Danıştay danistay 2023/904 E. 2025/4510 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/904
Karar No : 2025/4510

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Birliği
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...

DAVANIN KONUSU :
Türk Diş Hekimleri Birliği ve Diş Hekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği’nin “Kuruluş sahibi veya ortaklarının sorumluluğu” başlıklı 12. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Diş hekimi mesleği mensubu olduğu, aynı zamanda ... Ağız ve Diş Sağlığı A.Ş. isimli firmanın ortağı ve yetkilisi olduğu, dava konusu olan Disiplin Yönetmeliği’nin 12. maddesi gerekçe gösterilerek firma yetkililerine, ortaklarına ve mesul müdürüne ayrı ayrı olmak üzere, her birine 1.990,70-TL para cezası kesildiği, ortada tek bir fiil varken Oda’nın aynı, tek eylem için ayrı ayrı para cezası kesmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, firmanın tüzel kişiliğe haiz olduğu, yapılacak herhangi bir işlemin kurum adına yapılması gerektiği, Ticaret Kanunu’nun 329. maddesi uyarınca, anonim şirketlerde ortakların sadece taahhüt ettikleri sermaye payından şahsen şirkete karşı sorumlu olacaklarının belirlendiği, bunun dışında ortakların şahsına hiçbir hukuki takibata cevaz verilmediği, anılan hükmün cezaların şahsiliği ilkesine de aykırı olduğu, tüm bu sebeplerle hukuka aykırı bu hükmün iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI :
Bireysel işlemin dayanağı olan Disiplin Yönetmeliği’nin 8/a maddesinde para cezasına konu eylemin, “Reçete kağıtları, el ilanları, promosyon malzemeleri ve benzeri araçlarla reklam yapmak veya sanal ortamlar da dahil olmak üzere her türlü iletişim araçlarında reklam amacına yönelik veya haksız rekabeti sağlayıcı yazılar yazmak, yazdırmak veya açıklamalarda bulunmak; çalıştığı veya ortağı olduğu kuruluş veya şirket aracılığı ile anılan eylemlerin yapılmasını sağlamak veya yapılmasına göz yummak” şeklinde açıklandığı, bu düzenlemenin dava konusu edilen 12. madde hükmü ile aynı içeriğe sahip olduğu; nitekim, 8/a bendinde sayılan disiplin suçunun failinin, fiili gerçekleştirenle birlikte aynı zamanda fiilin yapılması kararını veren veya yapılmasına göz yuman diş hekimi olduğunun açık olduğu; dolayısıyla iptali istenen düzenlemenin sağlık kuruluşu işleten şirket ortağı diş hekimlerine yeni bir sorumluluk getirmediği, kurumsal olarak işlenmesi mümkün olan her bir disiplin suçu açısından failin var olan sorumluluğunu açıkladığı, anılan 8/a bendinin iptali istemiyle açılan bir çok davada düzenlemenin hukuka uygun bulunarak davaların reddedildiği, yönetici ortağı olduğu sağlık kuruluşunun reklam politikasını belirleyen davacının, meslek ahlak ve anlayışına uygun davranma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve meslek etiği değerlerini gözetmemesinin disiplin davranışı gerektiren davranış olduğu, tüm bu sebeplerle davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; diş hekimi olup aynı zamanda ... Ağız ve Diş Sağlığı A.Ş'nin ortağı ve yetkilisi konumunda bulunan davacı tarafından, Türk Diş Hekimleri Birliği Ve Diş Hekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği’nin “Kuruluş sahibi veya ortaklarının sorumluluğu” başlıklı 12. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 40. maddesinde, mesleklerini uygulayan hekimlerin, hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini bildiren ilanlar tertip edebilecekleri ancak diğer suretlerle ilan, reklam ve saire yapmalarının yasak olduğu kurala bağlanmıştır.
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin 8. maddesinde, tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemeyeceği, tabip ve diş tabibinin yapacağı yayınlarda tababet mesleğinin şerefini üstün tutmaya mecbur olduğu, her ne suretle olursa olsun, yazılarında kendi reklamını yapamayacağı, tabip ve diş tabibinin, gazetelerde ve diğer neşir vasıtalarında, reklam mahiyetinde teşekkür ilanları yazdıramayacağı; 9. maddesinde, tabip ve diş tabibinin, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı ilanlarda ve reçete kağıtlarında, ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre kabul edilmiş olan ihtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve saatlerini yazabileceği; 39. maddesinde, tabip ve diş tabibinin meslektaşlarının hastalarını elde etmeye matuf hareket ve teşebbüslerde bulunamayacağı hükmüne yer verilmiştir.
3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanunu'nun "Disiplin Cezaları" başlığını taşıyan 44. Maddesinde ise; diş hekimlerine verilebilecek disiplin cezaları tek tek sayılarak, disiplin cezalarını gerektiren fiiller ve bu fiillere uygulanacak disiplin cezalarındaki yöntem ve usullerin Birlikçe düzenlenecek bir yönetmelikle gösterileceği hükme bağlanmış olup, bu hükme dayanılarak çıkarılan Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliğinin "Para Cezası" başlıklı 8. Maddesinin (a) bendinde, "Reçete kağıtları, el ilanları, promosyon malzemeleri ve benzeri araçlarla reklam yapmak veya sanal ortamlar da dahil olmak üzere her türlü iletişim araçlarında reklam amacına yönelik veya haksız rekabeti sağlayıcı yazılar yazmak, yazdırmak veya açıklamalarda bulunmak; çalıştığı veya ortağı olduğu kuruluş veya şirket aracılığı ile anılan eylemlerin yapılmasını sağlamak veya yapılmasına göz yummak, para cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; "Kuruluş sahibi veya ortaklarının sorumluluğu" başlıklı dava konusu 12. maddesinde (Başlığı ile Birlikte Değişik:RG-26/11/2021-31671), "Kurumsal olarak işlenen fiiller sebebiyle, bu fiillerin işlenmesini sağlayan veya işlenmesine göz yuman sahip veya ortaklardan diş hekimi olanlar da mesul müdür ile birlikte sorumludur." kuralı getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, reklam içerikli billboardlar ile ... Diş Kliniklerinin Avrupalı Türkler Buluşması 2022 Etkinliğinde açtığı stantta, talep yaratmaya yönelik faaliyette bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, sağlık kuruluşunu işleten şirketin yönetici ortağı davacı ile billboard reklamlarında adı geçen şubelerin mesul müdürleri hakkında Kayseri Diş Hekimleri Odası Disiplin Kurulunun, Disiplin Yönetmeliğinin 8/a maddesinin ihlal edildiğinden bahisle davası konusu 12. Maddeye dayanılarak verilen para cezalarının Yüksek Disiplin Kurulu tarafından, miktarda düzeltme yapılarak onandığı; diğer yandan, Kayseri Dişhekimleri Odasının sağlık kuruluşunu işleten şirketin yöneticisi olmayan ortakları hakkında verdiği disiplin cezalarının ise T. Dişhekimleri Birliği Yüksek Disiplin Kurulunun 14-15 Aralık 2022 tarihli ve 333/2022 sayılı Kararı ile "sağlık kuruluşunu işleten şirketin yönetim kurulunda bulunmayan ve dolayısıyla aldığı kararlarda söz sahibi olmayan anonim şirket ortaklarının soruşturmaya konu reklamın yapılmasını sağladığı yada yapılmasına göz yumduğuna dair dosyada somut bir verinin bulunmadığı" gerekçesiyle bozulduğu, bahsi geçen idari para cezalarının dava konusu edilmeden, dayanağı düzenlemenin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden anlaşılacağı üzere, Kanun koyucu; diş hekimlerinin mesleki faaliyetlerini icra ederlerken her ne şekilde olursa olsun reklam yapamayacaklarını, çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyeceklerini, talep yaratmaya yönelik tanıtım faaliyetleri ile meslektaşları arasında haksız rekabete yol açacak davranışlarda bulunmayacaklarını kurala bağlamıştır. Aksi durumda, sağlık hizmetinin kamusal kimliğinin zedelenmesi sonucunun doğması kaçınılmaz olacaktır.
Diş hekimleri odalarının ve üst birliğin, kendi görev alanını ilgilendiren konulara ilişkin olmak üzere mensuplarına yönelik yasak fiil ve halleri izleme, meslek etiğine aykırı davranışları belirleme, bunlara ilişkin gerekli hukuki denetimleri yapma, ceza ve müeyyide uygulama konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Diğer yandan; içinde diş bölümünün bulunduğu hastaneler de dahil, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerine ait hastaneleri kapsayan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 60. Maddesinde de, "Özel hastaneler; tıbbî deontoloji ve meslekî etik kurallarına aykırı şekilde, insanları yanıltan, yanlış yönlendiren ve talep yaratmaya yönelik, ruhsatında yazılı kabul ve tedavi ettiği uzmanlık dallarından başka hastaları kabul ve tedavi ettiği intibaını uyandıran, diğer hastaneler aleyhine haksız rekabet yaratan davranışlarda bulunamazlar ve bu mahiyette tanıtım yapamazlar. (…)
Özel hastaneler tarafından; sağlığı koruyucu ve geliştirici nitelikteki bilgilendirme ve tanıtımlar yapılabilir. Bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri kapsamında, yanıltıcı, abartılı, doğruluğu bilimsel olarak kanıtlanmamış bilgilere ve talep yaratmaya yönelik açıklamalara yer verilemez.
(...)
Yukarıda belirtilen esaslara uymayan özel hastane sahipleri ve mesul müdürleri hakkında ilgili mevzuat hükümlerindeki müeyyideler uygulanır." şeklinde benzer düzenleme yapılmıştır.
Bu halde; diş hekimlerinin reklâm yapması ve bu reklâmdan yararlanarak rekabet oluşturması yasağının Kurum tarafından işlenmesi halinde, bu fiillerin işlenmesini sağlayan veya işlenmesine göz yuman sahip veya ortaklardan diş hekimi olanların da mesul müdür ile birlikte sorumlu tutulmasını öngören dava konusu 12. maddenin üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Reklam içerikli billboardlar ve ... Diş Kliniklerinin Avrupalı Türkler Kayseri Buluşması 2022 Etkinliğinde açtığı stantta, talep yaratmaya yönelik faaliyette bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, sağlık kuruluşunu (... Diş Kliniği) işleten şirketin yönetim kurulu başkanı ve ortağı olan davacı ile billboard reklamlarında adı geçen şubelerin mesul müdürleri hakkında Kayseri Diş Hekimleri Odası Disiplin Kurulunun, Disiplin Yönetmeliğinin 8/a maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, dava konusu 12. maddeye dayanılarak verilen para cezalarının Yüksek Disiplin Kurulu tarafından miktarda düzeltme yapılarak onanması üzerine, bahsi geçen idari para cezaları dava konusu edilmeden bu para cezalarının dayanağı olan düzenlemenin iptali istemiyle işbu dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:

İlgili Mevzuat:
Anayasanın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinde de, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri olduğu, hükmüne yer verilmiştir.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair kanunun 24. maddesinde, mesleklerini uygulayan hekimlerin, hasta kabul ettikleri mahal ile muayene saatlerini ve ihtisaslarını bildiren ilanlar terkibine mezun olup diğer suretlerle ilan, reklam ve saire yapmalarının ve aynı kanunun 40. maddesinde ise diş hekimlerinin diğer suretlerle reklam ve saire yapmalarının yasak olduğu kurala bağlanmıştır.
Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi'nin 8. maddesinde, tabiplik ve diş tabipliği mesleklerine ve tedavi müesseselerine, ticari bir veçhe verilemeyeceği, tabip ve diş tabibinin yapacağı yayınlarda tababet mesleğinin şerefini üstün tutmaya mecbur olduğu, her ne suretle olursa olsun, yazılarında kendi reklamını yapamayacağı, tabip ve diş tabibinin, gazetelerde ve diğer neşir vasıtalarında, reklam mahiyetinde teşekkür ilanları yazdıramayacağı; 9. maddesinde, tabip ve diş tabibinin, gazete ve sair neşir vasıtaları ile yapacağı ilanlarda ve reçete kağıtlarında, ancak ad ve soyadı ile adresini, Tababet İhtisas Nizamnamesine göre kabul edilmiş olan ihtisas şubesini, akademik unvanını ve muayene gün ve saatlerini yazabileceği; 39. maddesinde, tabip ve diş tabibinin meslektaşlarının hastalarını elde etmeye matuf hareket ve teşebbüslerde bulunamayacağı kurallarına yer verilmiştir.
3224 sayılı Türk Dişhekimleri Birliği Kanununun "Disiplin Cezaları" başlığını taşıyan 44. maddesinde, "Diş hekimliği vakar ve onuruna veya meslek düzen ve geleneklerine uymayan fiil ve hareketlerde bulunanlar ile mesleğini gereği gibi uygulamayan veya kusurlu olarak uygulayan veyahut görevin gerektirdiği güveni sarsıcı davranışlarda bulunan meslek mensupları hakkında; fiil ve hareketin niteliği ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki disiplin cezaları verilir. c) Para cezası; bölgesinde o yıl uygulanan asgari muayene ücretinin on katından az elli katından fazla olmamak üzere verilecek para cezalarıdır.” kuralına yer verilmekle birlikte disiplin cezalarını gerektiren fiiller ve bu fiillere uygulanacak disiplin cezalarındaki yöntem ve usullerin Birlikçe düzenlenecek bir yönetmelikle gösterileceği hükme bağlanmış olup, bu hükme dayanılarak çıkarılan Türk Dişhekimleri Birliği ve Dişhekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliğinin "Para Cezası" başlıklı 8. maddesi, "(a) "Reçete kağıtları, el ilanları, promosyon malzemeleri ve benzeri araçlarla reklam yapmak veya sanal ortamlar da dahil olmak üzere her türlü iletişim araçlarında reklam amacına yönelik veya haksız rekabeti sağlayıcı yazılar yazmak, yazdırmak veya açıklamalarda bulunmak; çalıştığı veya ortağı olduğu kuruluş veya şirket aracılığı ile anılan eylemlerin yapılmasını sağlamak veya yapılmasına göz yummak
" hükmüne haizdir.
Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin 60. maddesinde, "Özel hastaneler; tıbbî deontoloji ve meslekî etik kurallarına aykırı şekilde, insanları yanıltan, yanlış yönlendiren ve talep yaratmaya yönelik, ruhsatında yazılı kabul ve tedavi ettiği uzmanlık dallarından başka hastaları kabul ve tedavi ettiği intibaını uyandıran, diğer hastaneler aleyhine haksız rekabet yaratan davranışlarda bulunamazlar ve bu mahiyette tanıtım yapamazlar….. Yukarıda belirtilen esaslara uymayan özel hastane sahipleri ve mesul müdürleri hakkında ilgili mevzuat hükümlerindeki müeyyideler uygulanır." kuralı düzenlenmiştir.
Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 11. maddesinde de, hekimin mesleğini icra ederken reklam yapamayacağı, ticari reklamlara araç olamayacağı, çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyeceği, insanları yanıltıcı, paniğe düşürücü, yanlış yönlendirici, meslektaşları arasında haksız rekabete yol açıcı davranışlarda bulunamayacağı, hekimin yayın araçlarıyla yapacağı duyurularda varsa Tababet Uzmanlık Tüzüğüne göre kabul edilmiş olan uzmanlık alanını, çalışma gün ve saatlerini bildirilebileceği öngörülmüştür.

Hukuki Değerlendirme:
Dava Konusu Türk Diş Hekimleri Birliği Ve Diş Hekimleri Odalarının Disiplin Yönetmeliği’nin “Kuruluş sahibi veya ortaklarının sorumluluğu” başlıklı 12. maddesinin İncelenmesi:

"Kuruluş sahibi veya ortaklarının sorumluluğu" başlıklı 12. madde, "Kurumsal olarak işlenen fiiller sebebiyle, bu fiillerin işlenmesini sağlayan veya işlenmesine göz yuman sahip veya ortaklardan diş hekimi olanlar da mesul müdür ile birlikte sorumludur." şeklindedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, meslek mensuplarının meslek ahlakına uygun davranmasını sağlayarak kamunun sağlık hizmetlerini düzenli ve düzgün olarak almasını temin etmek ve bu esnada da mesleki düzen ve geleneklere uygun hareket edilmesini sağlamak Türk Diş Hekimleri Birliği ve Birliğe bağlı odaların görevidir. Kanun koyucu, diş hekimlerinin ve diş tedavisi yapan yerlerin mesleki faaliyetlerini icra ederlerken her ne şekilde olursa olsun reklam yapamayacaklarını, çalışmalarına ticari bir görünüm veremeyeceklerini, talep yaratmaya yönelik tanıtım faaliyetleri ile meslektaşları arasında haksız rekabete yol açacak davranışlarda bulunmayacaklarını kurala bağlamıştır. Aksi halin kabulü, sağlık hizmetinin kamusal kimliğinin zedelenmesi sonucunu doğurması kaçınılmaz olacaktır.
Öte yandan, içinde diş bölümünün bulunduğu hastaneler de dahil, gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerine ait hastaneleri kapsayan yukarıda yer verilen Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 60. maddesinde, "... Yukarıda belirtilen esaslara uymayan özel hastane sahipleri ve mesul müdürleri hakkında ilgili mevzuat hükümlerindeki müeyyideler uygulanır." şeklinde benzer düzenlemeye yer verilerek mesul müdürlerle birlikte hastane sahiplerinin de sorumlu oldukları kabul edilmiş; yine para cezası gerektiren fiilleri düzenleyen Disiplin Yönetmeliğinin 8/a maddesinde de, "çalıştığı veya ortağı olduğu kuruluş veya şirket aracılığı ile anılan eylemlerin yapılmasını sağlamak veya yapılmasına göz yummak" denilerek şirket ortağı olan diş hekimlerinin sorumlulukları ortaya konulmuştur.
Diş hekimleri odalarının ve üst birliğin, kendi görev alanını ilgilendiren konulara ilişkin olmak üzere mensuplarına yönelik yasak fiil ve halleri izleme, meslek etiğine aykırı davranışları belirleme, bunlara ilişkin gerekli hukuki denetimleri yapma, ceza ve müeyyide uygulama konusunda görevli ve yetkili olduğu tartışmasızdır.
Bu halde; diş hekimlerinin meslek düzen ve geleneklerine uymayan disiplin cezası gerektiren fiillerin Kurum tarafından işlenmesi halinde, bu fiillerin işlenmesini sağlayan veya işlenmesine göz yuman sahip veya ortaklardan diş hekimi olanların da mesul müdür ile birlikte sorumlu tutulmasını öngören dava konusu 12. maddede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.DAVANIN REDDİNE,
2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4.Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.