Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4381
Karar No : 2025/8475

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR: 1- (DAVACI) ... San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, sahibi olduğu ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almadan belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 04/01/2024 tarihli işlem ile araç sürücüsüne 32.233,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin 04/01/2024 tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, her ne kadar davacı şirkete ait belediyeden alınmış izin belgesi olmadan taşımacılık yapıldığından bahisle trafikten men işlemi uygulanmış ise de, davacı şirket tarafından adına kayıtlı ... plakalı araç ile kendi personelinin servis taşımacılığını yapmak amacıyla personel servis aracı güzergah izin belgesinin verilmesi için Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne yapılan başvuru üzerine söz konusu aracın servis aracı için Araç Teknik İnceleme Komisyonu tarafından 03/01/2024 tarihinde Özel Servis Aracı Uygunluk Tespit Belgesinin düzenlendiği ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından (trafikten men işleminin uygulandığı gün) anılan araç için 04/01/2024 tarihli Personel Servis Aracı Güzergah İzin Belgesinin verildiği anlaşıldığından, dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı; araç sürücüsü adına 32.233,00.-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine gelince; olayda, dava konusu olan idari para cezası dava dışı araç sürücüsüne verilmiş olup, araç sahibi olan davacının kişisel, güncel ve meşru menfaatini ihlal etmediğinden ve davacı açısından hukuki bir sonuç doğurmadığından, araç sürücüsü hakkında verilen idari para cezasına ilişkin kısım için davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın bu kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline, araç sürücüsü adına 32.233,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden ise davanın ehliyet nedeniyle reddine, dava kısmen iptal kısmen ehliyet ret ile sonuçlandığından (...) 10.500,00 TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu edilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; istinafa konu kararda, davacı şirkete ait belediyeden alınmış izin belgesi olmadan taşımacılık yapıldığından bahisle trafikten men işlemi uygulanmış ise de, davacı şirket tarafından kendi mülkiyetindeki ... plakalı araç ile kendi personelinin servis taşımacılığını yapmak amacıyla personel servis aracı güzergah izin belgesinin verilmesi için Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne yapılan başvuru üzerine trafikten men işleminin uygulandığı gün anılan araç için "Personel Servis Aracı Güzergah İzin Belgesi"nin verildiği anlaşıldığından, dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davacı şirketin anılan araçla yolcu taşımacılığı yaptığının tespit edildiği saat (sabah 07.40) dikkate alındığında, davacı şirketin denetim yapılan saat itibarıyla henüz verilmiş bir izin veya ruhsatının bulunmadığı, aynı gün ama tespit saatinden sonra alınmış iznin/ruhsatın varlığı veya davacı şirketin tespitten önce izin veya ruhsat için başvuru yapmış olması da davacı şirketin izin veya ruhsat olmaksızın yolcu taşımacılığı yaptığı yönündeki tespiti ve fiili durumu değiştirmeyeceğinin açık olduğu anlaşıldığından, dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından anılan kararın istinafa konu kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararın 60 gün süreyle trafikten men kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısmının reddine, dava sonucu itibariyle kısmen ret, kısmen ehliyet ret ile sonuçlandığından (...) davanın ehliyet ret kısmı nedeniyle Mahkemece davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden ve bu kısım istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleştiğinden davalı idare lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1- Davacı tarafından, denetimin yapıldığı günden önce izin belgesi için Ankara Büyükşehir Belediyesine başvuru yapıldığı ve denetimin yapıldığı gün de güzergah izin belgesinin verildiği, aracın trafikten men edilmesine dair işlemin hukuka ve usule aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından, istinaf kararında her ne kadar "davanın ehliyet ret kısmı nedeniyle Mahkemece davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden ve bu kısım istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleştiğinden davalı idare lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine" şeklinde hüküm kurulmuş ise de, aslında idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmediğinden, idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmek suretiyle davanın reddi kararının onanması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI :
1- Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
2- Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının vekalet ücretine ilişkin kısmının düzeltilerek onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile istinaf kararının bu kısmının bozulmasına, davalının temyiz isteminin reddi ile istinaf kararının vekalet ücretine ilişkin kısmı hakkında açıklama yapılmak suretiyle bu kısmın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacı şirket tarafından, sahibi olduğu ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almadan belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, Ankara Valiliği'nce 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin 04/01/2024 tarihli işlem ile araç sürücüsüne 32.233,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.) (…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, (...)
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, (...) süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinde, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış ve "Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir." , 2. fıkrasında; "Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır." hükümlerine yer verilmiştir.
1136 sayılı Avukatlık Kanununun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade edeceği kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine ilişkin kısmı yönünden;
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesince dava dilekçesinin ve ara kararının davalı idareye tebliğ edilmesine karşın 30 günlük yasal süre içerisinde davalı idare tarafından İdare Mahkemesine savunma ve ara kararıyla istenilen bilgi ve belgeler sunulmadığından, Mahkeme kararında davalı idarenin savunma vermediği de belirtilerek davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmediği (davanın ehliyetten reddine ilişkin kısmı yönünden), temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise; davanın ehliyet ret kısmı nedeniyle Mahkemece davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden ve bu kısım istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleştiğinden davalı idare lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesi yönünde karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, davalı idareye usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve ara kararı tebliğ edilmesine karşın 30 günlük yasal süre içerisinde İdare Mahkemesine savunma ve ara kararı cevabı sunulmadığından, Mahkemece verilen kararda savunma verilmediği de belirtilmek suretiyle davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuka ve usule aykırılık bulunmadığı, her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesince sehven davanın ehliyet ret kısmı nedeniyle Mahkemece davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiği belirtilse de davalı idarece yasal sürede savunma verilmediği açık olduğundan, davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuki bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının yukarıda belirtilen açıklamayla birlikte onanması gerekmektedir.
Temyize konu kararın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca; davacıya ait aracın trafikten men edilmesi işlemine ilişkin kısmı yönünden;
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda belediyelere tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının ruhsat / izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin haklarının korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları ruhsat / izin gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen belgeler, tesis edilen dava konusu işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecek ve davacının hukuka aykırı davranışlarını ortadan kaldırmayacaktır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, olaya ilişkin 04/01/2024 tarihli tutanakta; davacı şirketin sahip olduğu ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almadan belediye sınırları içerisinde işyeri personelinin servis taşımacılığı yapıldığının görevli polis memurları, araç sürücüsü ve yolcuların birlikte beyan ve imzaları ile tespit edildiğinin belirtildiği, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği 04/01/2024 tarihi, saat 07.40'te servis taşımacılığına izin veren personel servis taşımacılığı izin belgesinin bulunmadığı, ancak, davacı şirket tarafından denetim tarihinde aynı gün ... tarihli ve ... sayılı Personel Güzergah İzin Belgesinin temin edildiği, ilgili düzenleme uyarınca, işlemlerin tesis edildiği sırada izin belgesinin olması veyahut hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında en geç aynı gün düzenlenmiş olması gereken izin belgesinin, davacı şirket tarafından makul süre içerisinde hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı çerçevesinde ilgili belediyeden alındığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, temyize konu Bölge İdare Mahkemesince her ne kadar davacı şirketin denetim yapılan saat itibarıyla henüz verilmiş bir izin veya ruhsatının bulunmadığı, aynı gün ama tespit saatinden sonra alınmış iznin/ruhsatın varlığı veya davacı şirketin tespitten önce izin veya ruhsat için başvuru yapmış olması da davacı şirketin izin veya ruhsat olmaksızın yolcu taşımacılığı yaptığı yönündeki tespiti ve fiili durumu değiştirmeyeceğinin açık olduğu anlaşıldığından, dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle davanın reddine karar verilmişse de, Dairemizin içtihatlarına göre söz konusu belgelerin edinilmesi için makul sürenin işlem tarihi ile aynı gün olduğu kabul edilmiş olup, dava konusu işlemler tesis edildiğinde aynı günlü geçerli izin belgesinin temin edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu trafikten men işleminin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine ilişkin kısmının yukarıda belirtilen açıklamayla birlikte ONANMASINA,
b) Davacıya ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi işlemine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması istemi harcının davacıya iadesine,
4\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak, 11/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.