Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/144
Karar No : 2025/7859

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI)... İnşaat Akü Malzemeleri Araç Kiralama Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Menderes ilçesi sınırları dahilinde bulunan sicil:... sayılı II(a) grubu mermer ve kalker işletme ruhsat sahasında yapılan denetim sonucunda 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi ve 10. maddesi uyarınca toplam 207.213,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının kalker ve mermer ÇED ve GSM izin sahaları dışında faaliyette bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla yapılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporundan özetle; ''..Açık işletme 1 olarak adlandırılan ve “Beş Basamaklı Kalker Üretimi” şeklinde açıklama yapılan noktarın 8.34 Ha'lık Kalker (Mıcır) işletme izni sınırı içerisinde kaldığı, fiili zeminde söz konusu noktarın bulunduğu kısımda Kalker üretimi yapıldığı, açık işletme 2 olarak adlandırılan ve “Dört Basamaklı Mermer Üretimi şeklinde açıklama yapılan noktanın 0.39 Ha.lık Mermer işletme izni sınırı içerisinde kaldığı, fiili zeminde söz konusu noktarın bulunduğu kısımda Mermer üretimi yapıldığı, açık işletme 2 devamı olarak adlandırılan ve “Tek Basamak Tel Kesme İle Mermer İzni Dışı” şeklinde açıklama yapılan noktanın 0.39 Ha.lık Mermer işletme izni sınırı dışında kaldığı, 8.34 Ha.lık kalker (mıcır) işletme izni sınırı içerisinde kaldığı, fili zeminde söz konusu noktanın bulunduğu kısımda mermer üretimi yapıldığı tespit edilmiştir. Mapeg tarafından görevlendirilen Maden Mühendisi, Jeoloji Mühendisi ve Mali uzmandan oluşan heyetin raporlarında da ''içinde Harita Mühendisi/Teknikerin de bulunduğu yeni bir heyet tarafından tetkik edilmesi gerekmektedir.” bahsettiği üzere idari para cezasına konu yerinde yapılan tespitlerden sonra, MAPEG tarafından ikinci bir heyet görevlendirilmediği, heyetin dahi defaten belirttiği Harita teknikeri veya harita mühendisi talebinin değerlendirmeden İdari Para Cezası Uygulanmasının değerlendirilmesi Sayın Mahkemenizin takdiridir. İdari Para Cezasına konu olan üç adet Koordinatın değerlendirmesinde; İki adet noktanın işletme izini sınırları içerisinde olduğu, Bir adet noktanın işletme ruhsatı sınırı içerisinde olduğu fakat mermer işletme izini dışarısında olduğu, bu ölçümlerin hassas ölçüm ekipmanları ile yapılmadığı, harita teknikeri veya harita mühendisi tarafından tespit edilmediği, bir tek koordinat ile idari para cezası uygulanmasının değerlendirilmesi Sayın Mahkemenizin takdiridir.'' görüş ve kanaatlerine yer verildiği, rapora davacı ve davalı tarafından itiraz edildiği, ancak itirazların raporu kusurlandırıcı mahiyette görülmediği, dava konusu ruhsat sahasında beş basamaklı kalker ocağı, dört basamaklı mermer ocağı ve tek basamak tel kesme ile mermer ocağı olarak 3 adet ocağın bulunduğu, tek bir işletme ruhsatının bulunduğu, bu ruhsatın kalker işletme ruhsatı olarak düzenlendiği, bu ruhsatın içinde mermer işletme izni de verildiği, aynı ruhsat sahasında farklı maden çeşitlerinin çıkarıldığı, bilirkişi raporunda davalı idare tarafından tespit edilen koordinatların tek basamaklı tel kesme ile mermer ocağında mermer işletme izni sınırı dışında kalker işletme izni sınırı içinde kaldığının tespit edildiği, davacı tarafından bu alanda çıkarılan malzemenin mermer üretimine değil kalker üretimine konu edildiği iddia edilmişse de bilirkişi raporunda bu alanda fiili olarak mermer üretimi yapıldığı tespitleri doğrultusunda bu iddiasına itibar edilmediği, davacının mermer işletme izni sınırı dışında faaliyette bulunduğu tespit edildiğinden idari para cezasıyla cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak davacının bu fiili nedeniyle GSM ve ÇED izni olmadan mermer üretimi yapıldığı gerekçesiyle hem 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7/21. maddesi hem de gerçek dışı ve yanıltıcı beyanda bulunulduğu gerekçesiyle 10/7. maddesi uyarınca cezalandırıldığı, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 15/1. maddesinde; ''Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir. Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir.'' hükmü uyarınca mermer işletme izni sınırı dışında faaliyette bulunduğundan davacının sadece daha ağır yaptırım olan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10/7. maddesi uyarınca para cezasıyla cezalandırılması gerekmekte olduğundan içtima hükümleri doğrultusunda 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7/21. maddesi uyarınca para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan yapılan denetimde elektronik nezaretçi defterinde üretim, satış, stok düzensizliği, faaliyet olmasına rağmen vardiya bölümünün çalışan kısmının boş bırakılması ve ocak geometrisinin ocağı yansıtmaması gibi hususlar tespit edildiği gerekçesiyle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10/6. maddesi uyarınca para cezası verildiği, davacı tarafından bu tespitlere ocakta faaliyetlerin tek vardiya olarak yapıldığı için vardiya bilgisi girilmediği ileri sürülerek itiraz edilmişse de bu iddiası elektronik nezaretçi defterinde vardiya bölümünün boş bırakılmasını haklı kılan bir neden olmadığından bahisle para cezasıyla cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin davacıya 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7/21. maddesi uyarınca 62.299,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptaline, kalan kısımlarına ilişkin olarak ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacı tarafından, denetim esnasında ocakta üretim ve çalışma olmadığı için “Vardiya” kısmının elektronik defterde boş bırakıldığı, mevzuata aykırılık bulunmadığı, dosya bilirkişileri hem davalı idarenin heyeti tarafından yapılan ölçümlerin hassas aletler ile yapılmadığı, ruhsat alanında birden fazla izinli işletme alanın olduğu ve bu alan sınırlarının birbirine çok yakın olduğunun sabit olduğu, ölçüm hatalarını ortadan kaldırmak için daha gelişmiş ve hassas aletlerin kullanılması gerektiği, Mahkeme kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının kısmen iptale ilişkin hükmünün temyiz incelemesi sonucunda bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idarece davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket hakkında İzmir ili, Menderes ilçesi sınırları dahilinde bulunan sicil:... sayılı II(a) grubu mermer ve kalker işletme ruhsat sahasında yapılan denetim sonucunda 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca toplam 207.213,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 62.299-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Tek fiile tek ceza verilmesi bir genel hukuk ilkesi olup, bir kimsenin aynı fiilinden dolayı birden fazla yargılanamamasını ve cezalandırılamamasını ifade etmektedir. Bu ilke kural olarak idarî cezalar için de geçerlidir. Bu bağlamda bir kimseye aynı fiili nedeniyle birden fazla idarî ceza verilmesi durumunda, non bis in idem ilkesine aykırılık nedeniyle ilk cezadan sonraki ceza veya cezalar hukuka aykırı kabul edilecektir. Bu ilkenin arka planında yatan düşünce, bir kimsenin aynı fiilinden dolayı birden fazla yargılanması durumunda, yargılamanın birinde suçlu diğerinde suçsuz görülmesi veya farklı yargılamalarda sorumluluğunun ağırlığının farklı seviyelerde görülmesi gibi olası kaotik sonuçların engellenmesi ve ayrıca, aynı fiil nedeniyle mükerrer cezalandırmanın adil görülmemesidir. Bu konuda Kabahatler Kanunu'nun m.15/1 hükmü özel bir düzenleme getirmektedir. Buna göre, aynı fiil nedeniyle iki ayrı idarî para cezası öngörülmüşse, bu cezaların her ikisi birlikte uygulanamayacak ve sadece biri ve en ağırı uygulanacaktır.
Maden Kanunu ve yönetmelikleri ile madencilik faaliyetleri bir takım izin ve şartlara bağlanmıştır.
Yukarıda yer alan ve somut uyuşmazlığa uygulanan Maden Kanunu hükümlerinden Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. fıkrasında ''Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ve/veya haksız surette hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. (Değişik cümle:14/2/2019-7164/10 md.) İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edildiğinin tespiti hâlinde ruhsat iptal edilir." hükmü, 8. fıkrasının (h) bendinde; İşletme ruhsatlarında işletme izni olmadan ve/veya işletme izin alanı dışında maden üretilmesi veya sevk edilmesi, (ı) bendinde; "7 nci madde kapsamındaki gerekli izinler alınmadan ve/veya gerekli izinlerin alınmadığı alanda maden üretilmesi veya sevk edilmesi,haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir." hükmü yer almaktadır. Madde metni incelendiğinde haksız surette hak iktisap edilmesi halinde kanun koyucu tarafından idari yaptırım öngörülmüştür.
Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrasında ise; çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulması halinde uygulanacak idari para cezası düzenlenmiştir. Söz konusu maddede maden ruhsatları mevcut olan madencilere, işletme izni için alınması gereken çevresel etki değerlendirmesi kararı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmaksızın veya 13. fıkraya aykırı olarak üretim yapmaları halinde yaptırım uygulanması öngörülmüştür.
Bu nedenle tüm açıklamalardan hareketle, iki maddenin farklı durumları düzenlediği, farklı koşullara bağlanan idari yaptırımları öngördüğü anlaşıldığından, söz edilen iki madde arasında fikri içtima olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Uyuşmazlıkta, 10/03/2021 tarihli mahallinde tetkik raporunda, mevcut mermer işletme izni, GSM ve ÇED izni dışında tel kesme yapıldığı hususunun belirtildiği, Mahkemece bu hususu netleştirmek amacıyla yapılan 07/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda, idari para cezasına konu olan üç adet koordinatın değerlendirildiği, iki adet noktanın işletme izni sınırları içerisinde olduğu, bir adet noktanın işletme ruhsatı sınırı içerisinde fakat mermer işteme izni dışarısında olduğu tespitlerinin yer aldığı, davalı idarece 2021 yılında GSM ve ÇED izni dışında mermer üretimi yapıldığından bahisle Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 62.299-TL idari para cezası ve Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 103.380-TL idari para cezası tesis edilmiştir.
Somut olayda; davacının gerekli izinlere ve işletme iznine sahip olduğu halde mevcut izin alanının dışında üretim yapıldığının tespiti üzerine idari para cezaları düzenlenmiş olup, söz konusu fiil sebebiyle Maden Kanunun hem 10. maddesinin 7. fıkrası hem de 7. maddesinin 21. fıkrasının ihlal edildiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde bu yönde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 62.299-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali yönündeki İzmir İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Dava konusu işlemin Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 103.380-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının ve Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası uyarınca 41.534-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın yukarıda belirtilen kısmının usul ve hukuka uygun olup, davacının dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının,
a) Dava konusu işlemin, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca ...TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
b) Dava konusu işlemin, Maden Kanunu'nun ve 10. maddesinin 7. fıkrası uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının ve Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası uyarınca ...-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 21/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.