Danıştay danistay 2023/5105 E. 2025/5042 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5105
Karar No : 2025/5042

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLLERİ : Av. ...


KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı... plaka sayılı araç için 2021/2022 eğitim öğretim yılı özel izin belgesi düzenlenmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun, üst üste 2 yıl özel izin belgesi bulunmadığından bahisle Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 8.10'uncu madde kapsamında plakanın iptal edilerek boşa çıkarılması ve seriden plakaya çevrilmesine karar verilmesi suretiyle reddine ilişkin Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezince (UKOME) tesis edilen... tarih ve .../... karar sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı tarafından adına kayıtlı... plaka sayılı aracına, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ticari Plaka İşlemleri Şube Müdürlüğü tarafından, 2018-2019 Eğitim Öğretim dönemi için 01/02/2019 tarihinden 31/10/2019 tarihine kadar geçerli ... sayılı özel izin belgesi verildiğinin görüldüğü, davacının 2019/2020 Eğitim Öğretim Dönemi için özel izin belgesini almadığı ve müracaatta bulunmadığı, 2020/2021 Eğitim Öğretim Dönemi için özel izin belgesini almak için 20/10/2020 tarihinde idareye başvuru yaptığı ancak araç uygunluk belgesi düzenlenmediği gerekçesiyle talebinin yerine getirilmediği, 2021/2022 Eğitim Öğretim Dönemi için özel izin belgesini almak amacıyla 22/09/2021 tarihinde başvuru yaptığı ancak müracaatta eksik evrak (mesleki yeterlilik belgesi) bulunduğu, bu eksik evrakın 23/03/2022 tarihinde idareye sunulduğu ancak özel izin belgesini almak için Yönetmelik hükmü gereğince tanınan üst üste 2 yıl süresinin 31/10/2021 tarihinde dolduğundan bahisle dava konusu işlemin tesis edildiğinin görüldüğü, bu durumda; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları genelinde zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi, okul dönemi ile diğer öğrenci taşıma hizmetlerini, düzenli ve güvenli hale getirmek, belirlenen güzergâhlarda öğrenci taşıma izni verilen araçların hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkileri, bu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin sayısını, yeterlilik ve çalışma şartlarını düzenlemek ve bu Yönetmeliğin gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla hazırlanan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (... Plaka) Hizmet Yönetmeliğinde,... plaka hakkı bulunan araçların arz ve talep dengesini sağlayacak şekilde taşımacılık hizmetinde kalmalarını sağlamak, hizmetin ifası için verilen ticari plakaların yatırım aracı olarak kullanılmasını engellemek, kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığını sağlamak, korsan taşımacılığın önüne geçmek, diğer bir ifade ile verimli, etkin ve düzenli bir taşımacılık hizmeti oluşturmak amacıyla, üst üste iki yıl süre ile özel izin belgesi almayanların plaka hakkının iptal edileceği kural altına alındığından, davacı adına tescilli... plakalı sayılı aracın en son aldığı özel izin belgesinin 31/10/2019 tarihine kadar geçerli olduğu, bu tarihten sonra iki yıllık sürenin dolduğu tarih olan 31/10/2021 tarihine kadar özel izin belgesi almadığı anlaşılan davacının plaka haklarının iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine ilişkin dava konusu ...tarih ve ... karar sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yapmış olduğu başvurusuna karşılık tesis edilen işleme gerekçe gösterilen ''mesleki yeterlilik belgesi'' alınma şartının, UKOME kararı ve dava açma tarihi itibarıyla anılan Yönetmelikte düzenlenmediği, dava konusu işlem içeriğinde de görüleceğe üzere davalı kuruma ... plakalı aracına ilişkin özel izin belgesi verilmesi istemiyle Okul Servis Araçları (... Plaka) Hizmet Yönetmeliğinin 8. maddesinde belirtilen tüm evrakların tamamlanarak 22/09/2021 tarihinde başvurunun yapıldığı, anılan Yönetmelikte belirtilen üst üste iki yıl süre ile Özel İzin Belgesi almayanlara yönelik düzenlemede yer alan sürenin 31/10/2021 tarihinde dolacağı, henüz süre dolmadan başvuru yapıldığı belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Okul Servis Araçları (...Plaka) Hizmet Yönetmeliğinin 8. ve 10. maddesinde çalışma izin ve güzergah izin belgelerinin iki yıl üst üste yenilememeleri halinde taşımacılık haklarının sonlandırılmasına ve varsa ticari tasnifli plaka haklarının trafik tescilinden silinmesine ilişkin karar alınması amacıyla UKOME'ye öneride bulunulacağının düzenlendiği, davacı adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili 2018-2019 eğitim-öğretim dönemi için özel izin belgesinin alındığı, devamındaki eğitim-öğretim dönemleri için ise başvuru yapılmadığı özel izin belgesinin alınmadığının tespit edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacı tarafından, adına kayıtlı bulunan ... plakalı araç için 2018-2019 eğitim-öğretim yılı dönemi için 01/02/2019-31/10/2019 tarihleri arasında geçerli Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ticari Plaka İşlemleri Şube Müdürlüğü) tarafından ... sayılı okul servis aracı özel izin belgesinin düzenlendiği, 2019-2020 eğitim-öğretim yılı dönemi için özel izin belgesi almadığı ve başvuruda bulunmadığı, 2020-2021 eğitim-öğretim yılı dönemi için özel izin belgesi almak için ... tarih ve E:... sayılı başvuru yaptığı, bu başvurunun araç uygunluk belgesinin eksik olduğundan bahisle reddedilmesinin devamında 2021-2022 eğitim-öğretim yılı dönemi için özel izin belgesi düzenlenmesi talebiyle... tarih ve E... sayılı dilekçe ile başvuru yapıldığı bu başvurunun ... tarih ve ... sayılı Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 9/f. maddesi uyarınca mesleki yeterlilik belgesinin eksik olduğunun bildirildiği, anılan eksik evrakın 23/03/2022 tarihinde idareye getirildiği ancak üst üste iki yıl izin belgesi alınması gerektiği, bu sürenin 31/10/2021 tarihinde dolduğundan bahisle Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezince (UKOME) tesis edilen ... tarih ve ... karar sayılı işlem ile ... plaka sayılı araç için 2021/2022 eğitim öğretim yılı özel izin belgesi düzenlenmesi talebiyle yapmış olduğu başvurunun, üst üste 2 yıl özel izin belgesi bulunmadığından bahisle Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinin 8.10'uncu madde kapsamında plakanın iptal edilerek boşa çıkarılması ve seriden plakaya çevrilmesine karar verilmesi suretiyle reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Kanun'un 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.
15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.
27/02/2015 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Kanun'un 7. ve 9. maddelerine dayanılarak çıkarılan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (...Plaka) Hizmet Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, Özel İzin Belgesi, okul servis araçlarına verilen ve okul servis aracının işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten ve bir yıl süre ile geçerliliği olan belge olarak tanımlanmış; "Okul Servis Araçlarına Özel İzin Belgesi Verilmesi İle İlgili İşlemler" başlıklı 8. maddesinin 10. bendinde, "Üst üste 2 (iki) yıl süre ile özel izin belgesi almayanların plakaları Özel izin belgesi iptali istemiyle UKOME kuruluna sunulur. Onayı durumunda aracın trafikten men edilmesi için ilgili Trafik Tescil Şube Müdürlüğüne, kullanılan ticari plakanın boşa çıkartılarak seriden plakaya çevrilmesi için yazı yazılır." şeklinde düzenlenmiştir.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin ''Taşıma işlerinde çalışanların şartları, görev ve sorumlulukları'' başlıklı 9/1-(f).maddesinde düzenlemesi gereğince mesleki yeterlilik belgesinin alınmasının gerekli olduğu belirtilmiş olup aynı Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 2/1-(3) maddesinde, bu Yönetmeliğin 9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin uygulanmasına 3/9/2021 tarihinde uygulanmaya geçileceği belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Servis hizmetleri faaliyetleri kapsamında, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları genelinde zorunlu eğitim kapsamındaki okul öncesi, okul dönemi ile diğer öğrenci taşıma hizmetlerini, düzenli ve güvenli hale getirmek, belirlenen güzergâhlarda öğrenci taşıma izni verilen araçların hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kişi ve kuruluşlar arasındaki ilişkileri, bu amaçla taşıma yapacak gerçek ve tüzel kişilerin sayısını, yeterlilik ve çalışma şartlarını düzenlemek ve bu Yönetmeliğin gerekli kıldığı denetim hizmetlerini yapmak amacıyla hazırlanan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (... Plaka) Hizmet Yönetmeliğinde,... plaka hakkı bulunan araçların arz ve talep dengesini sağlayacak şekilde taşımacılık hizmetinde kalmalarını sağlamak, hizmetin ifası için verilen ticari plakaların yatırım aracı olarak kullanılmasını engellemek, kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığını sağlamak, korsan taşımacılığın önüne geçmek, diğer bir ifade ile verimli, etkin ve düzenli bir taşımacılık hizmeti oluşturmak amacıyla, üst üste iki yıl süre ile özel izin belgesi almayanların plaka hakkının iptal edileceği öngörülmüştür.
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından, adına kayıtlı bulunan ... plakalı araç için 2018-2019 eğitim-öğretim yılı dönemi için 01/02/2019-31/10/2019 tarihleri arasında geçerli Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ticari Plaka İşlemleri Şube Müdürlüğü) tarafından ... sayılı okul servis aracı özel izin belgesinin düzenlendiği ve bu belge kapsamında servis taşımacılığı faaliyetinde bulunduğu, devamında 2020-2021 eğitim-öğretim yılı dönemi için özel izin belgesi almak için... tarih ve E:... sayılı başvuru yaptığı, bu başvurunun araç uygunluk belgesinin eksik olduğundan bahisle reddedilmesine müteakiben... tarih ve ... seri numaralı araç uygunluk belgesi alınarak, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı dönemi için özel izin belgesi düzenlenmesi talebiyle ...... tarih ve E... sayılı dilekçe ile başvuru yapıldığı bu başvurunun ilk kez alınan okul servis aracı özel izin belgesinin tanzim edildiği (geçici hükümlerin yürürlük tarihi ileri olması nedeniyle) 01/02/2019 tarihinde uygulamada ve yürürlükte bulunmayan, 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 9/f. maddesi uyarınca mesleki yeterlilik belgesinin eksik olduğunun bildirilmesi üzerine mesleki yeterlilik belgesinin de temin edilerek 23/03/2022 tarihinde idareye teslim edildiği görülmektedir.
Bu durumda, davacı tarafından 20/10/2020 ve 22/09/2021 tarihlerinde yapılan başvurular üzerine eksik evraklarının bulunduğunun bildirilmesi neticesinde anılan evrakların tamamlanarak davalı idareye sunulmasına rağmen, Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Okul Servis Araçları (... Plaka) Hizmet Yönetmeliğinin 8/10.maddesinde öngörülen üst üste iki yıl süreyle özel izin belgesi almayanların ticari plakalarının iptal edileceğine ilişkin düzenlemede yer verilen bu sürenin 31/10/2021 tarihinde sona erdiğinden bahisle dava konusu işlemle davacının başvurusu reddedilerek ticari plakasının iptal edilerek boşa çıkarılması ve seriden plakaya çevrilmesine karar verilmiş ise de; 01/02/2019-31/10/2019 tarihleri arasında geçerli Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı (Ulaşım Dairesi Başkanlığı Ticari Plaka İşlemleri Şube Müdürlüğü) tarafından 651 sayılı okul servis aracı özel izin belgesi sahibi davacı tarafından anılan Yönetmelikte düzenlenen iki yıllık süre zarfında 20/10/2020 ve 22/09/2021 tarihlerinde olmak üzere iki defa başvuruda bulunduğu, bu başvurular üzerine talep edilen eksik evrakların süreçlerini tamamlamak suretiyle idareye teslim ettiği, netice olarak 31/10/2021 tarihinde sona erecek olan iki yıllık süre zarfında özel izin belgesinin düzenlenmesi maksadıyla girişimde bulunarak irade ortaya koyduğu anlaşıldığından, sözü geçen eksik evraklar nedeniyle başvurusunun Yönetmelikte öngörülen iki yıllık sürenin sonu olan (31/10/2021 tarihinde) sonuçlandırılmamasında kusurunun olmadığı, netice olarak düzenlemede yer verilen iki yıl üst üste özel izin belgesi alınmadığı koşulunun davacı tarafından izin belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurular nedeniyle uyuşmazlık konusu olayda gerçekleşmeşdiği anlaşılmaktadır.


Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 26/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.