Danıştay danistay 2023/6653 E. 2025/4124 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6653
Karar No : 2025/4124

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Turizm İnşaat Madencilik Enerji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun ili dahilinde bulunan ER:... sayılı II. grup maden sahası için yapılan ihale neticesinde maden ruhsatı almaya hak kazanan davacı şirket tarafından, maden sahasının bulunduğu alanın kısıtlanan alan olarak ilanına ilişkin Bakanlık işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; olayda, Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında; "Giresun ili, Dereli ilçesi, ... Köyü dahilinde bulunan ER:... sayılı II-a grubu maden ruhsatının sahibi olan davacı tarafından, maden sahası ile çakışan Kuzalan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu Travertenlerinin bulunduğu alanın 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında kısıtlanan alan ilan edilmesine ilişkin işlemin" iptali istemiyle açılan dava konusu işlem ile işbu dava dosyasında iptali istenen işlem aynı işlemden ibaret olup sadece davacılarının farklı olduğu, E:... sayılı Mahkeme dosyasında yapılan keşif üzerine düzenlenen 13/01/2023 tarihli bilirkişi raporunun uyuşmazlığa esas alınabilecek nitelikte olduğu görülerek taraflara tebliğ edildiği ve taraflardan gelen itirazın raporu kusurlandıracak nitelikte olmadığı, uyuşmazlıkta, belirli bir alanın maden kanunu uyarınca kısıtlı alan ilan edilmesi olup bu alanla çakışan hakların kazanılmış hak anlamında korunup korunmayacağına yönelik hukuki bir irdeleme ve belirleme yapılmadığı belirtilerek, davacının ruhsat sahibi olduğu Giresun ili, Dereli ilçesi, ... Köyü dahilinde bulunan ER:... sayılı II. grup maden sahası alanın kısıtlı alan olarak belirlenmesinin, Kuzalan Şelalesi, Mavi Göl ve yapay olarak oluşturulmuş Göksu Travertenlerinin korunması amacına yönelik olduğu, bu kaynak değerlerin ise nitelikli korumayı hak edecek özelliklere sahip olduğu, bahse konu kaynak değerleri ve çevresini koruyacak büyüklükte bir alanın tabiat parkı belirlenmesi esas alınarak davalı idare tarafından kısıtlı alan olarak ilan edilmesinin kamu yararına uygun olduğu, öte yandan, işbu davaya konu edilen davacının ruhsat sahası alanının; Kuzualan tabiat parkına 2,5 km, Mavi Göl Kuzualan şelalesine 2,45 km ve Göksu Travertenlerine yaklaşık 725 metre olduğunun anlaşıldığı, bu haliyle, dava konusu alanın, E:... sayılı dosyada tespiti yapılan ruhsat sahalı alanlardan daha yakın bir mesafede olduğunun anlaşılması nedeniyle, daha uzak mesafede ki yerler bakımından olumsuz etkilenme olacağının tespiti göz önüne alındığında, daha yakın konumda bulunan işbu davaya konu ruhsat sahasının davaya konu alana etkisinin daha fazla olacağı anlaşıldığından davacının ruhsat sahibi olduğu ER:... sayılı maden sahasının içinde olduğu alanın kısıtlı alan ilanına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ruhsat sahasının Göksu Travertenlerine uzaklığının yaklaşık 725,15 metre olduğu, değerlendirme sahasının kısıtlanan alana zara verip vermeyeceği, turizm ve doğal kaynakları ne yönden olumsuz etkileyebileceğine ilişkin tespit ve araştırma yapılmadığı, başka bir dosyada alınan bilirkişi raporu özelinde karar verildiğinden dava konusu sahanın Kuzalan şelalesi, Mavi göl ve Göksu Travertenlerine olan uzaklığının net olarak ortaya konulmadığı, esas alınan bilirkişi raporunda teknik bilgi dışında hukuki görüş verildiği, eksik inceleme sonucu verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, işlemin usul ve mevzuat hükümlerine uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, diğer davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ... 'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Giresun ili dahilinde bulunan ER:... sayılı II. grup maden sahası için yapılan ihale neticesinde davacı şirket ruhsat almaya hak kazanmıştır.
Giresun Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile ER:... sayılı sahanın bulunduğu alanın Kuzualan Şelalesi, Mavi Göl ve Göksu Travertenlerinin bulunduğu alanının içerisinde kaldığı ve bu alanın yöre turizmi açısından büyük önem arz ettiği belirtilerek maden sahasına yönelik alanın, Giresun Valiliğince kısıtlanan alan ilan edilmesi talep edilmiştir. Giresun Valiliği'nin talebi doğrultusunda alan, davalı Bakanlıkça I. ve II-A grubu kısıtlanan alan olarak ilan edilmiştir. Bu karara istinaden Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu sahanın kısıtlanan alan içerisinde kaldığından bahisle davacı adına işletme ruhsatının ve izninin verilemeyeceği, ER:... sayılı sahanın ihalesinin iptal edildiğinin davacı şirkete bildirimi üzerine davacı tarafından maden sahasının bulunduğu alanın kısıtlanan alan olarak ilanına Bakanlık işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde; "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir... Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir." hükmüne, 29. maddesinde; "Şehirleşme, çevresel ve benzeri etkiler dikkate alınarak bazı alanlardaki I. Grup ve II. Grup (a) madencilik faaliyetleri valilik görüşü ile Bakanlık tarafından kısıtlanabilir. Bakan onayı ile kısıtlanan alandaki I. Grup ve II. Grup (a) bendi maden ruhsatları, rezervi dikkate alınmak suretiyle maden bölgesine ya da başka bir alana taşınarak ruhsatlandırılabilir. Bu tür ruhsatlandırma işlemi ihalelik sahalar üzerinde de ihalesiz yapılabilir. Kısıtlama ve taşınma alanlarındaki rezerv tespitleri valiliklerce yapılır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
07/04/2021 tarihinde ihalesi yapılan ER:... sayılı II. grup maden sahası için davacı tarafından ruhsat almaya hak kazanılmış ve 18/06/2021 tarihli dilekçe ile II-a grubu değerlendirme sahası için adına işletme ruhsatı ve izni düzenlenmesi istenilmiştir.
Dava dışı ... köyü tüzel kişiliğince Giresun Valiliğine hitaben düzenlenen 08/06/2021 tarihli dilekçe ile ER:... sayılı ihalelik saha ile birlikte köylerinde bulunan tüm açık alanların "kısıtlı alan" haline getirilmesi istenilmiştir.
Giresun Valiliğinin ... tarihli ... sayılı yazısı ile Giresun ili Dereli ilçesi sınırlarında bulunan 245,18 hektarlık alanın turistik yeşil yol güzergahı üzerinde bulunduğu, Kuzalan şelalesi, Mavi göl, ve Göksu Travertenlerini de içine alan bu alanın Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında I. grup ve II-a grubu madenlere kısıtlanan alanlara ilave edilmesi davalı idareden talep edilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 03/09/2021 tarih ... sayılı Oluru ile Giresun Valiliği tarafından talep edilen 245,18 hektarlık alanın kısıtlanan alanlar kapsamına alındığı görülmüştür. Bahsedilen yazıda, işletme ruhsat talepli sahalara Valilikten uygun görüş alındıktan sonra ruhsat düzenleneceği belirtilmektedir.
Davacı tarafından Giresun ili, Merkez ilçesi dahilindeki ER:... sayılı değerlendirme sahası için talep edilen işletme izin alanı, Genel Müdürlük sistem kayıtlarına işlenmiş olan yeşil yol güzergahı üzerinde, Mavi Göl ve bu gölü besleyen Göksu Deresi, Kuzalan şelalelerine ait kısıtlanan alan ile girişiminin bulunduğu, Pınarlar köyüne giden yol güzergahını da içine aldığı tespit edildiğinden davalı idarece ER:... sahası için işletme ruhsatı ve izni düzenlenebilmesi için Valiliğin uygun görüşünün bulunması gerektiği belirtilerek alanda maden üretim faaliyeti yapılıp yapılmamasında Valilikçe bir sakınca bulunup bulunmadığı sorulmuştur.
Giresun İl Özel İdaresinin ...tarih ve ... sayılı işlemi ile dava konusu ER:... sayılı değerlendirme sahasının davalı idarece kısıtlanan alan içinde yer aldığından turizm açısından önem arz eden Kuzalan şelalesi, Mavi Göl, Göksu travertenlerinin bulunduğu alanları olumsuz etkileyebileceğinden söz konusu alana işletme izni verilmesi uygun bulunmamıştır. Yine Giresun İl Özel İdaresinin... tarih ve ... sayılı yazısı ile de ER:... sayılı değerlendirme sahası için işletme ruhsatı verilmesi de uygun bulunmamıştır.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından tarafına ruhsat ve izin düzenlenmesine engel teşkil eden değerlendirme sahasını da kapsayan şekilde alanın kısıtlanmasına yönelik Bakanlık olur işleminin iptali istenilmiştir. İlk derece Mahkemesince başka bir ruhsat sahibi tarafından farklı bir ruhsat sahasının da aynı Bakanlık oluru ile kısıtlanan alan dahilinde kaldığından bahisle aynı Bakanlık olurunun iptali istemiyle açılan davada, alınan bilirkişi raporu esas alınarak bir karar verildiği görülmektedir. Her ne kadar aynı işlem dava konusu olsa bile, birbirinden farklı ruhsatların kısıtlanan alan ile kesişimi veya etkileri, uzaklıkları her ruhsat bazında farklı olacağından ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunun esas alınmasında hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Ayrıca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı oluru ile kısıtlanan bir kısım alanın (38,45 hektar) I. ve II. grup madenlere kısıtlama getirilen alanlardan çıkarılmasına karar verilmiştir. Dolayısıyla dava konusu değerlendirme sahasının da revize Bakan oluru ile kısıtlanan alan kapsamından çıkıp çıkmadığı hususunun uyuşmazlığın çözümünde önem arz etmektedir.
Bu nedenle dava konusu değerlendirme sahasının revize Bakan oluru ile kısıtlanan alan kapsamında olup olmadığı netleştirildikten sonra gerekirse (dava konusu değerlendirme sahası yönünden) keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararda hukuki isabet bulunmamıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Kullanılmayan ...- TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya / davalı idareye iadesine,
4\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak 28/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.