Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2602
Karar No : 2025/7233

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Abay Kazak Milli Pedagoji Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde öğrenim görmekte iken 2020-2021 Akademik Yılı Güz Döneminde yatay geçiş yoluyla Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kayıt yaptıran davacı tarafından; yurt dışı giriş çıkış evraklarının kontrollerinde ilgili ülkede makul sürede bulunma konusunda şüpheye düşüldüğünden bahisle fakülteden ilişiğinin kesilmesine ve kaydının silinmesine ilişkin Hukuk Fakültesi Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 10/09/2019 tarihinde Bölgelerarası Personel Yönetimi Akademisinden yapılan transfer sonucu Kazakistan Abay Kazak Milli Pedagoji Üniversitesine kayıt olduğu, genel ağırlıklı not ortalamasının 4.0 üzerinden 2.73 olduğu hususlarının ilgili Üniversiteden alınan transkript, öğrenci belgesi ve teyit yazılarıyla sabit olduğu, nitekim bu hususlarda taraflar arasında herhangi bir ihtilafın da bulunmadığı, bu kapsamda davacının derslere katılmaması nedeniyle herhangi bir dersten başarısız sayıldığına dair hiçbir bilgi veya belgenin dava dosyasına sunulamadığı, bununla birlikte; gerek ilgili mevzuatta gerekse Yükseköğretim Kurulu'nun dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere almış olduğu 27/05/2020 tarihli Yürütme Kurulu kararında, ilgililerin yatay geçiş öncesinde belli bir süre ilgili ülkede bulunmaları gerektiğine dair herhangi bir düzenlemeye veya şarta yer verilmediği, bu kapsamda davalı idarece yalnızca ilgili mevzuatta öngörülen şartlara ilişkin inceleme ve değerlendirme yapılabileceği, davacının derslere katılıp katılmadığını (devam durumunu) takip etme yükümlülüğünün öğrenim gördüğü Üniversite'ye ait olduğu, kaldı ki davacının 2019/2020 eğitim öğretim döneminde davalı Üniversitede misafir öğrenci olarak eğitimine devam ettiği, davacının ilgili ülkede makul sürede bulunmuş olması konusunda şüpheye düşüldüğünden bahisle öğrencilik kaydının silinmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin usul ve yasaya uygun olduğu, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.


TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının, 2018 - 2019 eğitim öğretim yılında Hukuk eğitimine başladığı, dosya kapsamındaki belgelerden, 2019 - 2020 eğitim öğretim yılında 10/09/2019 tarihinde Abay Kazak Milli Pedagoji Üniversitesi'ne kayıt yaptırdığı görülmektedir.
Yine 2019 - 2020 eğitim öğretim yılında, 12/11/2019 tarihinde yapılan kayıtla davalı üniversitede özel öğrenci statüsünde, güz döneminde "Siyaset Bilimine Giriş" ve "Sivil Toplum Kuruluşları" dersleri ile bahar döneminde "Hukuk Metodolojisi", "Uluslararası Örgütler Hukuku" ve "İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku" derslerini aldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu yatay geçiş işlemine esas transkript belgesi incelendiğinde, 2018 - 2019 eğitim öğretim yılında 15 ders aldığı, 2019 - 2020 eğitim öğretim yılının güz yarı yılında 8 ders aldığı, bahar yarı yılında 7 ders aldığı ve bu derslerin davalı üniversitede özel öğrenci statüsünde aldığı derslerle uyumlu olmadığı tespit olunmaktadır.
Davacıya ait yurtdışı giriş çıkış belgeleri incelendiğinde, 22/11/2018 - 25/1/2019 ile 11/02/2019 - 22/06/2019 tarihleri arasında davacının yurtdışında bulunduğu, daha sonra herhangi bir giriş çıkış bilgisi bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih, ... sayı ve "Yurtdışından Yurtiçine Yatay Geçiş" konulu yazısı uyarınca, 18/08/2020 tarihinde Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne yatay geçiş talebinde bulunmuş, 08/09/2020 tarihinde ilgili Üniversite'ye kayıt yaptırmış, 20/08/2020 tarihli intibak komisyonu kararı ile 2. sınıfa intibak edilmiştir.
2020-2021 eğitim yılı yatay geçiş işlemlerinin YÖK tarafından alınan karara ve mevzuata uygun yapılıp yapılmadığının incelenmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Beykent Üniversitesi İnceleme Raporu ve söz konusu rapora ilişkin olarak alınan ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Denetleme Kurulu kararının müzakeresi neticesinde alınan ... tarih ve ... sayılı YÖK Genel Kurul Kararında, aralarında davacının da bulunduğu bir kısım öğrencinin yatay geçiş öncesinde örgün eğitim için gerekli olan makul bir sürede ilgili ülkede bulunmadıklarının (Türkiye'den çıkış yapmadıkları şeklinde), ve / veya bu yönde belge ibraz etmediklerinin tespit edildiği, yapılacak araştırma sonucunda makul sürede ülkede bulunmayan öğrencilerin ilişiklerinin kesilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu rapor üzerine yapılan incelemede, davacının yurt dışı giriş-çıkış belgelerinde örgün eğitim için gerekli olan makul sürede yurt dışında bulunmadığı tespit edilmiş ve davacının okul ile ilişkisi kesilmiştir.
Anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar" kenar başlıklı 3. maddesinin "Yüksek öğretim eğitim türleri" alt başlıklı (u) bendi şöyledir:
"u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim - öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir.
(1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türüdür.
(2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim - öğretim türüdür.
(3) Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim - öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar.
(4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim - öğretim türüdür. "
Aynı Kanun'un "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" kenar başlıklı 44. maddesinin (b) fıkrası şöyledir:
"Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. "
24.04.2010 tarih ve 27561 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin ''Kurumlar arası yatay geçiş'' başlıklı 11. Maddesi şu şekildedir:
''(1) Kurumlar arası yatay geçiş yükseköğretim kurumlarının aynı düzeydeki eşdeğer diploma programları arasında ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayınlanan kontenjanlar çerçevesinde yapılır.
(2) Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.
Aynı Yönetmeliğin ''Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş'' başlıklı 14. Maddesi şu şekiledir:
"(1) Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlar arası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir.
(2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin (Değişik ibare:RG-10/6/2020-31151) 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır.
(7) (Ek:RG-21/12/2019-30985) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dâhil yurt dışında kurulmuş olan yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarının başarı sıralaması şartı aranan programlarına yatay geçişe ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulu, bu Yönetmelik hükümleri dışında ilave şartlar belirleyebilir."
Yönetmeliğin "Özel durumlarda yatay geçiş'' başlıklı Ek 2. maddesi şu şekildedir:
''Şiddet olayları ve insani kriz nedeniyle eğitim öğretimin sürdürülemez olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından tespit edilen ülkelerde öğrenim gören öğrenciler Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu konuya ilişkin usul ve esaslar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.''
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun 27.05.2020 tarihli toplantısında; 2547 sayılı Kanun'un 44. maddesi ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 2. maddesi uyarınca, "2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere;
"2) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programlarında ise yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarında yurt içi yatay geçiş kontenjanının %50'sinin geçilmemesine; ancak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş olan sıralama kuruluşları (Academic Ranking of World University, QS World University Rankings, Times Higher Education World University Rankings) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000'de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için ayrıca bu kontenjanın yurt içi yatay geçiş kontenjanı üst sınırına kadar kullanılabilmesine,
3) Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak yukarıdaki 2'inci maddede nitelenen üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına, ancak yurt dışı kontenjanından daha fazla başvuru olma durumunda öğrencilerin yurtdışındaki üniversitesine kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine,
6) 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olduğu sınıf özelinde 100 üzerinden 60 not ortalamasını sağlayamayan öğrencilerin de başvuru yapabilmesine, yatay geçişinin kabul edilmesi halinde intibakının programın yeterli görülen ilgili sınıfına veya bir alt sınıfına olmak üzere başarılı olduğu dersler üzerinden yapılmasına,
10) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularını, ilgili yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvuru döneminde yapmalarına," karar verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısında; "Yükseköğretim Denetleme Kurulu tarafından yapılan incelemeler neticesinde COVID-19 Küresel Salgını süresince öğrencilerin mağduriyetini önleyici alınan kararların suistimal eidldiği, usulsüz yatay geçişlerin yapılmış olduğu ve bunların 'özellikle Ukrayna’da bulunan bazı yükseköğretim kurumları üzerinden' yapıldığının tespit edildiği,
Kayıt ve yurt dışından yatay geçiş için Yükseköğretim Kurumları Sınavında (YKS) başarı sıralaması şartı aranan tıp, eczacılık, hukuk gibi programlara yurt dışından yatay geçiş yapacak kişilerde Dünya Üniversite Sıralamalarında ilk 1000 içinde yer alan yükseköğretim kurumlarında okuyanlar için bu başarı sırası aranmadığı söz konusu sıralamalarda ilk 1000’de yer alan Ukrayna’daki bazı yükseköğretim kurumlarının, 'yatay geçişte başarı sıralaması şartından muaf olabilmek için tercih edildiği, bazı öğrencilerin bu yükseköğretim kurumlarına usulsüz kayıt yaptırmış olduğu, kimilerinin kayıt işlemleri sonrası ilgili ülkede bir gün bile bulunmaksızın yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yaptığı'nın anlaşıldığı,
Tüm bu hususlarla ilgili olarak 'öğrenci yatay geçişlerinde mevzuata uygun hareket edilmesi ve ivedilikle gerekli belgelerin tamamlatılması; belgeleri uygun olmaksızın veya eksik belgeleri tamamlatılmaksızın usulsüz yatay geçiş yapmış veya yurt dışından öğrenci kabul kontenjanı çerçevesinde usulsüz alınmış öğrenciler ile ilgili olarak mevzuat hükümleri gereğince kayıt işlemlerinin iptal edilmesi’ gerektiği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının Abay Kazak Milli Pedagoji Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde öğrenim görmekte iken 2020-2021 Akademik Yılı Güz Döneminde yatay geçiş yoluyla Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kayıt yaptırdığı, dava konusu işlemle ilgili ülkede makul sürede bulunma konusunda şüpheye düşüldüğünden bahisle fakülteden ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Devletin yatay geçiş işlemlerinde takdir yetkisinin bulunduğu dikkate alınmalıdır. Mevzuatta yatay geçişe ilişkin usul ve esasları belirlemek yetkisi Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na verilmiş ve Kurum tarafından bu yetki kapsamında 29/05/2020 ve 19/03/2021 tarihli kararlar alınmıştır.
Uyuşmazlıkta, davacının 2019 - 2020 eğitim öğretim yılında yurtdışı giriş çıkış kaydı bulunmamakla birlikte, yatay geçiş işlemine esas transkriptinde 2019 güz yarı yılına ilişkin not düzenlenmiş olduğu, 2020 bahar yarı yılında aldığı öne sürülen derslerin tamamında F notu bulunduğu, bunların davalı üniversitede özel öğrenci statüsünde aldığı derslerle uyumlu olmadığı tespit edilmekle birlikte, teyit yazışmaları neticesinde elde edilen ilgili Kazak Üniversitesinin 23/07/2020 tarihli raporunda, davacının vize sorunlarından dolayı eğitime gelemediği ve 26/03/2020 tarihinden itibaren pandemi sebebiyle uzaktan eğitime de katılım sağlayamadığı açıkça ifade edilmiştir.
Ülkemizde hukuk fakültelerinde örgün eğitim verildiği açık olup 2547 sayılı Kanun'da örgün eğitime ve uzaktan eğitime ilişkin usul ve esasların ayrı ayrı düzenlendiği, örgün eğitimde kural olarak öğrencilerin eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara fiziken devam etme zorunluluğunun bulunduğu, bu bağlamda Ülkemizdeki hukuk fakültelerinde devam zorunluluğu bulunmadığına dair bir mevzuat hükmü de olmadığı hususu dikkate alındığında, davacının örgün eğitim şartını sağlamadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 25/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.