Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4653
Karar No : 2025/5729

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25, 26, 27, 28, 29 ve 30. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının temel itirazının, 2560 sayılı Kanun'un davalı İdareye verdiği yetkinin dışına çıkılmak suretiyle düzenleme yapıldığını ileri sürmesi nedeniyle bu kapsamda davaya konu Tarifeler Yönetmeliği irdelendiğinde, 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (b) bendi ile Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma paylarının İSKİ'nin gelir kaynakları arasında yer verilmesi, yine aynı Kanun'un 23. maddesi ile kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması amacıyla oluşacak giderler için tarife yapılacağı ve bu tarifenin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esasların bir yönetmelik ile belirleneceği yönünde tanınan yetki gözönünde bulundurulduğunda iptali talep edilen maddeler ile tahakkuk işlemlerine esas olmak üzere su ve kanalizasyon tesislerinden yararlanan hangi yapılardan atık su iştirak bedeli (kanal katılım payı, kazı ruhsatı bedeli, su iştirak bedeli, şube yolu bedeli, teminat bedeli, su sayaç bedeli) ve yatırıma iştirak bedelinin alınacağı, alınacak bu bedellerin nasıl hesaplanacağına yönelik esasların öngörüldüğü söz konusu usul ve esasların da genel anlamda gerekli olan teknik verileri içerdiği sonuç ve kanaatine varıldığından bu yönüyle hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, inşai faaliyetlerine devam edebilmek için davalı idarece istenen bedellerin ihtirazi kayıtla ödendiği, dava konusu düzenlemelerin Belediye Gelirleri Kanununa aykırı olduğu, söz konusu parsellerin bulunduğu bölgede tüm altyapı tesislerinin çok önceden tamamlandığı, dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25, 26, 27, 28, 29 ve 30. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinin 1. ve 4. fıkralarında "İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü kurulmuştur. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur." hükmüne yer verilmiş; 13. maddesinin (b) bendinde, İSKİ'nin gelir kaynakları arasında Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma paylarının olduğu belirtilmiş; 17. maddesinde, "Kanalizasyon şebekesi bulunan cadde ve sokaklardaki her taşınmazın kanalizasyona bağlanması zorunludur. Bu bağlantılar, bedeli taşınmazın sahibinden alınmak suretiyle İSKİ tarafından yapılır veya projesine uygun olarak yaptırılır." hükmüne yer verilmiş; 23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir." hükmü yer almıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Bina İnşaat Harcı" başlıklı Ek 1. maddesinde; "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6'da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir." hükmü, "Harcın ödenmesi ve yeri" başlıklı Ek 5. maddesinde; "Bina İnşaat Harcı, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödenir." hükmü, dava konusu işlem tarihinden sonra getirilen Ek-7. maddesinde ise; "(Ek:9/6/2021-7327/16 md.) Bina inşaatlarında, inşaat ruhsatı başvurusunun 80 inci maddede sayılan imarla ilgili harçlara ve 97 nci madde gereği alınan imarla ilgili ücretlere konu işlemler ile 2560 sayılı Kanunun 17 nci ve 18 inci maddesi kapsamında alınması gereken bağlantı ve iştirak bedeli ile su ve kanalizasyon durum belgesini kapsayacak şekilde tek başvuruda yapılması hâlinde; ek 6 ncı maddede ve 84 üncü maddede yer alan tarifeler uyarınca tahsil edilmesi gereken harçlardan her birisi ve 97 nci madde kapsamında tahsil edilecek ücretler ile su ve kanalizasyon idaresinin yılı içinde belirlediği su ve kanalizasyon durum belgesi ücreti ile bağlantı ve iştirak bedeli hesaplanarak tek seferde tahsil edilir. (...)" hükmüne, "Kayıt ve suret harcı" başlıklı 79. maddesinde; "Belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle gayrimenkullerle ilgili harita plan ve krokilerin suretleri, Kayıt ve Suret Harcına tabidir." hükmü, "Altyapı kazı izni harcı" başlıklı mükerrer 79. maddesinde; "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde umumi hizmet alanlarında yapılacak kazı işlemleri için belediyece verilecek altyapı kazı izni, altyapı kazı izni harcına tabidir. Bu harcın mükellefi altyapı kazı izni talebinde bulunanlardır." hükmüne, "İmar ile ilgili harçlar" başlıklı 80. maddesinde; "İmar mevzuatı gereğince aşağıda belirtilen harçlar belediyece tahsil olunur.
a) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde İmar Kanununa göre ilk kez yapılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri "Parselasyon Harcına" (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç olmak üzere),
b) Verilecek ifraz ve tevhit kararları "İfraz ve Tevhit Harcına",
c) Proje tasdik işlemleri "Plan ve Proje Tasdik Harcına",
d) Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi "Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcına",
e) (Mülga: 21/1/1982 - 2589/5 md.)
f) Yapı kullanma izni verilmesi işleri "Yapı Kullanma İzni Harcına" tabidir.
" hükmüne, 85.maddesinde; "Bu bölümde yazılı harçlar makbuz karşılığında veya basılı damga vurulmak suretiyle peşin olarak ödenir. Harçların uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir." hükmüne, (1) "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde ise; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (...) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." hükmüne yer verilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 85. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca hazırlanarak 21/08/1981 tarih ve 17435 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Kayıt ve Suret Harcı" başlıklı 4. maddesinde; "Belediyeler ve Belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle, gayrimenkullerle ilgili harita, plan, proje ve kroki suretlerinin verilmesi bu harca tabidir." düzenlemesi, "Harcın Hesaplanması" başlıklı 5. maddesinde; "Bu harcın hesaplanmasında sahifeye bağlı suretlerde sahife adedi, sahifeye bağlı olmayan suretlerde ise normal bir daktilo sahifesinin alanı birim kabul edilir, bulunacak itibari sahife adedi esas alınır. Harcın hesaplanmasında yarım ve yarımı aşan sahifeler tam sahife sayılır. Harita, plan ve krokilerin suretlerine ait harçların hesaplanmasında, alanı 1 m2 den küçük olan suretler 1 m2 sayılır, metre kareyi aşan miktarlar hesaplamada tam’a çıkarılır." düzenlemesi, "İmar İle İlgili Harçlar" başlıklı 6. maddesinde; "Bu harçlar İmar Mevzuatı gereğince Belediyeler tarafından ilk parselasyon, ifraz ve tevhid, plan ve proje tasdiki, zemin açma ve toprak hafriyatı izni, yapı izni ve denetlenmesi ile yapı kullanma izni karşılığında tahsil edilir." düzenlemesi, "Tanımlar" başlıklı 7. maddesinde ise; "Yukarıdaki maddede yer alan deyimlerden; a) İlk parselasyon: Bir taşınmazın onaylı 1/1000 ölçekli İmar Uygulama Planları gereğince tapuya tescil edilebilecek ve üzerinde imar mevzuatına uygun inşaat yapılabilecek parçalara bölünmesidir. b) İfraz: Bir taşınmazın imar mevzuatı yönünden inşaata elverişli parsellere bölünmesidir. c) Tevhid (Birleştirme): Birden fazla parseli, üzerinde bina yapılabilecek şekilde birleştirmektir. d) Plan ve Proje Tasdiki : 6785 sayılı İmar Kanununun 20/7/1972 tarih ve 1605 sayılı Kanun’la değişik 4 üncü maddesinde belirtilen ve yapı ruhsatı almak için dilekçe ekinde belediyeye verilmesi gereken mimari, statik ve tesisat, plan, proje resim ve hesapların tasdikidir. e) Zemin Açma ve Toprak Hafriyatı 1. Zemin Açma: Gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması veya elektrik, temiz su, P.T.T. hattı gibi teknik alt yapı hizmetlerinin götürülmesi amacı ile belediyelerce tespit edilecek esaslar dahilinde yol, kaldırım, meydan veya benzeri yerlerin kazanılmasıdır. 2. Toprak Hafriyatı : Temel kazısı ile inşaat sahasında daha önceden mevcut olup da bu inşaat sebebiyle kaldırılması gereken yıkım artığı malzemenin belediyece gösterilecek yere dökülmesi ve bu yerlerin tesviyesi faaliyetlerinin bütünüdür. f) Yapı İzni ve Denetleme: İmar Nizamnamesinin 7 nci maddesi uyarınca yapı yerinin gösterilmesi, temel vizesi ve inşaat süresince belediyelerce sürdürülecek denetleme işlemlerinin bütünüdür. g) Yapı Kullanma İzni: Belediye Fen ve Sağlık görevlilerince yapının tamamlanmasını müteakip, 6785 sayılı İmar Kanununun ilgili maddelerine göre yapılan kontrol sonucunda verilen iskan (oturma) iznidir." düzenlemesi, "İmar ile İlgili Harçların Hesaplanması" başlıklı 8. maddesinde; "İmar Mevzuatı gereğince alınacak harçlar, Belediye Gelirleri Kanununun 96 ncı maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca tayin ve tespit edilecek esaslar dahilinde aynı Kanunun 84 üncü maddesinde belirlenmiş tarifeye göre hesaplanır. Kanunun geçici 3 üncü maddesi hükmü saklıdır. İmarla ilgili harçların ödenme zamanı ve şekli belediye meclislerince tespit edilir. şu kadar ki mükellef arzu ettiği takdirde adına tahakkuk edecek harç miktarının tamamını peşin olarak ödeyebilir." düzenlemesi, "Harca Konu İşlemlerden Ayrıca Ücret Alınamayacağı" başlıklı 18. maddesinde de; "Belediyeler bu Yönetmelikte sayılan harç konusu hizmetlerinden dolayı mükelleflerden, her ne ad altında olursa olsun başkaca bir karşılık isteyemezler. Kanunun 97'nci maddesindeki ücrete tabi işlerle ilgili hükümler saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun üçüncü kısmında "Harcamalara Katılma Payları" düzenlenmiş olup 86. maddesinde, "Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir. a) Yeni yol açılması; b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi; c) Kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi; d) Mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenmesi, Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır."; 87. maddesinde, "Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kanalizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahiplerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır: a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır."; 88. maddesinde, "Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce beldede aşağıdaki şekillerde su tesisleri yapılması halinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin sahiplerinden, Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır: a) Yeni içmesuyu şebeke tesisleri yapılması, b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı. Birden fazla yol kenarında bulunan gayrimenkullere ait payın hesabında, bunların yalnız suya bağlandıkları yol üzerindeki uzunlukları esas alınır."; 89. maddesinde; "a) Harcamalara katılma payları, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden yüzde yirmibeş noksanı ile alınır. Ancak, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz. Özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak bağış ve yardımlar ve istimlak bedelleri giderler tutarından indirilir. Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemez. b) Belediyelerin (3030 sayılı kanunun uygulandığı şehirlerde hizmeti veren belediyelerin) görüşü alınmak suretiyle, Harcamalara Katılma paylarını 1/2’ye (peşin ödemede 1/3’e) kadar indirmeye, pay çeşitlerine göre farklılaştırma yapmaya, payların ödenecek miktarını birlikte veya pay çeşitlerine göre ayrı ayrı olmak üzere Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarını da dikkate almak suretiyle ve belediyeler itibariyle tespit etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir."; 91. maddesinde, " Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılır. (Ek: 4/12/1985 – 3239/122 md.) Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir."; 92. maddesinde, "Yukarıdaki maddelerde yazılı esaslar dairesinde hesaplanan paylar, mükelleflerin soyadları, adları, adresleri ve kendilerine isabet eden pay miktarını gösteren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibariyle düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan olunur. Katılma payları tutarları mükelleflere ayrıca tebliğ olunur."; 94. maddesinde, "Harcamalara Katılma Paylarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikte belirtilir."; 97. maddesinde, "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (…) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." düzenlemesi yer almaktadır.
2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre hazırlanan 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, 26/5/1981 gün ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun üçüncü kısmında yer alan yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esasları düzenlemektir." kuralına, "Yol Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması" başlıklı 5. maddesinde, "Yol Harcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan yapılan işlerde, 4 üncü maddede belirlenen hizmetler için yapılan giderlerin tamamıdır.'' kuralına, "Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı" başlıklı 8. maddesinde, "Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde, a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydalanacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Harcamalarına katılma payı alınır.'' kuralına, "Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı Mahiyeti" başlıklı 12. maddesinde ise, "Belediye veya bağlı kuruluşlarınca belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde, a) Yeni içme suyu şebeke tesisleri yapılması, b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına katılma payı alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Ayrıca 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddenin Anayasa'nın 73. maddesine aykırı olduğu iddiasıyla iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine, Anayasa Mahkemesince verilen 26/01/2011 tarih ve E:2009/42, K:2011/26 sayılı kararda, belediyeler tarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için, o hizmetin harç veya katılım payına konu edilmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişilerin bizzat belediyeden bu hizmetin yapılmasını talep etmiş olmalarının gerektiği, belediyelerin ilgililerin isteği olmaksızın yapılan hizmetler ile Kanunlarda veya sair mevzuatta belediyece yapılması zorunlu kılınan hizmetler için ücret alma yetkisinin bulunmadığı, kuralın verdiği yetki çerçevesinde belediye meclislerince ücret tarifesine konu edilebilecek hizmetlerin, kişilerin tamamen kendi isteklerine ve tercihlerine bağlı olarak yararlanacakları hizmetler olduğu belirtilerek, itiraz konusu kuralla belediye meclislerine verilenin, “ücret” adı altında vergi, resim, harç veya benzeri mali yüküm tarifesi belirleme yetkisi değil, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri hizmetlerin karşılığı olarak ücret tarifesi belirleme yetkisi olduğu, belediyelere tekel olarak verilmemiş, kişilerin isteği üzerine sunulan hizmetler için bir tarifeye dayalı olarak istenilen “ücret”in vergi, resim, harç ve benzeri mali yüküm olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'nın 73. maddesine aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verildiği görülmektedir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25. maddesinde; "Abonelik Hizmet Bedelleri (Değişik: 16/07/2020 Tarih, 6 Sayılı Yönetmeliğin 5. maddesi) (1) Hizmet bedelleri aşağıda belirtilmiştir. (a) Proje inceleme ve onay bedeli (PİOB), (b) Kanal iştirak bedeli, (c) Su iştirak bedeli, (ç )Su sayacı bedeli, (d) Vidanjör hizmet bedeli, (e) İş makineleri hizmeti kira bedeli" düzenlemesi, 26. maddesinde; "a) Yapı ruhsatına esas mimari projeler doğrultusunda hazırlanan 5 takıma kadar mimari proje, 3 takım su ve atık su sıhhi tesisat projesi pafta ve sayısal olarak İdareye ibraz edilir, İdarece söz konusu projeler su atık su altyapı sistemine uygunluğu yönünden incelenerek onaylanır. b) Bu iş ve işlem hizmeti karşılığında; aşağıdaki formülle hesaplanan bedel tahsil edilir. c) Yapı inşaat alanı (A); 500 m² altında olan projelerde inşaat alanı 500 m² olarak kabul edilir. d) İdarece onaylı projelerden ilave suret talep edilmesi halinde her bir proje sureti onayı için en düşük PİOB alınır. e) İdarece onaylanmış projelerde herhangi bir sebeple değişiklik olması durumunda tadilat yapılması zorunludur. f) Tadilat projelerinde işlem tarihindeki güncel bedel üzerinden hesaplananPİOB’un1/10’nu tahsil edilir. g) Tadilat projeleri inceleme ve onay bedeli; birim proje inceleme bedelinden az olamaz. ğ) Yapı ruhsatına esas proje onayı için İdareye müracaat edilen yapıların, cephe aldığı imar yolunda atık su şebeke kanalı bulunmaması halinde, atık su bağlantı projesi, “İdare tarafından, ilgilisince yapıya ait yapı kullanım belgesi alınana kadar, mansap koşulları dikkate alınarak hazırlanacak proje doğrultusunda gerekli kanal imalatı yapılacaktır” şerhi ile onaylanır. h) İmalatlar İdarece onaylanmış olan su ve atık su tesisat projelerine uygun olarak yapılmalıdır. ı) Onaylı atık su bağlantı projeleri kanal durum belgesi niteliğindedir." hükmü, "Şebeke proje inceleme ve onay bedeli" başlıklı 27. maddesinde; "(1) Gerçek ve tüzel kişilere ait parsellerde imalatı da kendi imkânları ile yapılacak su ve atık su şebekelerinin altyapılarına ait projelerin onay ve bedellerine ilişkin hususlar aşağıda belirtilmiştir. a) Gerçek ve tüzel kişilerce hazırlanarak İdare onayına sunulan su ve atık su şebeke proje"onay ücreti; bir kilometre için onaltı mühendis/saat ile bir bilgisayar işletmeni/saat ücreti toplam tutarıdır. Bir kilometre altındaki projelerden bir kilometre onay ücreti alınır. Kilometre küsuratları en yakın tam sayıya tamamlanır. b) Gerçek ve tüzel kişilerce hazırlanan su ve atık su şebeke projelerinin incelenebilmesi ve uygunluğu halinde onaylanabilmesi için onay ücreti İdareye müracaat sırasında yatırılır." hükmü, " Şebeke röleve projesi inceleme ve onay bedeli" başlıklı 28. maddesinde; "(1) Gerçek ve tüzel kişilerce tesis edilen su ve atık su şebeke hatlarının röleve proje onay ücreti; bir kilometre için; oniki mühendis/saat, on iki tekniker/saat, onsekiz şenör/saat, bir bilgisayar işletmeni/saat ve ¼ memur/saat ücreti toplam tutarıdır." hükmü, "Şebeke proje yapım bedeli" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Gerçek ve tüzel kişilerin talebi doğrultusunda İdarece hazırlanan su ve atık su projelerinin yapım ücreti; her bir metre için; Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca su ve atık su şebeke uzunluğuna göre belirlenen ön keşif maliyetinin % 1’i (yüzde biri) oranındaki toplam tutardır." hükmü, "Kanal iştirak bedeli ve uygulamasına ilişkin hususlar" başlıklı 30. maddesinde; (Değişik: 14/11/2018 Tarih, 15 Sayılı İSKİ G.K.K Yönetmeliğin 7. Maddesi) (1) 2560 sayılı kanunun 17 inci maddesi uyarınca alınacak Kanal İştirak Bedeli ve uygulamasına ilişkin hususlar aşağıda belirtilmiştir. a) Yapı ruhsatına esas mimari projeler doğrultusunda su, atık su sıhhi tesisat bağlantı projesi İdarece onaylanan İlgili belediyesinden inşaat ruhsatı almış/alacak yapılardan; aşağıdaki formüle göre Kanal İştirak Bedeli, ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapılardan ise Kanal İştirak Bedeli avansı tahsil edilir. KİB = Kanal İştirak Bedeli(TL), KİBA= Kanal İştirak Bedeli avansı (TL), A = İşyeri İnşaat Alanı (m²), B = Konut Bağımsız Birim Sayısı, C = Uygulama Katsayısı (C = 0,0125 x K), ( TL / m² ), KB = Ø 3OO mm MBB Kanal İmalat Birim Fiyatı ( TL / m ), PB = Parsel Bacası ve Bağlantı Bedeli, KR = Kanal Kazı Ruhsat Bedeli, Kanal İştirak Bedeli/Avansı (KİB/ KİBA) =[(KB/ 2 x B) +(KB x A / 250) + (A x C / 4)+ PB + KR ]+ KDV (b) İşyeri inşaat alanı (A), 250 m²’nin altında olan projelerde inşaat alanı 250 m² olarak kabul edilir. (c) Projedeki işyerinin inşaat alanına; toplam ortak kullanım alanından işyerine düşen arsa payı oranında hesaplanan miktar ilave edilir. (ç) Kanal iştirak bedelinin eksik veya hiç ödenmediğinin İdarece tespiti halinde hesaplanan ücretler ilgilisinden tahsil edilir. (d) Gerçek ve tüzel kişilerce; kanal durum belgesi, mansap bilgisi, su aboneliği, kullanılmış suların uzaklaştırılması aboneliği, iş yeri açma ruhsatı, temel üstü görüşü, yapı kullanma izin belgesi vb. sebeplerle İdareden bilgi, belge ve kurum görüşü talep edildiğinde ilgili yapının ruhsatlı yada ruhsatsız olmasına bakılmaksızın yapıya ait Kanal İştirak Bedelinin ödenmiş olması halinde gerekli iş ve işlemler yürütülür. (e) Yapı kullanım izin belgesini alan bina veya tesislerinin ilgilisinin müracaatı halinde; daha önce ödediği kanal hizmetleri bedeli avansı veya katılma payı avansı, işlem tarihine göre güncelleştirilerek, kanal iştirak bedellerinden mahsup edilir. İade veya tahsil işlemi gerçekleştirilir. (f) Parsel Bacası Bağlantı Bedeli ve Kanal Kazı Ruhsat Bedeli 7 metre kabul esasına göre belirlenir. 7 metreden daha uzun olması halinde, her 1 metre için; ilave Parsel Bacası Bağlantı Bedeli ve Kanal Kazı Ruhsat Bedeli bedeli alınır. (g) Kanal İştirak Bedeli hesabına esas; Ø 3OO mm MBB Kanal imalat birim fiyatı, parsel bacası ve bağlantı bedeli, kanal kazı ruhsat bedeli ile (C) ve (KB) değerlerinin tespiti ve yıllar itibariyle güncellenmesi Yönetim Kurulu tarafından yapılır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentleri yönünden incelenmesinde:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan bu kısmının onanması gerekmektedir.
II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentleri dışındaki düzenlemeleri yönünden incelenmesinde:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada ... parsel sayılı taşınmazla ilgili olarak inşai faaliyetlerine devam edebilmek için davalı idarece proje inceleme onay hizmet bedeli, katılma payı ve kazı ruhsat bedeli adı altında talep ve tahsil edilen bedellerin dayanağı olan Tarifeler Yönetmeliğinin 25., 26., 27., 28., 29. ve 30. maddelerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu gereğince harç ve harcamalara katılma payı istenebilmesi mümkün olmakla birlikte, dava konusu tahsilatın dayanağı 2464 sayılı Kanun'un 94. maddesine göre İçişleri Bakanlığınca hazırlanan Yönetmeliğe göre değil, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 23. maddesinde verilen yetkiye istinaden hazırlanıp, İSKİ Genel Kurulunca onaylanan İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği olup dayanağı Belediye Gelirleri Kanunu olmayan ya da dayanağını bu Kanun'un ilgili maddesinden almayan bir işlemin belediyelerce tahsili kararlaştırılan vergi ve benzeri bir mali yüküm ya da bunlarla ilgili bir tarife olarak nitelenmesine imkan bulunmamaktadır. Diğer taraftan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca ücret istenebilmesi için mevzuatta vergi, resim, harç veya katılma payı konusu yapılmamış bir hizmetin söz konusu olması, gerçek veya tüzel kişilerce o hizmete yönelik bir talebin olması, bu talep karşılığında belediyelerin özel bir hizmet vermiş olması gerektiği, 2560 sayılı Kanun'un 13. ve 23. maddeleri uyarınca su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılacağı ve tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı şirket adına İSKİ Tarifeler Yönetmeliği uyarınca dava konusu tutarların tahakkuk ettirilip tahsil edildiğinin görüldüğü, ancak gerek 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda, gerekse 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda bu neviden bedeller alınacağı yolunda bir hükme yer verilmediği anlaşıldığından, yasal dayanağı olmayan bir yatırım harcaması yahut hizmet karşılığına dayanmayan ücretlerin tahsiline ilişkin düzenlemeler içeren dava konusu yönetmelik hükümlerinde hukuka uyarlık bulunmadığından davanın reddi yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentlerine yönelik kısmının ONANMASINA,
b) Dava konusu İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 1. fıkrasının (d) ve (e) bentleri dışındaki düzenlemelerine yönelik kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 16/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının tümünün onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.