Danıştay danistay 2023/5234 E. 2025/5505 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5234
Karar No : 2025/5505

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Turizm Otomotiv ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı ...'nın sahibi olduğu, diğer davacı şirkete kiralanan ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan davacı ...'ya 9.125,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, yolcu taşıma ücretinin seyahat acentesi olarak faaliyet gösteren davacı şirket tarafından alındığı, aracın ilgili belediyeden izin/ruhsat almaksızın, belediye sınırları içinde yolcu taşımacılığı yapma faaliyetinde kullanıldığının görevlilerce düzenlenen ve araç sürücüsü tarafından da imzalanan tutanakla sabit olduğu, davacı tarafından, işleme konu araç için ilgili belediyeden alınmış geçerli bir izin belgesinin de dosyaya sunulmadığı ve gerçekleştirilen faaliyetin, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşıldığından, bu faaliyette kullanılan aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; usulüne göre düzenlenen tutanak ile yapılan tespitlere istinaden dava konusu işlemler tesis edilmiş ise de, tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için 09/08/2022 tarihinde yapılan denetimden sonra 11/08/2022 tarihinde düzenlenen ve 28/11/2022 tarihine kadar geçerliliği bulunan Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin alındığının görüldüğü, uyuşmazlıkta, gerek araçtaki turizm acentası yolcusunun havalimanına transfer edildiği, bu haliyle turizm faaliyeti kapsamında yolcu taşımasının gerçekleştirildiği açık olmasından, gerekse de denetim tarihinde eksik olan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin de makul bir süre sonra alınması ve böylece turizm yolcu taşıma izin belgesi veriliş amaç ve kapsamına uygun faaliyet gösterilmesi karşısında, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:.. kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacılar tarafından, savunmalar verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Valiliği emniyet birimlerince 09/08/2022 tarihinde davacı ...'nın sahibi ve sürücüsü olduğu ... plakalı araçta yapılan denetim neticesinde; belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın, yabancı uyruklu yolcunun Şişli'den İstanbul Havaalanı'na turizm amaçlı taşındığının tutanakla tespit edildiğinden bahisle, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin tesis edilen ... günlü ve ... sayılı işlem ile davacı ...'ya 9.125,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Bölge İdare Mahkemesince "usulüne göre düzenlenen tutanak ile yapılan tespitlere istinaden dava konusu işlemler tesis edilmiş ise de, tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için 09/08/2022 tarihinde yapılan denetimden sonra 11/08/2022 tarihinde düzenlenen ve 28/11/2022 tarihine kadar geçerliliği bulunan Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin alındığının görüldüğü, uyuşmazlıkta, gerek araçtaki turizm acentası yolcusunun havalimanına transfer edildiği, bu haliyle turizm faaliyeti kapsamında yolcu taşımasının gerçekleştirildiği açık olmasından, gerekse de denetim tarihinde eksik olan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin de makul bir süre sonra alınması ve böylece turizm yolcu taşıma izin belgesi veriliş amaç ve kapsamına uygun faaliyet gösterilmesi karşısında, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline" karar verilmiş olsa da; denetimin yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulmadığı, davacı tarafından turizm yolcu taşıma izin belgesi verilmesi için denetim tarihinden önce yetkili belediyeye başvurulduğuna dair belgenin de dosyaya sunulmadığı, işlemlerin dayanağı tutanağın ise usulüne uygun olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, davacının denetim tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerini dosyaya sunmadığı gibi, davacı tarafından denetim tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediyeye başvurulduğuna dair belge de dosyaya sunulmamıştır.
Bu durumda, davalı idare emniyet birimlerince 09/08/2022 tarihinde yapılan denetim neticesinde, ilgili belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın yabancı uyruklu yolcunun turizm amaçlı taşındığının usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla tespit edildiği, davacının ise işlemlerin tesis edildiği tarihten 2 gün sonra yetkili belediyeden aldığı turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin süresinde alınmadığı, davacının söz konusu belge için ilgili belediyeye denetim tarihinden önce başvuru yaptığına ilişkin dosyada belge de bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 11/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.