Danıştay danistay 2024/1429 E. 2025/6102 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1429
Karar No : 2025/6102

DAVACI : ...

DAVALILAR : 1- ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :Yükseköğretim Kurulu Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nca 02/08/2023 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında kabul edilen ve ... tarih ve E-... sayılı işlemle tüm devlet üniversitelerine dağıtımlı olarak gönderilen ‘Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi Usul ve Esasları’ konulu yazının "Ders tamamlama eğitiminde alınacak ücretler Cumhurbaşkanlığı tarafından her eğitim öğretim yılı için yayımlanan 'Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar' çerçevesinde dersin haftalık saati ve kredisi dikkate alınarak Öğrenci Cari Hizmet Maliyetinin (Öğrenci Katkısı+Devlet Katkısı) 3 katı olacaktır. 2023/2024 eğitim öğretim döneminden itibaren hali hazırdaki diploma denklik kapsamında ders tamamlayan ilgilileri de kapsayacaktır." kısmının iptaline karar verilmesi ve karar uyarınca Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’ne yaptığı ödemenin tarafına iadesi istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
2547 sayılı Kanun’un 46/b maddesinde; birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmının, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirleneceğinin düzenlendiği, bu açık hüküm uyarınca Cumhurbaşkanı Kararı ile her yıl öğrencilerin ödemesi gereken katkı payları ve öğrenim ücretlerinin belirlendiği, 2023-2024 eğitim öğretim dönemi yükümlülüklerini tespit eden 32249 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın 15/07/2023 tarihinde Resmi Gazete’'de yayımlandığı, hukuka uygun olarak düzenlenen cetvele göre ödemesi gereken yıllık Cari Hizmet Maliyeti tutarı’nın 6.154 TL olduğu, bunun yalnızca 833 TL’sinin öğrenci katkısı olarak öğrenci (tarafı) tarafından ödeneceği ve bakiye 5320 TL’nin devlet katkısı olarak kamu tarafından karşılanacağı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından ... tarihli kararla denklik öğrencileri için hukuka aykırı bir ayrıma gidildiği, bu kararın Kanun’a ve Cumhurbaşkanı Kararı’na aykırı olduğu, davalı idarenin, ülkemizde okuyan yabancı öğrencilerden dahi talep etmediği ödemeyi vatandaş öğrencilerden istediği, diğer öğrencilerin 2023-2024 eğitim öğretim döneminde 800 TL gibi makul bir ödeme ile hayatlarına devam edecekleri, davalı idare kararıyla denklik eğitimi almaya devam edecek kişiler için farklı bir fiyat politikası uygulandığı, dava konusu Karar ile hem öğrenci cari hizmet maliyetinin üç katına çıkarıldığı, hem de Cumhurbaşkanı Kararı’nda ve 2547 sayılı Kanun’da yer almayan bir düzenleme getirildiği, Karar ile fiili olarak eğitim hakkından mahrumiyet sonucunun doğduğu, Karar’ın eşitlik ilkesine aykırı olduğu iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
... KURULU BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI : 02/11/2017 tarihli toplantıda kabul edilen Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 5. maddesinde, “Ders tamamlama için adaylardan alınacak ücret üniversiteler tarafından belirlenir. Belirlenecek ücret özel öğrenci statüsünde ders alan öğrenci ücretini geçemez.” kuralının düzenlendiği, bu düzenlemenin üniversiteler arasında farklı uygulamalara ve keyfi takdir hakkı kullanımlarına sebep olduğunun gözlendiği, Kurullarının bu durumu ortadan kaldırmak ve standardizasyonu belirlemek için 02/08/2023 tarihli Yükseköğretim Genel Kurulu toplantısında dava konusu düzenlemeyi yaptığı, ... tarihinde kararın tüm üniversitelere bildirildiği, dava konusu düzenlemenin 2547 sayılı Kanun’un 46/b maddesi ile 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’na aykırılık oluşturmadığı, çünkü yurtdışında lisans ve yüksek lisans eğitimi alarak Kurullarına denklik başvurusunda bulunanlar hakkında alınan ‘eksik görülen dersleri tamamlatma’ işleminin, konu itibariyle istisnai olduğu, 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 3. maddesinde düzenlenen “Yurt dışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarı” konusundan farklı bir konu olduğu, dava konusu edilen kural ile ilgili 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nda hüküm bulunmadığı, dava konusu edilen işlemin diplomaların denkliği işleminin devamı niteliğinde bir işlem olduğu, Kurullarının yetkisi dahilinde olduğu, Anayasa’da belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesinin hukuksal durumu aynı olanlar için söz konusu olduğu, düzenlemeye konu kişilerin hukuki durumlarının YÖS ile yerleşerek ülkemizde eğitim gören yabancı öğrenciler ile ÖSYM’nin yapmış olduğu sınav ile ülkemiz üniversitelerinde eğitim gören vatandaşlardan farklı olduğu, çünkü söz konusu kişilerin ÖSYM sınavından muaf olup yurtdışında eğitim görerek denklik başvurusunda bulundukları ve denklik başvurularının değerlendirilmesi için ders tamamlama işlemine tabi tutuldukları, bu yönüyle fiilen davacının da diğer öğrenciler gibi üniversitede eğitim almış olsa da, hukuki durumunun farklı olduğu ve eşitlik ilkesinin ihlal edilmediği, AİHS’nde eğitimin örgütlenme tarzı ve desteklenmesi, süresi, içeriği, ders programlarının yapımı, ayrıca eğitimin yürütüleceği dil ile ilgili hüküm bulunmadığı, eğitim hakkının bu anlamda mutlak bir nitelik taşımadığı, her zaman devletlerin belli bir düzenlemesine ihtiyaç olduğu, 2023 yılı diploma denklik istatistiklerine bakıldığında, toplamda 11.069 kişinin diploma denklik başvurunda bulunduğu, bu kişiler içinde toplamda 4.569 kişi hakkında STS ve ders tamamlama işlemi gerçekleştirildiği, 2022 yılında bu sistem kapsamında 4.816 kişi ve 2021 yılında 5.450 kişi hakkında işlemler gerçekleştirildiği, bu yönüyle davacı gibi hakkında ders tamamlama kararı verilen kişi sayısının yaklaşık 10.000 kişinin üzerine çıktığı, bu kişilerin devletin yükseköğretim planlamasına dahil olmayan kişiler olduğu, devletin yükseköğretim sistemi için sosyo-ekonomik imkanlar çerçevesine belirli sayıda kontenjan ayırmak mecburiyetinde kaldığı, ayrılan kontenjanlar kapsamında akademisyen istihdamı ile eğitim-öğretimin yapılmasına yönelik ayrılan yer için sağlanan imkanlar vb hususların ancak sosyo-ekonomik imkanlar uyarınca yapılabildiği, davacı ve onunla aynı hukuki konumda bulunan ilgililerin ayrılan kontenjanın dışında kalarak yükseköğretim sistemine ayrıca girmekte oldukları gibi bu sistem içerisinde ortalama 2-3 yıl kalabilecekleri, bu kapsamda, devletin yükseköğretim sistemi için ayırdığı ekonomik dengelerin bozulabileceği, sisteme kendi iradesi doğrultusunda planlananın dışında katılan davacı ve davacı ile aynı durumda olanların, sistemin sağlıklı işleyişini sağlamak için cari hizmet maliyetlerine yapacakları katkının, planlanan şekilde sistemin içinde yer alan diğer öğrencilere oranla daha yüksek olmasının, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu savunulmaktır.

... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI : Davacının 2022-2023 eğitim yılında fark derslerini alabilmesi için Üniversitelerine kaydının yapıldığı, kurumlarının bağlı yetki içinde olduğu, anılan karar uyarınca davacıdan fark ücretin istenildiği, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava;Yükseköğretim Kurulu Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı'nca 02/08/2023 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında kabul edilen ve ... tarih ve E-... sayılı işlemle tüm devlet üniversitelerine dağıtımlı olarak gönderilen ‘Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi Usul ve Esasları’ konulu yazının "Ders tamamlama eğitiminde alınacak ücretler Cumhurbaşkanlığı tarafından her eğitim öğretim yılı için yayımlanan 'Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar' çerçevesinde dersin haftalık saati ve kredisi dikkate alınarak Öğrenci Cari Hizmet Maliyetinin (Öğrenci Katkısı+Devlet Katkısı) 3 katı olacaktır. 2023/2024 eğitim öğretim döneminden itibaren hali hazırdaki diploma denklik kapsamında ders tamamlayan ilgilileri de kapsayacaktır." kısmının ve karar uyarınca Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’ne yaptığı ödemenin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 Sayılı Kanunun "Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri" başlıklı 46.maddesinde; a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz.b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir."" düzenlemeleri yer almıştır.
02/11/2017 tarihli toplantıda kabul edilen Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 5. maddesinde, “Ders tamamlama için adaylardan alınacak ücret üniversiteler tarafından belirlenir. Belirlenecek ücret özel öğrenci statüsünde ders alan öğrenci ücretini geçemez.” kuralı düzenlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; 02/08/2023 tarihli Yükseköğretim Genel Kurulu toplantısında yapılan dava konusu düzenlemenin , yukarıda aktarılan 02/11/2017 tarihli toplantıda kabul edilen Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 5. maddesinin üniversiteler arasında farklı uygulamalara ve keyfi takdir hakkı kullanımlarına sebep olmasının önüne geçmek ve bu durumu ortadan kaldırmak ve standardizasyonu belirlemeye hizmet ettiği anlaşılmıştır.
Öte yandan;davaya konu düzenleme, 2547 sayılı Kanun’un 46/b maddesi ile 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’na da aykırılık oluşturmamaktadır. Zira yurtdışında lisans ve yüksek lisans eğitimi alarak, denklik başvurusunda bulunanlar hakkında alınan ‘eksik görülen dersleri tamamlatma’ işlemi, konu itibariyle istisnai olup, 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 3. maddesinde düzenlenen “Yurt dışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarı” konusundan farklı bir konudur. Nitekim dava konusu edilen kural ile ilgili 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nda hüküm bulunmamamakta, dava konusu edilen işlem de diplomaların denkliği işleminin devamı niteliğinde bir işlemdir.
Diğer taraftan; Anayasa’da belirtilen kanun önünde eşitlik ilkesi, hukuksal durumu aynı olanlar için söz konusu olup, düzenlemeye konu kişilerin hukuki durumlarının YÖS ile yerleşerek ülkemizde eğitim gören yabancı öğrenciler ile ÖSYM’nin yapmış olduğu sınav ile ülkemiz üniversitelerinde eğitim gören vatandaşlardan farklıdır. Çünkü söz konusu kişiler ÖSYM sınavından muaf olup yurtdışında eğitim görerek denklik başvurusunda bulunmakta ve denklik başvurularının değerlendirilmesi için ders tamamlama işlemine tabi tutulmakta olduklarından olayda, fiilen davacı da diğer öğrenciler gibi üniversitede eğitim almış olsa da, hukuki durumu farklı olup, eşitlik ilkesinin ihlal edilmediği de kuşkusuzdur.
Bu durumda, sisteme kendi iradesi doğrultusunda planlananın dışında katılan davacı ve davacı ile aynı durumda olanların, sistemin sağlıklı işleyişini sağlamak için cari hizmet maliyetlerine yapacakları katkının, planlanan şekilde sistemin içinde yer alan diğer öğrencilere oranla daha yüksek olmasının, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu da açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddinin gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Strasbourg Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 25/02/2022 tarihinde mezun olmuş ve diplomasına denklik verilmesi talebiyle 23/05/2022 tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na başvurmuştur.
Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonu kararıyla, 11 eksik dersin tamamlanmasına karar verilmiş, Yükseköğretim Yürütme Kurulu’nun 14/09/2022 tarihli kararı ile Komisyon Kararının uygun bulunmasına ve davacının başarıyla ders tamamlama sonrasında diplomasına denklik işleminin yapılmasına karar verilmiş, ders tamamlama için davacı Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne yerleştirilmiştir.
2022-2023 Bahar döneminde davacı, 254,50 TL katkı payı ödemesi yapmıştır.
Davalı idare tarafından 02/11/2017 tarihli toplantıda kabul edilen Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar’da 02/08/2023 tarihli Yürütme Kurulu toplantısı ile değişiklik yapılmış, karar ... tarihinde tüm üniversitelere bildirilmiştir, Anılan kararda, “Ders tamamlama eğitiminde alınacak ücretler Cumhurbaşkanlığı tarafından her eğitim öğretim yılı için yayımlanan 'Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar' çerçevesinde dersin haftalık saati ve kredisi dikkate alınarak Öğrenci Cari Hizmet Maliyetinin (Öğrenci Katkısı+Devlet Katkısı) 3 katı olacaktır. 2023/2024 eğitim öğretim döneminden itibaren hali hazırdaki diploma denklik kapsamında ders tamamlayan ilgilileri de kapsayacaktır." kuralı düzenlenmiştir.
Bu düzenleme uyarınca davacıya 2023-2024 eğitim öğretim yılı için katkı payı ücreti yansıtılmıştır.
Davacı tarafından “Ders tamamlama eğitiminde alınacak ücretler Cumhurbaşkanlığı tarafından her eğitim öğretim yılı için yayımlanan 'Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar' çerçevesinde dersin haftalık saati ve kredisi dikkate alınarak Öğrenci Cari Hizmet Maliyetinin (Öğrenci Katkısı+Devlet Katkısı) 3 katı olacaktır. 2023/2024 eğitim öğretim döneminden itibaren hali hazırdaki diploma denklik kapsamında ders tamamlayan ilgilileri de kapsayacaktır." kuralı ile ödenen 19.891,70 TL ücretin tarafına iadesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 46. maddesinde; "a)Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. b) Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. ğ) İkinci öğretimde alınacak öğrenim ücreti, öğrenci cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. İkinci öğretimde alınacak ücretlerin Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarı öğrencilerin başta beslenme olmak üzere barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılır. " hükmü yer almaktadır.
Anılan yasal düzenleme çerçevesinde 2023-2024 Eğitim Öğretim yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve İkinci Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın yürürlüğe konulması, 14/07/2023 tarih ve 7384 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kararlaştırılarak 15/07/2023 tarih ve 32249 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Anılan kararın "Merkezi yerleştirme esaslarına göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrencilerin öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri" başlıklı 1. maddesinde, "(1) 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılında yükseköğretim kurumlarının cari hizmet maliyetlerine birinci öğretim ve açık öğretimde Devlet ve öğrenci tarafından yapılacak katkı payı tutarları ekli (I) sayılı cetvelde, ikinci öğretim ve uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenim ücreti tutarları ekli (II) sayılı cetvelde gösterilmiştir. (3) 2023-2024 Eğitim-öğretim Yılında öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden, 3 üncü ve 10 uncu maddelerdeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, öğrenci katkı payı alınmaz. Bu öğrencilerden alınması gereken öğrenci katkı payı tutarları, Devlet tarafından karşılanır. Bu fıkra kapsamında 2023-2024 Eğitim-öğretim Yılında Devlet tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı tutarları %40 artırımlı olarak ödenir." düzenlemesi; "Yurt dışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarları" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları dâhilinde kayıt yaptıracak öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti, ilgisine göre ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirlenen öğrenci cari hizmet maliyetinin iki katından az olmamak üzere yükseköğretim kurumları tarafından belirlenir." düzenlemesi; "Öğrenim ücretinin kullanılması" başlıklı 4. maddesinde, "İkinci öğretimde alınacak öğrenim ücretlerinin yüzde onu, öğrencilerin başta beslenme olmak üzere barınma, sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılır. Kalan kısmı ise, üniversite bütçesine dâhil edilerek Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen usul ve esaslara göre kullanılır." düzenlemesine; "Geçiş yapanların katkı payı ve öğrenim ücreti tutarları" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Vakıf yükseköğretim kurumları veya yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından Devlet yükseköğretim kurumlarına geçiş yapan veya yurt dışında öğrenim gören ve denklikleri yapılarak Türkiye’deki bir üniversitede lisans öğrenimlerini tamamlamalarına karar verilen ve yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen mevcut veya yeni kayıt yaptıracak öğrenciler, 3 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, ilgisine göre birinci öğretim için katkı payı, ikinci öğretim için öğrenim ücreti esaslarına tabi olur." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS), mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü olarak tanımlanmıştır.
Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Usul ve Esaslar; 23/2/2006 tarihli ve 5463 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 11/4/1997 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesi, 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunun 3 ncü maddesi ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, 20.02.2016 tarihli ve 29630 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralı; "Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi Uygulamaları" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) Uygulamaları; ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma veya sınava tâbi tutmadır." kuralı; "Ders Tamamlama" başlıklı 5. maddesinde "(1) Ders tamamlama aşağıdaki durumlarda yaptırılır: a) Denkliği talep edilen diploma programının ülkemizdeki aynı alanda alınması gereken ders ve ders kazanımlarında eksiklik olması hâlinde. b) Adayın almış olduğu eğitim ve öğretim, akademik kazanımlar açısından yeterli görülmekle birlikte özel birincil ve ikincil mevzuatlarında öngörülen şartları yerine getirmek maksadıyla. (2) Başvurular münferiden değerlendirilerek tamamlanması gereken dersler Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak belirlenir. (3) Hakkında ders tamamlama kararı verilen adaylara tamamlaması gereken dersler yazılı olarak bildirilir. Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararıyla adaylar, ders tamamlamak için yazılı olarak tercih edecekleri üç devlet üniversiteden birine yerleştirilir. (6) Ders tamamlama için adaylardan alınacak ücret, Cumhurbaşkanlığı tarafından her eğitim öğretim yılı için yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar” çerçevesinde dersin haftalık saati ve kredisi dikkate alınarak “Öğrenci Cari Hizmet Maliyetleri ve Katkı Payları” Cari Hizmet Maliyetinin 3 katıdır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdarenin, hukuk normları ile kendine yüklenen görev ve sorumlulukları yerine getirirken ve bu amaçla genel düzenleyici işlem tesis ederken Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip olduğu açıktır. Ayrıca bu takdir hakkının, serbestçe kullanılabilecek bir keyfiyeti ifade etmediği, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.
İdare hukukunun yerleşmiş, temel ilkesi gereği; Anayasada kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği kabul edilmektedir.
Anayasa Mahkemesinin çeşitli yıllarda verdiği kararlarında, Anayasal eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumların aynı, farklı hukuki durumların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği, kişiler arasındaki farklılıkların haklı nedenler olması halinde farklı düzenlemeleri haklı kılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen hükümler değerlendirildiğinde; 2547 sayılı Kanun'un 46. maddesi uyarınca öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetlerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanacağı, hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Cumhurbaşkanının takdir yetkisinin bulunduğu, anılan kararda yurt dışında öğrenim gören ve denklikleri yapılarak Türkiye’deki bir üniversitede lisans öğrenimlerini tamamlamalarına karar verilen ve yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen mevcut veya yeni kayıt yaptıracak öğrencilerin, 3 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgisine göre birinci öğretim için katkı payı, ikinci öğretim için öğrenim ücreti esaslarına tabi olacakları, 3. maddesinde ise yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları dâhilinde kayıt yaptıracak öğrencilerden alınacak öğrenim ücretinin, ilgisine göre ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirlenen öğrenci cari hizmet maliyetinin iki katından az olmamak üzere yükseköğretim kurumları tarafından belirleneceği, ders tamamlama sistemine ilişkin usul ve esasların ise Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği anlaşılmaktadır.
02/11/2017 tarihli Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi İşlemlerine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Ders Tamamlama" başlıklı 6. maddesinde, ders tamamlama için adaylardan alınacak ücretin üniversiteler tarafından belirleneceği, belirlenecek ücretin özel öğrenci statüsünde ders alan öğrenci ücretini geçemeyeceği belirtilmiştir.
Bu uygulama ile üniversiteler arasında farklı uygulamaların ve keyfi takdir hakkı kullanımlarının ortaya çıkması üzerine bu durumu ortadan kaldırmak ve standardizasyonu belirlemek için 02/08/2023 tarihli Yükseköğretim Genel Kurulu toplantısında dava konusu düzenlemenin yapıldığı görülmektedir.
Yurtdışında lisans ve yüksek lisans eğitimi alarak, denklik başvurusunda bulunanlar hakkında alınan ‘eksik görülen dersleri tamamlatma’ işleminin, konu itibariyle istisnai olduğu, 32249 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın 3. maddesinde düzenlenen “Yurt dışından kabul edilecek öğrencilerden alınacak öğrenim ücreti tutarı” konusundan farklı bir konu olduğu, diplomaların denkliği işleminin devamı niteliğinde bir işlem olduğu anlaşıldığından, dava konusu düzenlemelerde, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, Anayasa Mahkemesi kararlarında belirtildiği üzere, Anayasa’nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunla aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanunlar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanun önünde eşitlik ilkesi herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kurallara bağlı tutulursa Anayasa’nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz. Bu bağlamda dava konusu düzenlemelerde eşitlik ilkesine aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Diğer taraftan hukuka uygun bulunan düzenleme esas alınarak davacıdan öğrenim ücreti tahsil edilmesi işlemlerinde de hukuka aykırılık görülmediğinden davacının ödediği öğrenim ücretinin iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.