Danıştay danistay 2023/716 E. 2025/4854 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/716
Karar No : 2025/4854

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3(a) maddesi uyarınca altmış (60) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, dava dilekçesi ekinde yer alan ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı "6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun Ek 1. maddesi gereğince toplam yolcu sayısına göre önemli sayıda göçmen taşırken" yakalanması sebebiyle aracın alıkonulmasına ilişkin kararının aynı Mahkemenin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararı ile kaldırılarak aracın davacıya teslim edildiğinin görüldüğü, her ne kadar, davacının sahibi olduğu araç kiralama şirketi tarafından, F.K. isimli şahsa kiralanan ... plakalı araç ile göçmen şahıslara servis taşımacılığı yapıldığı ve bahse konu aracın servis taşımacılığı kapsamında ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatı olmadığının tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmakta ise de; dava konusu olayda aracı kiralayan F.T. isimli kişi tarafından söz konusu aracın göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında kullanıldığının tespit edildiği, dolayısıyla bahsi geçen durumun süreklillik arz eden bir servis taşımacılığı faaliyeti olarak değerlendirilemeyeceği, bu durumda anılan araç ile göçmen şahıslara servis taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, dava dilekçesi ekinde yer alan ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı "6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun Ek 1. maddesi gereğince toplam yolcu sayısına göre önemli sayıda göçmen taşırken" yakalanması sebebiyle aracın alıkonulmasına ilişkin kararının aynı Hâkimliğin ... tarih ve ... D.İş sayılı kararı ile; "... plakalı aracın kiralama şirketine ait olduğu, bu hususu gösteren belgelerin dosya içerisinde bulunduğu, bu hali ile aracın müsadere edilmesinin orantısız bir önlem olacağı" değerlendirilerek arıcın davacıya teslim edilmesine karar verilerek araç hakkında "alıkoyma kararının" kaldırılmasına karar verildiği, her ne kadar davalı idare tarafından sunulan savunma dilekçesinde, davacının sahibi olduğu araç kiralama şirketi tarafından, F.K. isimli şahsa bir günlüğüne (22/05/2021-23/05/2021) kiralandığı, kiralanan ... plakalı araç ile göçmen şahıslara servis taşımacılığı yapıldığı ve bahse konu aracın servis taşımacılığı kapsamında ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatı olmadığının tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmakta ise de; dava konusu olayda ... plakalı aracın, davacının sahibi olduğu araç kiralama şirketi tarafından F.K. isimli şahsa kiralandığı, ve bahsi geçen kişi tarafından söz konusu aracın göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında kullanıldığı, söz konusu aracın (22/05/2021-23/05/2021) tarihleri arasında bir (1) günlüğüne kiralandığı ve davacının bizzat araç kiralama işi ile iştigal ettiği gözetildiğinde, davacının aracın sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın mevzuata uygun kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetim yapma yükümlülüğünden bahsedilemeyeceği, başka bir ifadeyle; her ne kadar Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2'nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer verilen, "İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür." hükmü uyarınca, salt araç sürücüsünün araç malikinden başka bir şahıs olması nedeniyle (araç maliki hakkında) aracın trafikten men edilmesi şeklinde yaptırım uygulanamayacağı sonucuna varılamaz ise de; anılan Kanun hükmünün ancak araç sahibi tarafından gerekli tedbirlerin alınabileceği ve denetiminin yapılabileceği somut olaylar bakımından geçerli olabileceği, dava konusu somut olayda; araç kiralama işiyle iştigal eden davacının, aracını kiraladığı şahıs tarafından Kanun'un Ek 2'nci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda hangi gerekli tedbirleri almadığı ya da denetimini yapmadığı davalı idarece saptanamadığından, araç maliki olan davacının izni ve bilgisi dışında aracı kiralayan üçüncü şahıs tarafından aracın Kanun'un Ek 2'nci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılması nedeniyle salt araç maliki olduğu için davacı hakkında yaptırım uygulanması (idarî) cezaların şahsîliği ilkesiyle bağdaşmayacağı belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Van ili, ... Yolu ... Toki uygulama noktasında yapılan trafik kontrolünde davacıya ait ... plakalı aracın ilgili belediyeden izin / ruhsat almaksızın taşımacılık yaptığı tespit edilerek dava konusu trafikten men işleminin tesis edildiği, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Kiralama isimli araç kiralama şirketinin sahibi davacıya ait ... plakalı aracın, aracı kiralayan dava dışı F.K.'nın sevk ve idaresinde iken, Van ili, Erçiş yolu istikametinde 23/05/2021 tarihinde Van Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimde çalışma izni/ruhsatı alınmadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığının tespit edildiğinden bahisle ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın altmış gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacıya ait ... Kiralama isimli kiralama şirketinden 22/05/2021 tarihinde ...tarafından kiralalan davacıya ait araçla 23/05/2021 tarihinde yapılan denetimde aracın içerisinde yabancı uyruklu göçmenlere taşımacılık yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Olayda, davacıya ait aracın ...isimli kişi tarafından ... Kiralama isimli kiralama şirketinden kiralanarak göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında kullanıldığı, davacının bu suç kapsamında isminin geçmediği, davalı idare tarafından da suç şüphelisi olduğu yönünde bilgi verilmediği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, davacıya ait aracı kiralayan kişinin aracı kiraladıktan bir gün sonra göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında yakalandığı, söz konusu aracın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanılmadığı anlaşıldığından aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu bakımdan, sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın talep edilmesi halinde Mahkeme tarafından ilgililere iadesine,
5\. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak, 21/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.