özel İdaresi tarafından, Uyuzpınarı Kaynak Suyunun, MTA Genel Müdürlüğü ön etüt raporuyla da ortaya konulduğu üzere bir jeotermal su kaynağı olduğu, jeotermal su kaynakları konusunda yetkinin de mevzuat uyarınca İl Özel İdaresinde bulunduğu, Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun Geçici 2. maddesi uyarınca, İl Özel İdaresi'ne müracaat edilerek yapılması gereken intibak işlemleri yapılmadığından, davacının Uyuzpınarı jeotermal su kaynağı üzerinde korunması gereken bir hakkının bulunmadığı, davanın reddine dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil Kangal Belediye Başkanlığı tarafından, Uyuzpınarı Kaynak Suyunun jeotermal su kaynağı olduğunun bilimsel verilerle ortaya konduğu, davacının dava konusu su üzerinde müktesep hakkının olduğuna dair iddialarının tamamının mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Sivas ili, Kangal ilçesinde faaliyet gösteren Kangal Termik Santrali 1990-1991 yıllarında faaliyete alınmış ve 23/05/1990 tarihinde ... Köyü Muhtarlığı ve Türkiye Elektrik Kurumu (TEK) arasında, Uyuzpınarı Kaynak Suyunun Termik santralin proses ve kazan katma suyu olarak kullanılmasına yönelik protokol imzalanmıştır.
Kangal Termik Santralinin mülkiyeti Elektrik Üretim A.Ş.'ye ait iken Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacı şirkete devredilmiştir.
Uyuzpınarı Göletinde jeotermal su çıkışı olduğu yönündeki bildirim üzerine Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü Orta Anadolu I. Bölge Müdürlüğü'nce yapılan incelemede suyun sıcaklığının 23-25 derece olduğu, debisinin 150-300 lt/sn olduğu, Balıklan Çayı suyu ile karışarak bir miktar ısı kaybına uğradığı yönünde 27/08/2014 tarihli rapor hazırlanmıştır.
Kangal Belediyesince 02/09/2014 tarihli başvuru ile Sivas İl Özel İdaresinden jeotermal kaynak arama ruhsatı başvurusunda bulunulması üzerine İl Özel İdaresince de 04/09/2014 tarihinde 1.499,95 hektarlık alanda arama ruhsatı verilmiş ve 05/09/2014 tarihli yazı ile de Maden İşleri Genel Müdürlüğüne, Kangal Belediyesine arama ruhsatı verildiğine dair bilgi yazısı yazılmıştır. 22/09/2014 tarihinde jeotermal kaynak arama ruhsatına ilişkin işletme projesi raporu Kangal Belediyesince İl Özel İdaresine sunulmuş ve 30/09/2014 tarihinde 2044 yılına kadar geçerli işletme ruhsatı Kangal Belediyesine verilmiştir.
Kangal Belediyesince gönderilen Sivas Birinci Noterliğinin ... tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile Belediye adına jeotermal işletme ruhsatı verildiğinin davacı tarafından öğrenilmesi üzerine Kangal Belediye Başkanlığına verilen...tarihli ve ...sayılı jeotermal kaynak işletme ruhsatının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar Ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Kanunda geçen; ... 4)İdare: İl özel idarelerini, 5) Kaynak: Doğal yolla, sondaj veya kuyularla jeotermal akışkan veya doğal mineralli su, gaz veya bunların birlikte elde edildiği yerleri, 6) Jeotermal kaynak: Jeolojik yapıya bağlı olarak yerkabuğu ısısının etkisiyle sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik yıllık ortalama sıcaklığın üzerinde olan, çevresindeki sulara göre daha fazla miktarda erimiş madde ve gaz içerebilen, doğal olarak çıkan veya çıkarılan su, buhar ve gazlar ile yeraltına insan düzenlemeleri vasıtasıyla gönderilerek yerkabuğu veya kızgın kuru kayaların ısısı ile ısıtılarak su, buhar ve gazların elde edildiği yerleri, ... 26) İşletme ruhsatı: Belirli bir alanda akışkanın üretilebilmesi ve değerlendirilmesi için projeye dayalı verilen izin belgesini, ... 34) (Ek: 26/2/2014-6527/20 md.) Kurul; Kalkınma Bakanının başkanlığında oluşturulan jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile diğer yatırımların kamu yararı açısından önceliğini ve önemini tespit ederek karar veren Kurulu ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Mülkiyet ve Ruhsat" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup bulundukları arzın mülkiyetine tâbi değildir. Kaynağa ilişkin faaliyetlerin yapılabilmesi için bu Kanuna göre Ruhsat alınması zorunludur. (2) Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin haklar, medeni hakları kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına, statüsünde jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sularla ilgili faaliyet yapabileceği hususu yer alan Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliği haiz şirketlere, bu hususta yetkisi bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseselerine, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile diğer kamu kurum, kuruluş ve idarelerine verilir. Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sulara ilişkin haklar gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir." hükmü,"İşletme Ruhsatı" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Arama ruhsatı sahibinin, arama ruhsat süresinin son günü akşamına kadar işletme projesi ile idareye işletme ruhsatı başvurusunda bulunması halinde "işletme ruhsatı" verilir ve varsa tespit edilen bloke alanıyla birlikte MİGEM’e bildirilir. (2) İşletme ruhsatı sahipleri, işletme faaliyetine geçmek için ilgili kurumlardan gerekli izinleri almakla yükümlüdür. (3) İşletme ruhsatı sahibi, projesinde belirtilen süre içinde işletmeye geçmez veya herhangi bir sebeple işletme ruhsatının iptal edilmesi durumunda teminat irat kaydedilir ve saha idare tarafından ihaleye çıkarılır. İşletme projeleri ile ihaleye katılan isteklilerden idareye en fazla geliri teklif eden istekliye işletme ruhsatı verilir ve MİGEM’e bildirilir. (4) İdareden izin alınmaksızın, projede yer alan herhangi bir kuyunun yenilenmesi, sayısının ve kapasitesinin artırılması, enjeksiyon, reenjeksiyon, üretim amaçlı tüm sondaj faaliyetleri ile diğer proje değişiklikleri ve revizyonları yapılamaz. İdare, gerekli görülen hallerde, bedelini ödemek kaydıyla, MTA’dan değerlendirme isteyebilir. (5) İşletme ruhsatı süresi otuz yıldır. Süre sonunda ruhsat sahibinin talep etmesi durumunda onar yıllık dönemler halinde uzatılır. Süre uzatımları MİGEM’e bildirilir. (6) Doğal çıkış halindeki jeotermal ve doğal mineralli sular için, kaptajı yapılarak doğrudan işletme talepleri de İdarece bu Kanun hükümlerine göre işletme ruhsatına bağlanır ve MİGEM’e bildirilir." hükmü bulunmaktadır.
5686 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde ise; "(1) Kurul, Kalkınma Bakanının başkanlığında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ile diğer yatırımcı kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu bakan/bakanlar ve yatırım kararına onay veren kurumun ilgili olduğu bakan olmak üzere asgari üç kişiden oluşur. Kurul, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı veya ilgili kurul üyesi bakanlardan herhangi birinin daveti üzerine toplanır ve kararlarını toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla alır. Kurul tarafından alınan karar, kamu yararı kararı yerine geçer. Kurulun sekretaryası, MİGEM tarafından yürütülür. (2) Kaynak arama ve işletme ruhsatlarında jeotermal ruhsatlar ile maden ruhsatlarının çakışması hâlinde ülke ekonomisi ve kamu yararı doğrultusunda kaynağın önceliğine göre Kurul tarafından kamu yararı kararı alınır. (3) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, maden, petrol, doğal gaz işletmeleri, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan yatırımların birbirlerini engellemesi, faaliyetin yapılamaz hâle gelmesi durumunda jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir. (4) Kurul tarafından gerekli görülmesi hâlinde hazırlatılan rapor, danışmanlık ücretleri, yolluk, gündelik ve benzeri tüm harcamalar yatırımcı tarafından karşılanır. Ayrıca, yatırımlar nedeniyle ikinci ve üçüncü fıkra kapsamında Kurul kararı ile faaliyeti engellenen ve/veya kısıtlanan tarafın yatırım giderleri, lehine karar verilen tarafça tazmin edilir. (5) Turizm Merkezi veya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi dâhilinde kalan yerlerde Kurul tarafından alınacak olan kamu yararı kararı gereği enerji üretimine öncelik tanınması hâlinde, ilgili Turizm Merkezi veya Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi veya bu alanlar için hazırlanmış onaylı imar planları yeniden düzenlenir." düzenlemesi yer almaktadır.
Yine dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan ve 11/12/2007 tarih ve 26727 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin "Yatırımlar ile Çakışan Sahalar ve Kurul İşlemleri" başlıklı 27/A maddesinde (Ek:RG-30/5/2014-29015), "(1) Kurul, Kalkınma Bakanının başkanlığında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ile diğer yatırımcı kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu bakan veya bakanlar ve yatırım kararına onay veren kurumun ilgili olduğu bakan olmak üzere asgari üç kişiden oluşur. (2) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, maden, petrol, doğal gaz işletmeleri, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan yatırımların birbirlerini engellemesi, faaliyetin yapılamaz hâle gelmesi durumunda jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir. (3) Jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile birinci fıkrada sayılan yatırımların aynı alana isabet etmesine rağmen faaliyetlerin fiili çakışmasının olmadığının tespit edilmesi halinde talebe ilişkin nihai karar valilikçe verilir. Fiili olarak yapılan faaliyetler ile yatırımların çakışması halinde ise valilik, yatırımcı veya jeotermal kaynak ve doğal mineralli su ruhsat sahibi tarafından MİGEM’e müracaat edilir. MİGEM’e intikal ettirilen taleplerde yatırımcı, yatırım için başka alternatif alan olmadığına dair bilimsel ve teknik bilgi ve belgeleri MİGEM’e vermek zorundadır. (4) MİGEM’in mahallinde yaptığı/yaptırdığı inceleme üzerine yapılan değerlendirmeler sonucunda, kamu yararı niteliği taşıyan yatırımlar ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli su faaliyetlerinin birbirini engellediği veya kısıtladığı, yatırımın gerçekleştirilmesi halinde jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetinin yapılamaz hale geldiği veya planlanan yatırımın ruhsata dayalı olarak yapılan arama ve işletme faaliyet alanı ya da ruhsata dayalı olarak üretim yapılan tesis alanı ile çakıştığının tespit edilmesi durumlarında heyet tespitlerine ilişkin yapılacak işlemler ile ilgili MİGEM kararı taraflara gönderilir. İlgili taraflardan bu aşamadaki bilgi, belge ve görüşlerinin bir ay içinde bildirilmesi istenilir. Bu sürede tarafların anlaşmaya vardıklarını bildirmeleri durumunda işlemler sonlandırılır. Bu sürede tarafların görüş bildirmemeleri veya anlaşmaya varamamaları halinde işlemler resen yürütülür. Bu aşamadan sonra MİGEM tarafından konunun Kurula götürülmesine karar verilir. Kurulun kararına mesnet teşkil etmek üzere MİGEM’ce bir rapor hazırlanır veya hazırlattırılır. Mahallinde tetkik sonucunda yatırımlar ile jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetlerinin birbirini engellemediği ya da çakışma olmadığının tespit edilmesi halinde ise bu durum taraflara bildirilerek süreç sonlandırılır. ... " hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME
5686 sayılı Kanunu'nun EK 1. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki hali ile değerlendirilmesinden; kaynak arama ve işletme ruhsatlarında jeotermal ruhsatlar ile maden ruhsatlarının çakışması hâlinde ülke ekonomisi ve kamu yararı doğrultusunda kaynağın önceliğine göre Kurul tarafından kamu yararı kararı alınması, jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ile devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, maden, petrol, doğal gaz işletmeleri, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan yatırımların birbirlerini engellemesi, faaliyetin yapılamaz hâle gelmesi durumunda jeotermal kaynak ve doğal mineralli su arama ve işletme faaliyetleri ve yatırımla ilgili kararın Kurul tarafından verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
İdare Mahkemesi'nin 14/01/2014 tarihli Ara Kararına Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından, kaynak suyunun özelliklerine bağlı yapılan arıtma tesislerinin işleyişi bakımından bu kaynağın hayati önem arz ettiği, su kaynağının değiştirilmesi durumunda santralin arıtılmış su ihtiyacını karşılayan su tasfiye tesislerinin istenilen nitelikte çalışamayacağı ve bundan dolayı santralin enerji üretimi etkileneceği için telafisi güç zararların oluşacağı şeklinde görüş bildirildiği; yine Mahkeme'nin 04/03/2015 tarihli Ara Kararına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca, Kangal Belediye Başkanlığı tarafından Maden İşleri Genel Müdürlüğüne tevdi edilen ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile Sivas ili Uyuzpınarı mevkiinde ... sayılı jeotermal arama ve...sayılı jeotermal işletme ruhsatı aldıkları, koordinatları belirtilen alanda konaklama, spor ve rekreasyon amaçlı imar planı hazırlandığı, bu hususta kurum görüşünün istenildiği, Maden İşleri Genel Müdürlüğü sistem kayıtlarında yapılan incelemede, söz konusu imar planı alanında ... Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. uhdesinde bulunan S:... (ER:...) sayılı IV. grup kömür işletme ruhsatı ve Şaban Özpaçacı uhdesinde bulunan S:... (ER:...) sayılı IV. grup arama ruhsatı bulunduğunun tespit edildiği, talebe istinaden ...tarih ve ... sayılı Olur ile görevlendirilen heyetin 23/03/2015 tarihinde raporunu sunduğu, Kangal Belediyesi yetkilileri ve...Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. yetkilileri ile birlikte heyet tarafından mahallinde yapılan tetkikte, Y:353604 X:4323557 koordinatlarında su kaynağı ve küçük bir göletin mevcut olduğu, kaynak alanının S:53318 sayılı ruhsat sahası dışında bulunduğu, Kangal Belediye Başkanlığı tarafından uygulanacak olan imar planına ait revize edilen alanda Y:... X:... koordinatlarında su kaynağı bulunmakta olup bu su kaynağı ... Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. tarafından termik santralde elektrik enerjisi üretiminde kullanıldığı, Kangal Belediye Başkanlığı tarafından uygulanacak imar planı revize edilen koordinatlar dahilinde S:... sayılı ruhsat sahası içerisinde kalmaması sebebiyle kaynak kaybına yol açmayacağı, Y:353604 X:4323557 koordinatlarında bulunan su kaynağı alanında suyun kullanılması dışında yapılacak imar planının, kömür kaynağı açısından rezerv kaybına yol açmayacağı, ancak Y:353604 X:4323557 koordinatlarında bulunan su kaynağının ... Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. taralından termik santralde elektrik enerjisi üretiminde kullanılması sebebiyle bu su kaynağı üzerinde suyun kullanılacağı herhangi bir tesis oluşturulmasının ve bu alana konaklama tesisi inşa edilerek suyun termik santral tarafından elektrik enerjisi üretiminde kullanılmasının önlenmesinin termik santralin çalışmasına engel olarak sahadan kömür üretimini dolaylı yoldan engelleyeceği, bu sebeple Kangal Termik Santrali, Y:353604 X:4323557 koordinatlarında bulunan su kaynağı ve S:... sayılı ruhsat sahasında bulunan kömür rezervi birlikte değerlendirildiğinde kaynak kaybı oluşabileceğinin tespit edildiği, bu nedenle Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 27/A maddesinin 2. fıkrası gereği işlem yapılmasının söz konusu olduğu, ancak Kangal Belediye Başkanlığına ait jeotermal işletme ruhsatının iptali ile ilgili dava açıldığı anlaşıldığından, bu dava sonucuna göre idari işlem tesis edileceği yönünde cevap verilmiştir. Mahkemece yapılan Ara Kararlara verilen cevaplardan yatırımların çakışma ve birbirlerini engelleme ihtimalinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan Kangal Belediyesi tarafından, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına sunulan ... Asliye Hukuk Mahkemesince yaptırılan bilirkişi raporları ile konunun yeniden incelenmesinin istenildiği, Mahkemeye sunulmak üzere hazırlanan bilirkişi raporunun Bakanlıkça incelenmesi sonucunda, davacı Termik Santral tarafından kullanılan ve Kangal Belediye Başkanlığının uhdesinde bulunan jeotermal işletme ruhsatlı sahadaki suyun bilirkişilerce belirlenen debisinin hem termik santralin soğutma suyu olarak hem de Belediye tarafından yapılması planlanan tesislerde eş zamanlı kullanılabilme imkanının olabileceğinin değerlendirildiği, bu değerlendirme sonrasında Bakanlığın 28/10/2015 tarihli işleminde, Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 27/A maddesinin 3. fıkrası uyarınca her iki yatırımın birlikte sürdürülebileceği, konunun davalı İl Özel İdaresince değerlendirilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir. Anılan işlemde her ne kadar Bakanlıkça konu hakkında sadece suyun debisi dikkate alınarak değerlendirme yapılmışsa da, salt suyun debisinin yeterli olmasının yatırımların çakışma ve birbirlerini engelleme ihtimalini ortadan kaldırmayacağı açıktır. Diğer bir ifade ile salt suyun debisinin dikkate alınmaması, yatırımların çakışma ve birbirini engellemesi gibi durumların da incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Görüldüğü üzere Uyuzpınarı kaynak suyunun özelliklerine bağlı yapılan arıtma tesislerinin işleyişi bakımından bu kaynağın davacı için hayati önem arz ettiği, su kaynağı üzerinde suyun kullanılacağı herhangi bir tesis oluşturulmasının ve bu alana konaklama tesisi inşa edilerek suyun Termik Santral tarafından elektrik enerjisi üretiminde kullanılmasının önlenmesinin Termik Santralin çalışmasına engel olarak sahadan kömür üretimini dolaylı yoldan engelleyeceği yönündeki değerlendirme ve tespitler dikkate alınarak kamu yararı niteliği taşıyan yatırımların birbirlerini engelleyip engellemedikleri hususunun tüm yönleriyle incelenmesi ve yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca da bu hususta Kurul tarafından karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan 5686 Kanun'un EK 1. maddesinin 1. fıkrasında 30/05/2019 tarihinde yapılan değişiklik ile "Jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, maden, petrol, doğalgaz, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan ya da gerçek veya tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetlerinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetleri ve yatırımla ilgili karar, kamu yararı açısından yatırımların önceliği ve önemini tespit etmek üzere, ilgili Bakanlığın uygun görüşü alınarak Bakanlık tarafından verilir. Bakanlık tarafından alınan bu kararlar, kamu yararı kararı yerine geçer. Jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetinin yapılamaz hale geldiği alanın ruhsattan taksir edilmesine veya ruhsatın iptal edilmesine Bakanlık tarafından karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.

Jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetleri ile gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetlerinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, jeotermal kaynak ve doğal minarelli su arama ve işletme faaliyetleri ve yatırımla ilgili kararın/iznin, kamu yararı açısından yatırımların önceliği ve önemini tespit etmek üzere, ilgili Bakanlığın uygun görüşü alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından verileceği düzenlenmiştir.
Bu durumda, davalı idarece Kangal Belediye Başkanlığı'na verilen dava konusu ... tarihli ...sayılı jeotermal kaynak işletme ruhsatının, Bakanlıktan karar alınmaksızın tesis edilmesine imkan bulunmadığından, İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet olmadığı sonucuna varılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 13/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :

(X)- İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince davanın reddi yönünde verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.