Danıştay danistay 2024/2672 E. 2025/8805 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2672
Karar No : 2025/8805

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin “Kamu kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsatsız ve bildirimsiz kazı yapılması halinde 3 katından ruhsatlandırılır” şeklindeki 22. maddesinin birinci fıkrasının, bu madde esas alınarak tesis edilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı tespit tutanağının; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün Altyapı Tesisi Açım Ruhsat Bedeli Hesabı'nın, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün “Fazla Kazı Çalışması Konulu”, ... tarih ve ... sayılı işleminin, Ankara Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin ... tarih ve ... Karar, ... Kayıt No'lu Kararı'nın, aleyhine cezalı olarak zemin tahrip ücreti tahakkuk ettirilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin 08/04/2022 tarihli başvuru ile geri alınması talebinin cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemlerinin iptali ve ödenen bedelin ödenme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından, 19/08/2021 tarihli yazı ve ekleri ile Ankara ili, Keçiören ilçesi, Hisar Mahallesi, ... Caddesi üzerinde ... ile ... adalar önünde telekomünikasyon kablosu döşeme işi kapsamında yapılacak olan kazı çalışmalarının ruhsatlı bir şekilde yapılabilmesi için AYKOME Şube Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, Müdürlük tarafından altyapı tesisi açım ruhsatının düzenlenmesi için, belirtilen adreste gerekli keşifler yapılarak kazı çalışmasının yapılacağı zemin cinsleri ve metrajları belirledikten sonra, ... tarihinde kazı çalışmasının yapılacağı ... no.lu altyapı tesisi açım tesisi tahakkuku düzenlendiği, düzenlenen tahakkuk bedelinin 05/11/2022 tarihinde ödenmesi üzerine, Fen İşleri Dairesi Başkanlığı'nca kazı çalışması başlama-bitiş tarihi 16/11/2021-01/12/2021 olan altyapı tesisi açım ruhsatının düzenlenme sürecinin tamamlandığı, davacı şirket tarafından ... no.lu altyapı tesisi açım ruhsatı kapsamında Bağlar Caddesi üzerinde yapılan kazı çalışmasına 18/01/2022 tarihinde denetim personelince yapılan keşifte, kazı çalışmasının 196 m. uzunluğunda asfalt zeminin tahrip edilerek yapılması gerekirken, kazı çalışmasının 271 m. uzunluğunda fazla asfalt zeminin tahrip edildiğinin tespit edildiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 18. fıkrası gereği ... no.lu altyapı tesisi açım ruhsatının kazı çalışması bitiş tarihi (01/12/2021) ile tespitin yapıldığı tarih (18/01/2022) arasında 15 günden fazla bir süre geçmesi üzerine ruhsatsız kazı olarak değerlendirilmesi nedeniyle 135,50 m. asfalt zemin için 3 katından hesaplamalar yapılarak ... tarihinde ... no.lu altyapı tesisi açım ruhsatı tahakkukunun (199.743,00.-TL) düzenlendiği, düzenlenen tahakkuk bedeli üzerine Belediye Encümeni kararı alınarak davacı şirkete tebliğ edildiğinin görüldüğü, dava konusu zemin tahrip ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemlerde gerekçe olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 18. fıkrası belirtilmiş ise de, söz konusu hükümde izinsiz kazı çalışmasının tanımının yapıldığı, zemin tahrip ücreti tahakkuk ettirilmesine ilişkin dayanak Yönetmelik maddesinin, işbu davada da dava konusu edilen Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin “Kamu, kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsatsız ve bildirimsiz kazı yapılması halinde 3 katından ruhsatlandırılır” şeklindeki 22. maddesinin birinci fıkrası olduğunun anlaşıldığı, yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; belediyelere bir çok görevler yükleyip, belli hizmetler için yetkiler veren belediye mevzuatı ve ilgili Yönetmelikte, kamu hizmetlerinin yürütümüne dair kararların uygulanabilmesini hizmetlerin etkinliğinin artmasını sağlayıcı cezai ve yaptırım hükümlerinin bulunmadığı; belediyelerin yasal görevlerini ifa sırasında bu görevin yerine getirilmesini engelleyici davranışların cezalandırılması ile sorumluluk sahasındaki mallara verilen zarar ve ziyanın tazminine ilişkin bir yetkinin belediyelere tanınmadığı anlaşılmakta ise de, 1608 sayılı Yasa'nın 1. maddesinin belediyeleri bu hususlara ilişkin olarak yetkilendirdiği, bir başka ifade ile belediyenin kanunla yüklenen görevini yerine getirmesini engelleyici bir davranışta bulunulması halinde belediye encümenince, söz konusu davranışın ortadan kaldırılmasına karar verileceği, emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde söz konusu fiilin masraflarının %20 zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceğinin anlaşıldığı, bu durumda, davalı idarece 1608 sayılı Yasa'da öngörülen prosedür işletilmek suretiyle, davacı tarafından zemine verilen zarar ve ziyanın belli sürede giderilmesinin istenilmesi, giderilmemesi halinde masrafın %20 fazlasıyla ilgilisinden tahsil edilmek üzere belediyece yerine getirilmesi gerekirken, bu prosedür yerine getirilmeden zarar-ziyan bedelinin ilgilisini resen borçlu kabul edip, 3 katından ruhsatlandırılmak suretiyle istenemeyeceği anlaşıldığından, Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin “Kamu, kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsatsız ve bildirimsiz kazı yapılması halinde 3 katından ruhsatlandırılır” şeklindeki 22. maddesinin birinci fıkrasında hukuka uyarlık bulunmadığı, bununla birlikte, Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin 22. maddesinin birinci fıkrası dayanak alınmak suretiyle 1608 sayılı Yasada öngörülen, zarar ve ziyanın belli sürede giderilmesinin istenilmesi, giderilmemesi halinde belediyece giderilerek yapılan masrafın hesaplanıp %20 fazlasıyla ilgilisinden alınması yoluna gidilmeden doğrudan davacıdan istenilmesi yönünde tesis edilen işlemlerde de hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunduğundan, ödenen bedelin idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi de gerektiği gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline, davacı tarafından ödenen bedelin idareye başvuru tarihinden (08/04/2022) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin ... tarihli yazısı ile Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi üzerinde ... ile ... adalar önünde telekomünikasyon kablosu döşeme işi kapsamında yapılacak olan kazı çalışmalarının ruhsatlı bir şekilde yapılabilmesi için AYKOME Şube Müdürlüğüne başvuruda bulunması üzerine Müdürlükçe altyapı tesisi açım ruhsatının düzenlenmesi için belirtilen adreste gerekli keşifler yapılarak kazı çalışmasının yapılacağı zemin cinsleri ve metrajları belirlendikten sonra 26/10/2021 tarihinde kazı çalışmasının yapılacağı ... nolu altyapı tesisi açım tesis tahakkukunun düzenlendiği, bu ruhsata göre 196 metre uzunluğunda asfalt zemin tahrip edilerek yapılması gerekirken kazı çalışmasının 271 metre uzunluğunda yapıldığının tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemlerin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, davalı idare tarafından belirtilen Yönetmeliğin dayanak Kanun maddelerinde Belediyeye idari yaptırım uygulama yetkisinin verilmediği, davalı idarenin kendi kusuru nedeniyle tamamlanamayan bir prosedürü sadece cezalandırma saikiyle kullanması nedeniyle işlemin amaç bakımından hukuka aykırı olduğunu, Yönetmeliğin 11. maddesinin açıkça ek ruhsat işlemlerinin başlatılması konusunda davalı idareye bir yükümlülük getirmesine rağmen buna uyulmayarak sadece cezalandırma yolunun seçildiğini, bu sebeple dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı tespit tutanağına ilişkin kısmının bozulması, diğer kısımlar yönünden ise onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, ... tarihli yazı ve ekleri ile Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi üzerinde ... ile ... adalar önünde telekomünikasyon kablosu döşeme işi kapsamında yapılacak olan kazı çalışmalarının ruhsatlı bir şekilde yapılabilmesi için AYKOME Şube Müdürlüğü'ne başvuruda bulunduğu, Müdürlük tarafından altyapı tesisi açım ruhsatının düzenlenmesi için, belirtilen adreste gerekli keşifler yapılarak kazı çalışmasının yapılacağı zemin cinsleri ve metrajları belirledikten sonra, 26/10/2021 tarihinde kazı çalışmasının yapılacağı ... no.lu altyapı tesisi açım tesisi tahakkuku düzenlendiği, düzenlenen tahakkuk bedelinin 05/11/2022 tarihinde ödenmesi üzerine, Fen İşleri Dairesi Başkanlığı'nca kazı çalışması başlama-bitiş tarihi 16/11/2021-01/12/2021 olan altyapı tesisi açım ruhsatının düzenlenme sürecinin tamamlandığı, davacı şirket tarafından ... no.lu altyapı tesisi açım ruhsatı kapsamında ... Caddesi üzerinde yapılan kazı çalışmasına 18/01/2022 tarihinde denetim personelince yapılan keşifte, kazı çalışmasının 196 m. uzunluğunda asfalt zeminin tahrip edilerek yapılması gerekirken, kazı çalışmasının 271 m. uzunluğunda fazla asfalt zeminin tahrip edildiğinin tespit edildiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 18. fıkrası gereği ... no.lu altyapı tesisi açım ruhsatının kazı çalışması bitiş tarihi (01/12/2021) ile tespitin yapıldığı tarih (18/01/2022) arasında 15 günden fazla bir süre geçmesi üzerine ruhsatsız kazı olarak değerlendirilmesi nedeniyle 135,50 m. asfalt zemin için 3 katından hesaplamalar yapılarak ... tarihinde ... no.lu altyapı tesisi açım ruhsatı tahakkukunun (199.743,00.-TL) düzenlenmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin “Kamu kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsatsız ve bildirimsiz kazı yapılması halinde 3 katından ruhsatlandırılır” şeklindeki 22. maddesinin birinci fıkrasının, bu madde esas alınarak tesis edilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı tespit tutanağının; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün Altyapı Tesisi Açım Ruhsat Bedeli Hesabı'nın, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün “Fazla Kazı Çalışması Konulu”, ... tarih ve ... sayılı işleminin, Ankara Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin ... tarih ve ... Karar, ... Kayıt No'lu Kararı'nın, aleyhine cezalı olarak zemin tahrip ücreti tahakkuk ettirilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin 08/04/2022 tarihli başvuru ile geri alınması talebinin cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin (a) bendinde İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından iptal davaları açılacağı hüküm altına alınmıştır.
İdari yargı yerinde iptal davası açılabilmesi için idari işlemin kesin ve yürütülebilir olması zorunludur. Kesin ve yürütülebilir bir işlem deyimi; işlemin tamamlanması için gerekli idari usul kuralları uygulanarak yetkili kamu görevlisi veya görevlileri tarafından imzalanan, bu durumu ile uygulamaya konulan ve kendi başına hukuki sonuçlar doğuran, idarenin tek taraflı ve buyurucu gücüne dayanan işlemleri ifade etmektedir. İdari işlemin kesinliği; işlemin uygulanmaya hazır, tamam bir işlem olduğunu göstermektedir. İdari işlemin yürütülebilirlik özelliği ise; kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde, ayrıca bir başka işlemin varlığına gerek olmaksızın, doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösterdiği işlemlerdir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
I- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin “Kamu kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsatsız ve bildirimsiz kazı yapılması halinde 3 katından ruhsatlandırılır” şeklindeki 22. maddesinin birinci fıkrasının, bu madde esas alınarak tesis edilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün “Fazla Kazı Çalışması Konulu”, ... tarih ve ... sayılı işleminin, Ankara Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin ... tarih ve ... Karar, ... Kayıt No'lu Kararı'nın, aleyhine cezalı olarak zemin tahrip ücreti tahakkuk ettirilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin ... tarihli başvuru ile geri alınması talebinin cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemlerinin iptali ve ödenen bedelin ödenme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi yönünden incelenmesinde:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, dava konusu düzenleyici işlem ve bu işleme esas olarak tesis edilen dava konusu işlemler yönünden temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir.
II- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı tespit tutanağı yönünden incelenmesinde:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3/d bendinde, dava dilekçelerinin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği, 15. maddesinin 1/b bendinde ise, 14. maddenin 3/d bendinde yazılı halde davanın reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.
İdari işlemlerin iptal davasına konu olabilmesi için; idari davaya konu olabilecek niteliği haiz, kesin ve yürütülmesi zorunlu olması gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem ise; hukuk düzeninde sonuç doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlemdir.
Uyuşmazlıkta; Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı Tespit Tutanağının davacı telekomünikasyon şirketinin ... ruhsat numaralı deplase çalışması esnasında Ankara ili, Keçiören ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi üzerinde asfalt zeminde fazla çalışmanın yapıldığının tespiti ile netice olarak tarafına verilen ruhsatta belirtilen metraj dışında fazladan asfalt çalışması yapıldığının keşif mahallinde belirlenmesine yönelik hazırlık mahiyetinde bir işlem olduğu, bu işlemin henüz idarenin yetkili organları tarafından tesis edilmiş, davacının hukuki durumunu etkileyen icrai bir işlem olarak kabul edilemeyeceği, bu durum karşısında, davacı tarafından iptaline karar verilmesi istenilen işlem, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlem olmadığı anlaşılmakla, davanın bu kısım yönünden 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1/b bendine göre incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın ... tarih ve E... sayılı tespit tutanağının iptaline ilişkin kısmı yönündeki Ankara 6. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının incelenen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, Ankara Büyükşehir Belediyesi Altyapı Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği'nin “Kamu kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişiler tarafından ruhsatsız ve bildirimsiz kazı yapılması halinde 3 katından ruhsatlandırılır” şeklindeki 22. maddesinin birinci fıkrasının, bu madde esas alınarak tesis edilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün “Fazla Kazı Çalışması Konulu”, ... tarih ve ... sayılı işleminin, Ankara Büyükşehir Belediyesi Encümeni'nin ... tarih ve ... Karar, ... Kayıt No'lu Kararı'nın, aleyhine cezalı olarak zemin tahrip ücreti tahakkuk ettirilen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin 08/04/2022 tarihli başvuru ile geri alınması talebinin cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işlemlerinin iptali ve ödenen bedelin ödenme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine ilişkin kısımları yönünden ONANMASINA,
b) Dava konusu işlemin, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı tespit tutanağına yönelik kısmının BOZULMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 19/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.