Danıştay danistay 2023/4841 E. 2025/4669 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4841
Karar No : 2025/4669

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALILAR) 1- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER) 1- ...
2- ... San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, işletme ruhsatına sahip olduğu Denizli ili, ... ilçesinde bulunan ... sicil numaralı maden sahasının kullanımıyla ilgili engellerin kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin kaldırılması talepli 24/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı ... sayılı ruhsat sahibi firma ile komşu S:... sayılı ruhsat sahibi şirketin maden üretim faaliyetlerinin çakıştığı saha ile ilgili davacı tarafça yapılan başvuru üzerine 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 9. ve 10.fıkraları ile aynı Kanun'un 46. maddesi çerçevesinde işlem tesis edilerek, ihtilafa konu alanda çalışma esaslarının Genel Müdürlükçe tespiti, alanda ayrı ayrı çalışmanın mümkün olmaması halinde öncelik hakkı (tekaddüm) esas alınarak anlaşmazlığın çözüme kavuşturulması gerekmekte iken, şikayet konularıyla ilgili yapılacak bir işlem bulunmadığına dair ... tarihli ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminde ve bu işlemin kaldırılarak, ruhsat hakkına dayalı faaliyetlerine yönelik engellerin kaldırılmasına, ... sicil sayılı ruhsat sahasına pasa dökümünün engellenmesine, ruhsatlı alana kurulan altyapı tesislerinin kaldırılmasına, açılan ocak ağzının kapatılmasına ve ruhsat hakkına tecavüzlerin men edilmesine yönelik 24/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, davanın süresinde açılmadığı, mahallinde yapılan tespit üzerine tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
Davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, davanın süresinde açılmadığı, davacı tarafından hazine arazisi için 25 yıllık kullanım sözleşmesi bulunduğu beyan edilmesine rağmen bu belgelerin sunulamadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahiller tarafından, pasa dökülen alanda maden oluşumu bulunmadığı ve tapulu arazileri olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, iptal kararı üzerine davalı idarelerce yeniden bir işlem tesis edilmeden önce Dairemizin E:2023/4910 ve E:2023/4844 sayılı dosyalarında verilen kararların dikkate alınması gerektiği tabiidir.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen açıklama ile ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılamayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4\. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak, 15/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Dava, davacı şirket tarafından, işletme ruhsatına sahip olduğu Denizli ili, Çal ilçesinde bulunan ... sicil numaralı maden sahasının kullanımıyla ilgili engellerin kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin kaldırılması talepli 24/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise; 'İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. (...) İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.' düzenlemesi bulunmaktadır.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 766. maddesinde, kamu tüzel kişiliğine sahip, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı ve özel bütçeli olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kurulmuş olup, gerek 3213 sayılı Maden Kanunu'nda gerek 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde madencilik faaliyetleri ile ilgili iş ve işlemlerin (istisnalar saklı olmak kaydıyla) MAPEG'in görev ve yetkileri arasında sayıldığı, söz konusu iş ve işlemlerle ilgili itiraz edilebilecek bir makam olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının gösterilmediği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre, idari işlemlerin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem tesis edilmesi için üst makamlara başvuruda bulunulabileceği düzenlendiğinden, ancak bu konuda yetkili olan bir makama yapılacak başvuruların bu madde kapsamında değerlendirilerek dava açma süresini durduracağı tabiidir.
Bu durumda, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ayrı tüzel kişiliğinin bulunması ve hem Kanun hem de Kararname hükümleri uyarınca Bakanlığın 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında üst makam olarak düzenlenmemesi nedeniyle, MAPEG işlemlerine karşı Bakanlığa yapılan başvurular dava açma süresini durdurmayacağından, 20/04/2021 tarihinde tebliğ edilen dava konusu MAPEG işlemine karşı en geç 21/06/2021 tarihine kadar dava açılması gerekirken 03/08/2021 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığından, kararın bu gerekçeyle bozulması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.