Danıştay danistay 2023/4910 E. 2025/4675 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4910
Karar No : 2025/4675

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Mermer Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Mermercilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... Mermercilik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verilen ... tarih ve ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı II (b) grubu maden işletme izninin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı tarafından ileri sürülen iddialara ilişkin olarak idarece yapılan araştırma ve tetkikler neticesinde ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş. uhdesinde bulunan ... sayılı ruhsat sahsında ve işletme izin alanında tapulu alanların olmasının, bu tapulu alanların kullanılmasının ruhsatın ya da işletme izninin iptalini gerektirecek bir durum olmadığı sonucuna varıldığı, davacı tarafından Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca muvafakatleri alınmadan dava konusu işlemin tesis edildiği ileri sürülmüşse de; ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş.'nin uhdesinde bulunan ... sicil numaralı maden sahasına ait işletme ruhsatının (... İnş. Mer. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti. uhdesinde olduğu dönemde)15/06/2001 tarihinde 10 yıl süreli olarak yürürlüğe girdiği, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için verilmiş izinlerin temditler dahil ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerli olduğu, ruhsatın temdit edilmesi hâlinde madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için verilmiş bütün izinlerin temdit süresi sonuna kadar hiçbir işleme gerek kalmaksızın uzatılmış sayılacağının hükme bağlandığı anlaşılmakla ... Mermercilik San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye verilen ... tarihli, ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı II (b) grubu işletme izninde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare ve davalı yanında müdahil tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin işletme ruhsatına sahip olduğu Denizli ili, Çal ilçesinde bulunan ... sicil numaralı maden sahasında madencilik faaliyetinde bulunduğu, ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş.'ye verilen ...tarih ve ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı II (b) grubu maden işletme izni sınırları içinde mülkiyeti davacı şirkete ait olan parseller bulunduğu, ayrıca mermer üretiminden kaynaklı moloz stok alanı, pasa döküm alanı ve şantiye alanı olarak kullanılmak üzere dava dışı ...'den kiralanan parseller bulunduğu iddialarıyla ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş.'ye verilen maden işletme izninin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinde ''(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Madencilik faaliyeti yapılan alanların, izne tabi alan olmaları halinde, ilgili olduğu kanun hükümlerine göre gerekli izinlerin alınması zorunludur. Ancak, Genel Müdürlükçe işletme ruhsatı verildikten sonra, işletme ruhsat alanının diğer kanunlara göre izne tabi alan haline gelmesi durumunda ilgili kanunların öngördüğü yükümlülüklerin yerine getirilmesi suretiyle kazanılmış haklar korunarak faaliyetler sürdürülür. Diğer kanunlara göre izne tabi alanlar, Genel Müdürlüğün görüşü alınarak belirlenir. (...) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/8 md.) Madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için verilmiş izinler, temditler dahil ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir. Ruhsatın temdit edilmesi hâlinde madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için verilmiş bütün izinler temdit süresi sonuna kadar hiçbir işleme gerek kalmaksızın uzatılmış sayılır. (...) Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya onüçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlalleri tespit eden kamu kurum ve kuruluşu diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına durumu bildirir. Bu ihlallerin ilk tespit tarihinden itibaren, ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.'' düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davalı idarece davacının iddialarına ilişkin olarak yapılan incelemelerde davacıya ait ... sayılı işletme ruhsatına ait işletme izin alanı dahilinde ...'e ait ...,...,...,...,... sayılı tapulu parseller ile çok sayıda başka şahıslara ait parseller bulunduğunun, davacıya ait sahada madencilik faaliyeti sonucu çıkan pasaların ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş. uhdesinde bulunan ... sayılı işletme ruhsatlı sahanın içine döküldüğünün tespit edildiği ve sonuç olarak ... sayılı ruhsat sahsında ve işletme izin alanında tapulu alanların olmasının, bu tapulu alanların kullanılmasının ruhsatın ya da işletme izninin iptalini gerektirecek bir durum olmadığı sonucuna varıldığı, bununla birlikte ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş. uhdesinde bulunan ... sayılı II (b) grubu işletme ruhsat sahasıyla ilgili olarak yapılan incelemelerde, söz konusu sahanın ... İnş. Mer. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti. uhdesinde iken ... sayılı işletme ruhsatının 15/06/2001 tarihinde 10 yıl süreli olarak yürürlüğe girdiği, işletme izninin düzenlenebilmesi için Kanun'un 7. maddesi kapsamında, arazi mülkiyet iznine ilişkin olarak ruhsat sahibince ruhsat sahasının şirketlerine ait tapulu arazilerinde işletme faaliyetinde bulunacağının belirtildiği, tapuların ibraz edildiği, ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etkileri Önemsizdir Kararı"nın alındığı, Denizli ili, Çal ilçesi, Belevi Belediye Başkanlığınca verilen ...tarih ve ... sayılı 2. sınıf GSM kapsamında iş yeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı tespit edildiğinden 07/08/2006 tarihinden geçerli traverten işletme izninin düzenlendiği, ruhsatın temdit edilerek 15/06/2011 tarihinden geçerli 10 yıl süreli işletme ruhsatının ve 07/12/2011 tarihinden geçerli traverten işletme izninin düzenlendiği, bu sahanın 07/02/2012 tarihinde ... Hadd. Dolgu Malz. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye devredildiği, 13/12/2019 tarihinde ise ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş.'ye tescil edildiği, ruhsatın tekrar temdit edilerek 01/09/2020 tarihinden geçerli 10 yıl süreli işletme ruhsatı ve traverten işletme izninin düzenlendiği, dolayısıyla ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş. uhdesinde bulunan ... sicil numaralı ruhsat sahasına ilişkin işletme ruhsatının 15/06/2001 tarihinde -ruhsat sahasının ... İnş. Mer. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti.'nin uhdesinde bulunduğu döneme- dayandığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda ilgili kısımlarına yer verilen Maden Kanunu hükümleri uyarınca, madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için verilmiş izinlerin, temditler dahil ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerli olduğu ve ruhsatın temdit edilmesi hâlinde madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı geçici tesisler için verilmiş bütün izinlerin de temdit süresi sonuna kadar hiçbir işleme gerek kalmaksızın uzatılmış sayılacağı kurala bağlanmış ise de, ruhsatın temdit edilmesi üzerine izinlerin sürelerinin uzatılabilmesi için öncelikle söz konusu izinlerin usulüne uygun şekilde alınmış ve varlığını sürdürüyor olması gerektiği tabiidir.
Başka bir ifadeyle, maden ruhsat sahiplerinin madencilik faaliyetinde bulunabilmesi için öncelikle işletme izni alması gerektiği, işletme izninin düzenlenebilmesi için de çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ve mülkiyet izninin ruhsat sahibi tarafından alınarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne sunulması gerektiği, aksi halde söz konusu izinler olmaksızın yapılan faaliyetin durdurularak idari para cezası verileceği açıktır.
Bu itibarla, gerekli olan izinlerin alınmasını müteakip düzenlenen işletme izniyle yürütülen faaliyet, söz konusu izinlerden herhangi birinin geçersiz hale gelmesi durumunda da durdurulacaktır. Zira, geçersiz hale gelen izin (örneğin mülkiyet izni) işletme izninin alınma şartlarını eksik bırakacak ve işletme iznini sakatlayacaktır.
Olayda, her ne kadar ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş.'ye ait olan ruhsatın 15/06/2001 tarihinden (o tarihte ... İnş. Mer. ve Mad. San. Tic. Ltd. Şti.'ye aittir.) itibaren yürürlükte olduğu ve davalı idare beyanına göre 2006 yılında alınan ilk işletme izninin şirketin kendi tapulu arazilerinde faaliyet gösterileceği beyanı dikkate alınarak düzenlendiği, işletme izinlerinin son olarak 01/09/2020 tarihinden geçerli olmak üzere 10 yıl süreyle uzatıldığı görülmekte ise de, Maden Kanunu uyarınca tapulu arazi üzerinde yürütülecek madencilik faaliyetinin ya ilgilisinden muvafakat alınması ya da söz konusu arazinin kamulaştırılması suretiyle yapılabileceğinde tereddüt bulunmamaktadır.
Bu haliyle, ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş.'ye ait işletme izinli alanlarda davacıya ait tapulu taşınmazlar için alınmış bir muvafakatname olmadığı gibi, aksine davacı tarafından bu yerlerde faaliyette bulunulmamasının istenildiği görülmektedir.
Bu durumda, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca, mülkiyet izni olmaksızın faaliyette bulunulması yasaklandığından ve yaptırıma bağlandığından, mülkiyet izni olmadan ... Mermercilik San. ve Tic. A.Ş. tarafından yürütülen faaliyetin Kanuna aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle işletme izninin davacının mülkiyet hakkına isabet eden kısmının iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 15/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.