Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4641
Karar No : 2025/7846

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) :... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim Fakültesinde Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, lisansüstü eğitimini yasal süresi içerisinde tamamlayamadığından bahisle Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10/2. maddesi uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin Eğitim Fakültesi Yönetim Kurulu'nun...tarih ve ... sayılı kararının iptali ve işlem sebebiyle yoksun kalınan özlük ve parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 06/09/2010 tarihinde Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim Fakültesinde Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisi kadrosuna atanan davacının, 03/10/2011 tarihinde Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde bütünleşik doktora programına başladığı, daha sonra davalı idare tarafından doktora eğitimini azami eğitim süresinde tamamlayamadığından bahisle 09/02/2021 tarihli işlemle kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamayan ÖYP araştırma görevlilerinin ilişiklerinin kesilerek haklarında taahhütname ve kefaletname senedi uyarınca işlem yapılacağı, ÖYP araştırma görevlilerinin öğrenim sürelerinin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirlenen azami öğrenim süreleri olduğu, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17/1. maddesinde; doktora programının lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresinin on dört yarıl olduğu, azami öğrenim süresi dolan ve 2547 sayılı Kanunun geçici 67. maddesi veya Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin geçici 1/1. maddesi uyarınca yeniden başlayan öğrencilerin 2547 sayılı Kanunun 50/d ve 33/a maddesi uyarınca ilan edilen araştırma görevlisi kadrolarına başvuramamalarında veya araştırma görevlisi kadrolarında bulunup başarısız olanların (azami sürede çalışmalarını tamamlayamayan) da araştırma görevlisi kadrolarından ilişiklerinin kesilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, bu durumda, davalı idarenin davacıyı araştırma görevlisi kadrosuna atama hususunda takdir yetkisinin bulunduğu, bu takdir yetkisinin Kanun'da belirtilen doktora eğitimini tamamlama azami süresi ile objektif olarak sınırlandırdığı, doktora eğitimine 03/10/2011 tarihinde başlayan davacının mevzuat hükümleri uyarınca zorunlu olduğu halde bu eğitimini azami yasal süresi içinde tamamlayamadığı anlaşıldığından hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, diğer taraftan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, bütünleşik doktora eğitiminin azami süresini düzenleyen son mevzuat değişikliğinin 20/04/2016 tarihinde yayımlandığı ve bu hususta tabi olduğu mevzuatın ise bütünleşik doktora eğitimi ile ilgili mevzuat değişikliğinden önce başladığı zaman yürürlükte olan 01/07/1996 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 19. maddesinde belirtilen dokuz yıllık azami süre olduğu, haklı beklenti, hukuki güvenlik, öngörülebilirlik, idari istikrar, idareye güven, idari işlemlerin ve yasaların geriye yürüme yasağının bunu emrettiği, işlemin hukuka aykırı olduğu, temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının doktoraya başladığı tarih ile ilişik kesme tarihine bakıldığında hem yedi yıl hem de dava dilekçesinde iddia edilen dokuz yıl şartını sağlayamadığı, işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim Fakültesinde ÖYP kapsamında araştırma görevlisi olarak görev yapan davacının, lisansüstü eğitimini yasal süresi içerisinde tamamlayamadığından bahisle Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10/2.maddesi uyarınca ilişiğinin kesilmesine ilişkin Eğitim Fakültesi Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ve işlem sebebiyle yoksun kalınan özlük ve parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasında; "Lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir." düzenlemesi yer almakta olup, 26/11/2014 gün ve 29187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen geçici 67. madde ile; ''Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
01/07/1996 tarih ve 22683 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 19/08/2003 tarih ve 25204 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle değişik ''Süre'' başlığını taşıyan 19. maddesinin (a) bendinde; doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için sekiz yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olarak kabul edilmiştir. Anılan madde, 06/02/2013 tarih ve 28551 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle değiştirilerek, ''Doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için azami dokuz yıl olup, uygulamaya ilişkin düzenlemeler konusunda ilgili üniversite senatoları yetkilidir.'' şeklinde düzenlenmiştir.
20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 17. maddesinin 1. fıkrasında, ''Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.'' kuralı yer almıştır.
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Öğrenim süresi" başlığını taşıyan 10. maddesinin 1. fıkrasında; ÖYP araştırma görevlilerinin öğrenim sürelerinin, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirlenen azami öğrenim süreleri olduğu belirtilerek; aynı maddenin 2. fıkrasında; "Bu Usul ve Esaslar gereğince yabancı dil yeterliliği sağlamak için verilen süreler ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamayan, ÖYP'ye devam etmek istemeyen, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim kurumunda görevine başlamayan veya görevine başlayıp mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyen ÖYP araştırma görevlilerinin ilişikleri kesilerek haklarında taahhütname ve kefaletname senedi uyarınca işlem yapılır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin ve konu ile ilgili yargı kararlarının bir bütün olarak değerlendirilmesinden; ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim azami öğrencilik sürelerinin hesaplanmasında geçici 67. maddeden yararlanmalarını engelleyen ya da sınırlandıran bir düzenleme bulunmaması nedeniyle, bu kapsamda yer alan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim azami öğrencilik sürelerinin hesaplanmasında geçici 67. maddenin uygulanmasının mümkün olmasına karşın; araştırma görevliliği kadrosunda azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında, açık hüküm olmaması ve bu konuda başkaca lehe bir düzenlemenin bulunmaması nedeniyle 2547 sayılı Kanunun geçici 67. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Diğer bir anlatımla; istisnai bir program olan ÖYP kapsamında, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslara tabi olarak atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim nedeniyle öğrencilikte azami bulunma süreleri ile araştırma görevliliği kadrosunda bulunma sürelerinin farklı şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamamaları nedeniyle kadrolarıyla ilişiklerinin kesilmesi, kadronun amacı dışında uzun sürelerle kullanılmasının engellenmesi, kaynaklardan etkin ve verimli şekilde faydalanılması amacı taşımaktadır. Aksinin kabul edilmesi durumunda, bu kapsamdaki araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitimde başarısızlıklarının ödüllendirilmesine yol açacağı açıktır.
Dava konusu olayda; 06/09/2010 tarihinde Kilis 7 Aralık Üniversitesi Muallim Rıfat Eğitim Fakültesinde Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında araştırma görevlisi kadrosuna atanan davacının, 03/10/2011 tarihinde Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde bütünleşik doktora eğitimi programına başladığı, lisansüstü eğitimine devam ettiği aşamada, 01/07/1996 tarih ve 22683 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin, 06/02/2013 tarih ve 28551 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikle değişik 19. maddesinde, doktora programını tamamlama süresinin lisans derecesi ile kabul edilenler için azami 9 (dokuz) yıl olarak belirlendiği ve anılan Yönetmelik değişikliğinde aksine bir düzenlemenin ya da bir geçiş hükmünün bulunmadığı dikkate alındığında, davacının azami öğrenim süresinin dokuz yıl olarak hesaplanması gerektiği açıktır.
Ayrıca dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacının kayıtlı olduğu bütünleşik doktora eğitimi programını 12/03/2021 tarihinde bitirerek bu programdan mezun olduğu anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda; ÖYP kapsamında araştırma görevliliği kadrosunda bulunan davacının, 03/10/2011 tarihinde Ortadoğu Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsünde bütünleşik doktora eğitimi programına kayıt yaptırdığı ve 12/03/2021 tarihinde bitirerek bu programdan mezun olduğu, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında araştırma görevliliği kadrosunun ihdas amacı gereği, lisansüstü eğitimini, birleştirilmiş yüksek lisans- doktora programı için öngörülen 9 (dokuz) yıllık azami öğrenim süresi içerisinde tamamlaması gerektiği dikkate alınarak karar verilmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte; davacının "izinde (askerlik) geçirmiş olduğu sürelerin bulunduğu" yönündeki iddiasının değerlendirilmesi gerekmektedir. Yükseköğretim Genel Kurulunun 01/02/2013 tarih ve 2013.01.135 sayılı kararının (ç) bendinde yer alan, ''657 sayılı Kanun'un 104 ve 105. maddelerinde belirtilen mazeret ve hastalık izinleri ile aynı kanun uyarınca kadın memura doğum yapması halinde verilen ücretsiz izinler ile muvazzaf askerlikte geçen sürelerin lisansüstü eğitimi azami bitirme sürelerine eklenmesine'' karar verilmiş olup, bu bakımdan; davacının, Yükseköğretim Genel Kurulunun 01/02/2013 tarih ve 2013.01.135 sayılı kararının (ç) bendi kapsamında azami bitirme süresine eklenmesi gereken bir izin kullanıp kullanmadığı tespit edilerek, azami öğrenim süresinin hesaplanması suretiyle karar verilmelidir. Ayrıca; davacının, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 35/8 maddesi uyarınca; "2020-21 eğitim öğretim döneminde 1 yarıyıl ek süre kullandığı" iddiası yönünden de gerekli araştırmanın yapılması gerekmektedir. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 35/8 maddesinde; "yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebileceği, verilen bu ek sürelerin azami süreden sayılmayacağı" hüküm altına alınmış olup, davacının bu kapsamda kullanmış olduğu ek sürenin tespiti halinde, bu ek sürenin de göz önüne alınarak davacının azami öğrenim süresinin hesaplanması suretiyle karar verilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, askerlikte ve ek süre kapsamında geçirilen süreler öğrencilikte geçirilmiş gibi değerlendirilemeyecek, davacının azami süre hesabında dikkate alınmayacaktır.
Bu itibarla, eksik inceleme sonucu verilen davanın reddi yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan yürütmenin durdurması istemine ilişkin harcının davacıya iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 21/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.