Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2511
Karar No : 2025/8387

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında kapatılan özel öğretim kurumunda öğretmen olarak görev yapması nedeniyle çalışma izni iptal edilen davacı tarafından çalışma izninin verilmesi istemiyle Sakarya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılan 28/11/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin Sakarya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile ... Ağır Ceza Mahkemesinin gerekçeli kararı birlikte değerlendirilerek davacının, anılan Mahkeme kararı ile üzerine atılı "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan beraat ettiği ve kararın 25/02/2022 tarihinde kesinleştiği, hakkında 5580 sayılı Kanun'un 4/1. maddesinde belirtilen suçlardan dolayı herhangi bir mahkumiyet kaydı veya bu suçlardan dolayı hakkında devam eden herhangi bir ceza kovuşturmasının bulunmadığı, Bylock kullanmadığı, Bank Asya hesabını çalıştığı kurumun maaş ödemelerini anılan banka üzerinden yapması sebebiyle açtığı, örgüt lideri talimatı doğrultusunda hesabın açılmadığının ve bu kapsamda para yatırılmadığının yargı kararı ile ortaya konulduğu, ayrıca Zaman Gazetesi aboneliğinin de kapatılan kurumda çalışmasından kaynaklı zorunlu olarak yapıldığı, aleyhine beyanda bulunan tanık beyanlarına çelişkili olması sebebiyle ceza mahkemesi tarafından itibar edilmediği anlaşıldığından davacının, terör örgütüne ya da Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruba üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatının bulunduğundan bahsedilmeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle özel öğretim kurumlarında çalışan veya daha önce çalışılmış olunması hâlinde çalışma izninin iptalinin gerektiğine ve çalışma iznine tabi olarak mesleğini ifa eden bir kişinin çalışma izninin iptal edilmesinin bir sonucu olarak kişiye doğrudan özel öğretim kurumlarında çalışma yasağı getirilmesine ve böyle bir yasağın uygulanma şartlarına ilişkin bir hükmün bulunmadığından davacının milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle özel öğretim kurumlarında çalışan veya daha önce çalışmış olması nedeniyle çalışma izni iptal edilmek suretiyle özel öğretim kurumlarında çalışmasının yasaklanmasının kanuni dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği; Sakarya Valiliği tarafından ise ceza yargılamasında "Silahlı terör örgütüne üye olma" suçu yönünden aranan şartların gerçekleşmemesinin davacının bahse konu örgütle irtibat ve iltisak ilişkisinin bulunmadığı anlamına gelmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile davacının terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyinde bir ilişkisinin olup olmadığı konusunda araştırma yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında kapatılan özel öğretim kurumunda öğretmen olarak görev yapması nedeniyle çalışma izni iptal edilen davacı tarafından çalışma izninin verilmesi istemiyle Sakarya İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılan ... tarihli başvurunun reddine ilişkin Sakarya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın 21/07/2016 tarih ve E.7762886 sayılı Bakan Olur'u ile uygun görülen ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı "FETÖ/PDY Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" konulu, bütün Valilikler bünyesindeki İl Milli Eğitim Müdürlüklerine gönderilen Genelge'nin 3. maddesinde (Davacının çalışma iznin iptal edildiği tarihteki halinde) "..Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ile kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilecek ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyecek ve MEBBİS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ve E... sayılı Bakan Olur'u ile uygun görülen ve ... tarih ve E... sayılı işlem ile bütün Valilikler bünyesindeki İl Milli Eğitim Müdürlüklerine gönderilen yazıda ise; "..Bu yöndeki uygulamalar sonucunda bazı personellerin mağdur duruma düştüğü yönündeki başvuruların Bakanlığımıza ve valiliklere iletildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle; 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan kurumlarla ilgili yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılan personeller hakkında valilikler tarafından komisyon oluşturulacaktır. Milli Eğitim Müdürlüklerine müracaat edenlerden 667 sayılı KHK kapsamında millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki, bunlarla irtibatı olmadığı; oluşturulan bu komisyon marifetiyle belirlenen personellerin ekteki tabloya işlenerek Bakanlığımızca değerlendirmek üzere Valilikler tarafından Genel Müdürlüğümüze bildirilmesi gerekmektedir." açıklamalarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde; Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ile kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinlerinin valiliklerce iptal edileceği, bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyeceği, bireysel değerlendirme yapılmaksızın tesis edilen bu işlemlerden kaynaklanan mağduriyetlerin giderilmesine yönelik valilikler bünyesinde komisyonlar oluşturulacağı ve bu komisyonlarca yapılacak bireysel inceleme neticesinde anılan kişilerin millî güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisaki, bunlarla irtibatı olup olmadığının tespit edilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Diğer yandan; 5580 sayılı Kanunun 4. maddesinde özel öğretim kurumu personelinde aranacak şartlar terör örgütlerine üyelikle sınırlı tutulmamış olup; esasen ceza yargılamasının ilgi alanında bulunmayan iltisak ve irtibatın varlığı hali de personelin çalışma izninin iptalinin hukuki gerekçeleri arasında sayılmıştır.
Bakılan dava bir ceza davası değildir. Bu nedenle işlem tesis edilirken ceza hukuku ilkelerinin ve kurallarının uygulanıp uygulanmadığını iş bu davada denetlenme imkanı yoktur. Diğer bir ifadeyle bu davada 'suç ve suçlu bulunma halleri' değil, 5580 sayılı Kanun'a tabi kurumda görev alan kişinin çalışma izninin iptalini haklı kılan nedenlerin var olup olmadığı denetlenmektedir. Bununla birlikte, kimi durumlarda çalışma izni iptal edilenler hakkında başlatılmış ceza kovuşturmaları bulunabilmektedir. İlgililerin ceza yargılamasında terör örgütlerine üyelik veya yardım nedeniyle ceza almaları ve bu cezanın kesinleşmesi halinde, idari yargı mercilerince çalışma izni onayının iptaline ilişkin işlemin hukuka uygun olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. Zira; 5580 sayılı Kanun'a göre "Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan ceza almamış olmak" şartı açısından "terör örgütüne üyelik" unsuru, bir mahkeme kararı ile tespit edilmiş olmaktadır.
İlgililer hakkında terör örgütü üyeliği kapsamında açılmış olan ceza davalarının derdest yani kesinleşmemiş olması durumunda ise; -velev ki ilk derece ceza mahkemeleri ve istinaf mahkemeleri terör örgütü üyeliği suçunun unsurlarının sabit olduğu gerekçesiyle hüküm kurmuş olsun- masumiyet karinesi nedeniyle idari yargı mercilerinin söz konusu cezayı dayanak alarak karar vermesi mümkün görülmemektedir.
Bununla birlikte, ceza kovuşturmasının devam ediyor olması ya da davacı hakkında verilen mahkumiyet kararının kesinleşmemiş olması, 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca çalışma izni onayının iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı mercileri nezdinde açılan davanın görülmesini engellemeyecektir.
Bu bağlamda; ilgililer hakkında ceza yargılaması kapsamında yapılan soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi veya üyelik/yardım etme suçlamalarıyla açılan ceza davalarında beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kararlar verilmiş olsa dahi, idari yargı yeri irtibat ve iltisak unsurları yönünden de işlemi incelemek zorunda olduğundan, davacının FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakının bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Davacı hakkında "Silahlı terör örgütüne üye olma" suçu nedeniyle yürütülen ceza yargılamasında ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararıyla davacının mahkumiyetine karar verilmiş, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı kararı ile anılan karar bozulmuş, bozma kararı üzerine ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı beraat kararı yönünden yapılan istinaf başvurusu ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla esastan reddedilmiştir.
... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı mahkumiyet kararında; "..Sanığın hazırlık ,savcılık ve mahkeme aşamasındaki savunmalarında; lise eğitiminde yapının Muş ilinde faaliyet gösteren Çağlayan Dersanelerine gittiğini, üniversiteyi kazandıktan sonra üniversite eğitim sürecinde Sakarya ilinin Ferizli ilçesinde bu yapının evlerinde kaldığını, üniversiteye kayıt için gittiğinde Çağlayan Dersanesindeki görevlilerin Sakarya ilinde kendisi ile irtibat kuracaklarını söylediklerini,Sakarya iline gittiğinde ismini bilmediği bir şahsın kendisini karşılamış olduğunu,şahsın kendisini bu yapıya ait yurtlara götürdüğünü, daha sonrada bu yapının evine götürüldüğünü, kendisinin okulunun Sakarya merkezde bulunmasına rağmen Ferizli ilçesinde kalmasını istediklerini, bu sebeple de 4 yıl boyunca Ferizli ilçesinen Sakarya iline geliş gidiş yaptığını, 4 yıl süresinde örgütün evlerinde kalmış olduğunu, üniversite 2. sınıfta ve 3. sınıfta ise ev abiliğini yaptığını, kendisinin kalmış olduğu ilçede evlerde sohbetlerin yapılmadığını, kendisine verilen görevin evin ihtiyaçlarını gidermek olduğunu, kendisinin evinden sorumlu olan bir abinin daha olduğunu, bu şahsın ilçede bulunan 4 evden daha sorumlu olduğunu, evlerin sürekli değişmesi nedeni ile ev abisi olarak sorumlu olan şahsın ve diğer ev arkadaşlarının isimlerini hatırlamadığını,yine beyanında arkadaşlarının isimlerini vermek istemediğini söylediği....Zaman Gazetesi ve Sızıntı Dergisine kolejde görev yaptığı süreçte abone olduğunu, 2011 yılında Kimse Yok Mu Derneğine kurban bağışı yaptığını, Kakao programını Google Play Storeden indirdiğini, kullandığını, Bylock adlı programı indirmediğini, Fatih Kolejinde birlikte çalıştığı ... isimli şahsa kimliğini verdiğini...sanığın ... nolu hesabının bulunduğu ,sanığın özellikle 17-25 Aralık 2013 tarihi gözönünde bulundurulduğunda 17/12/2013 tarihi ile 31/12/2013 tarihleri arasında yoğun para alışverişlerinde bulunduğu ve sanığın bu hesabı açma tarihinin 03/02/2012 tarihi olduğu,sanığın bu hesabını maaş ödemeleri dışında da aktif olarak ve yoğun olarak kullanmış olduğunun görüldüğü..." tespitlerine yer verilmiştir.
Anılan mahkumiyet kararından sonra dosyaya giren Tanık M.G'nin beyanında "2011-2012 yılları arasında ... Üniversitesi'nde öğrenci olduğunu, ...'i ... ismiyle tanıdığını, Felsefe bölümü okuduğunu bildiğini, yaklaşık 3-4 ay kadar kendisinin abiliğini yaptığı evde kaldığını, evde kaldığı süre boyunca birlikte kitap, Kur'an ve cevşen okuyup, namaz kıldıklarını, ...'ın evin gelir ve giderleriyle ilgilendiğini, 13/02/2018 tarihinde ...'i teşhis ettiğini, teşhis işleminin doğru olduğunu, huzurda bulunan sanığın ismini daha sonradan ... olarak öğrendiği şahıs olduğunu, aradan uzun zaman geçtiği için tarihi yanlış hatırlıyor olabileceğini, ... ile aynı evde kaldığı dönemin 2012-2013 yılları arası olabileceğini, hatırladığı kadarıyla 2010 yılında Ferizli İlçesi'ne gittiğini, hatırladığı kadarıyla kış döneminde o evde kaldığı" ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih, E:..., K:... sayılı bozma kararı üzerine ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı beraat kararında ise "...KOM Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde gönderilen KOM Bilgi Sistemi Bylock Sorgu Sonucunda sanığın FETÖ/PDY Silahlı Terör örgütü mensuplarının kendi aralarında gizli iletişimi sağlamak için kullandıkları Bylock programını kullandığının belirtildiği, aynı şekilde ... İl Emniyet Müdürlüğü ... sayılı 27/09/2016 tarihli yazı ile sanığın Bylock programını kullandığının tespit edildiğinin belirtildiği, ancak dosya kapsamında mevcut bulunan, Muş İl Emniyet Müdürlüğü KOM Şube Müdürlüğünün 17/01/2017 tarihli tutanakta ise sanık adına Bylock kaydına rastlanılmadığının belirtildiği, sanık her ne kadar Kakao Talk programını 3 gün kullandığını beyan etmiş ise de; dosya içerisine buna ilişkin bir delilin mevcut olmadığı, bu haliyle sanığın aşamalarda istikrarlı olarak Bylock programını kullanmadığına dair beyanlarının delillerle ispat edildiği ..." tespitlerine yer verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile ceza mahkemesi kararlarında yer verilen tespitlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde davacının terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyinde bir ilişkisinin olduğu kanaatine varıldığından; dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 07/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.