Danıştay danistay 2024/1897 E. 2025/3784 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1897
Karar No : 2025/3784

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı Ortodonti programında doktora öğrencisi olan davacı tarafından, doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla bildirilen Enstitü Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 6 aylık süre içinde tez önerisi savunmasına girmeyen davacının, yürürlükte olan mevzuata göre tez önerisinin birinci defa reddedilmiş sayılacağının açık olduğu, ancak davacının 20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin "Tez önerisi savunması" başlıklı 21. maddesine göre ikinci defa tez önerisi savunmasına girme yanında tez konusunu ve tez danışmanını değiştirme hakkının da bulunduğu açık olduğundan ve dava dilekçesinde yer alan danışman hocayla ilgili davacı iddiaları ile yeni bir danışman seçme hakkını kullanması halinde 6 aylık yeni savunma süresi tanınacak olması göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarece davacıya ikinci tez öneri hakkı kapsamında danışman hocasını ya da tez konusunu değiştirme hakkı tanınarak ilk duruma göre süre açısından daha elverişli olan 6 aylık hazırlık süresi hakkını kullanıp kullanmayacağı hususu netleştirilerek bu haktan yararlanmaması üzerine 3 aylık süre içerisinde ikinci tez önerisi sunma sürecinin başlatılması gerekirken, bu hakları kullanmasına fırsat tanınmaksızın birinci tez önerisi savunmasına girmemesi üzerine davacıya herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın birinci tez önerisinin reddedildiği, kurulca resen 3 aylık süre tanınmak suretiyle ikinci tez önerisi hazırlatılması neticesinde davacı tarafından hazırlanan ve komiteye sunulan ikinci tez önerisinin de reddedilmesi sonucunda doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu Enstitü Yönetim Kurulu kararında bu yönüyle hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin "Tez önerisi savunması" başlıklı 21. maddesi ile 31/01/2017 tarih ve 29965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürülüğe giren Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39. maddesinde yer alan hükümlerin değerlendirilmesinden, doktora öğrencilerinin yeterlilik sınavında başarılı olduktan sonra 6 ay içinde tez konusu belirleyerek tez izleme komitesi önünde tez önerisini savunması gerektiği, bu süre içinde mazeretsiz olarak herhangi girişimde bulunulmazsa tez önerisinin reddedilmiş sayılacağı, tez önerisinin anılan şekliyle süresinde başvurulmayarak veya yeterli bulunmayarak komite tarafından reddi halinde, öğrencinin yeni bir danışman ve/veya yeni bir tez konusu seçme hakkına sahip olduğu, seçim yapma hususunda davalı idarece davacıya herhangi bir bildirimde bulunma mükellefiyetinin getirilmediği, komite tarafından tez önerisi reddedilen ve reddedildiğinden haberdar olan öğrencinin bu hakkı tez önerisinin reddedildiğini öğrendiği tarihten itibaren kullanabileceği, öğrencinin yeni bir tez danışmanı veya yeni bir tez konusu seçmesi halinde altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınacağı, yeni tez konusu veya yeni danışman seçmemesi halinde 3 ay içinde tez önerisi savunmasına alınacağı, tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiğinin kesileceğinin anlaşıldığı, dolayısıyla 11/05/2022 tarihinde doktora yeterlilik sınavında başarılı olan davacının 1. tez savunmasının kendisine 3 aylık süre verilerek 18/11/2022 tarihinde reddedildiği, 26/01/2023 tarihinde sunduğu 2. tez önerisinin de reddedilmesi üzerine dava konusu işlemle ilişiğinin kesildiği görülmüş olup, 1. tez önerisinin reddedildiğinden haberdar olan ve yeni bir danışman ve/veya yeni bir tez konusu seçmeyen ve bu hususta harekete geçme sorumluluğu kendisine ait olan davacının 2. tez önerisinin reddi üzerine ilişiğinin kesilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak istinafa konu karar kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, danışman hocası ile yaşadığı kişisel problemler sebebiyle tez önerisinin reddine karar verildiği, davalı idare tarafından tez danışmanını değiştirme imkanı sunulsaydı danışmanını değiştireceği, ancak bu konuda kendisine herhangi bir bildirimin yapılmaması sebebiyle eski danışmanı ile çalışmaya devam ettiğini, istinaf kararının eksik inceleme ile verildiği, akademik yeterliliğe sahip bir tez önerisi vermesine rağmen keyfi bir şekilde tez önerisinin reddedildiği, yerel mahkemenin verdiği usulden iptal kararının hatalı olduğu kabul edilse bile tez önerisinin yeterli olup olmadığının incelenerek bir karar verilmesi gerekirken bu yönde herhangi bir inceleme yapılmaksızın karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının 1. tez önerisinin reddedilmesi sonrasında davacı tarafından danışmanının ve tez konusunun değiştirilmesini talep eden bir dilekçenin verilmemesi nedeniyle eski danışmanı ve tez konusu ile çalışmaya devam etmek istediği kabul edilerek Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde yer alan 3 aylık süre verilerek 2. kez tez önerisi verme hakkının tanındığı, davacının da bu hakkı kullanarak tez önerisini 2. kez savunduğu ancak başarısız olması sebebiyle doktora ile ilişiğinin kesildiği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı davalı Üniversitenin Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü Ortodonti Ana Bilim Dalında doktora öğrencisi olarak eğitim görmektedir. Doktora yeterlilik sınavında başarılı bulunduktan sonra, ... tarih ve ... toplantı sayılı Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile tez önerisi sunmadığından bahisle tez önerisinin reddedilmesine karar verilmiş ve ikinci tez önerisini savunması için üç aylık süre verilmiştir.
Davacı, "Deneysel Biyoaktif Cam İçeren Remineralize Edici Ajan ve Farklı Methodlarla Tedavi Eilen Beyaz Nokta Lezyonlu Dişlerin Braket Bağlanma Dayanımı ve Yüzey Özelliklerinin İncelenmesi ve Karşılaştırılması" başlıklı tez önerisini 26/01/2023 tarihinde tez izleme komitesine sunmuştur. Tez izleme komitesi, davacı tarafından sunulan tez önerisinin ortodonti bilimine katkısı olmayacağı gerekçesiyle reddetmiştir.
Tez önerisinin 2. kez reddedilmesi üzerine, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu kararıyla Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39. maddesi gereğince davacının doktora programından ilişiğinin kesilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, davacı tarafından doktora programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 'Tez önerisi savunması' başlıklı 21. maddesinde; "Doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır. Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir. Düzeltme için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda kabul veya red yönünde salt çoğunlukla verilen karar, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığınca işlemin bitişini izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir. Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir. Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir." hükmüne yer verilmiştir.
31/01/2017 tarih ve 29965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürülüğe giren Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39/3. maddesinde, " Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda alıntısına yer verilen Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 21. maddesi ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 39. maddesinin birlikte değerlendirilmesinden, doktora programına kayıtlı olan öğrencilerin yeterlilik sınavından başarılı bulunduktan sonra en geç altı ay içinde yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunacağı, tez önerisinin başarılı bulunmayarak reddedilmesi halinde öğrencilere iki seçenek sunulacağı anlaşılmaktadır. Sunulan bu seçenekler, tez danışmanının ve konusunun değiştirilerek altı ay içinde yeni tez önerisinin tez izleme komitesi önünde savunmak ve aynı danışman ve aynı tez konusu ile devam edilecekse üç ay içinde tez izleme komitesi önünde tez önerisini yeniden savunmaktır.
Uyuşmazlığın esasına geçilmeden önce, doktora programı öğrencilerinin 1. tez önerilerinin tez izleme komitesi tarafından reddedilmesi halinde, mevzuatta kendilerine tanınan iki seçeneği kullanabilmeleri için Üniversiteler tarafından öğrencilere bir bildirimde bulunma zorunluluğun bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Tez önerisi reddedilen öğrenci, tezinin reddedildiğini öğrendikten sonra kendisine mevzuat hükümleri ile getirilen seçeneklerden biri olan, tez danışmanı ve tez konusu değiştirme hakkını kullanmak istiyorsa, tez önerisi reddedildikten sonra bu talebini içeren dilekçe ile eğitim gördüğü üniversitenin ilgili birimine başvurmalı ve ilgili birimlerce de talebin karşılanması gerekmektedir. Tez danışmanının ve tez konusunun değiştirilmesine yönelik öğrenci tarafından herhangi bir talepte bulunulmaması durumunda ise öğrencinin eski danışmanı ve eski tez konusu ile çalışmaya devam edeceği kabul edilerek üç aylık süre içinde yeniden tez izleme komitesi önünde tez önerisini savunması gerekmektedir. Yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat hükümlerinden de açıkça anlaşılacağı üzere, doktora öğrencilerine tanınan bu hakkın kullandırılması için üniversitelerin öğrencilere bildirim yapması ve hangi seçeneğin kabul edildiğinin açıklığa kavuşturulmasına yönelik bir yükümlülük yüklenmediği görülmektedir. Dolayısıyla tez danışmanının ve tez konusunun değiştirilmesine yönelik davacı tarafından herhangi bir talepte bulunulmadığı anlaşıldığından, davacının 1. tez önerisi reddedildikten sonra üç aylık süre içinde aynı danışman ve aynı tez konusu ile çalışmaya devam edeceği kabul edilerek yeniden tezini tez komitesi önünde savunma imkanı tanınmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki davacı da üç ay içinde aynı danışman ve aynı tez konusu ile çalışmasına devam etmiş ve tez önerisini tez izleme komitesi önünde savunmuştur.
Dosyanın incelenmesinden, gerek yerel mahkeme aşamasında, gerekse de istinaf aşamasında, davacı tarafından hazırlanan ve tez izleme komitesince yeterli bulunmayan tez önerisinin akademik ve bilimsel açıdan yeterli olup olmadığı yönünden herhangi bir değerlendirmenin yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından da temyiz dilekçesinde bu husus özellikle vurgulanmakta, doktora tez konusu olarak başarılı sayılabilecek nitelikte olan tez önerisinin tez izleme komitesi ve danışmanı tarafından yapılan keyfi değerlendirmeler ile reddedildiği ileri sürülmektedir.
Bu durumda, doktora öğrencisi olan davacının tez önerisinin reddedilmesi sonrasında, kendisine mevzuat hükümleri ile getirilen haklarının kullandırılma usulü yönünden dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmasa da, dava konusu işlemin temelini oluşturan tez önerisinin ortodonti bilimine katkısı olmayacağı gerekçesiyle reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunup bulunmadığı, reddedilen doktora tez önerisinin akademik ve bilimsel açıdan yeterli olup olmadığının, gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle açıklığa kavuşturulması gerekirken, bu yönde herhangi bir inceleme yapılmaksızın verilen temyize konu kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ...- TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 17/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.