Danıştay danistay 2023/396 E. 2025/3983 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/396
Karar No : 2025/3983

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLLERİ : Av. ..., Av....

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu Üniversitesi, Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, ... Bölümü, ... Anabilim Dalı'nda araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, azami sürede doktora eğitimini tamamlayamadığından bahisle 25/02/2020 tarihinden itibaren kadrosu ile ilişiğinin kesilerek maaş ve kefalet senedi borçlandırılmasının yapılmasına dair 17/09/2020 tarihli Rektörlük işleminin iptali ile yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... İdare Mahkemesinin verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 2547 sayılı Kanuna eklenen Geçici Madde 67. hükmü ile 20/04/2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği uyarınca, dava konusu işlemin tesis edildiği 17/09/2020 tarihi itibarıyla doktora programı öğrencisi olan davacının, 12 yarıyıl süreli azami eğitim süresini henüz tamamlamadığı, kadrosu ile ilişiğinin kesilerek maaş ve kefalet senedi borçlandırılmasının yapılmasına dair davalı idarece tesis edilen işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının davanın açıldığı tarihten (05/10/2020) itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Ordu Üniversitesi Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ... Bölümü ...Ana Bilim Dalına öğretim üyesi yetiştirme projesi (ÖYP) kapsamında 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanan davacının, kadrosunun 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca lisansüstü eğitim gördüğü Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne 20/05/2011 tarihinde aktarıldığı, lisansüstü eğitimini tamamlayıp aynı programda 25/02/2014 tarihinde doktora eğitimine başladığı, doktora eğitiminde tez aşamasına geçen davacının 22/06/2017 tarihli başvurusu uygun görülerek 01/08/2017 tarihli işlemle kadrosunun davalı idareye iade edilmesi üzerine 22/08/2017 tarihinde bir yıl süre ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 50/d maddesi kapsamında yeniden görevlendirildiği, 08/08/2017 tarihli başvurusu uygun görülen davacının 07/12/2017 tarihinden itibaren birer yıllığına ve en son 08/11/2019 tarihli görevlendirmeler ile 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atandığı, 07/12/2017 tarihinden itibaren lisansüstü eğitim derecesiyle 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olmak ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapmak üzere görevlendirildiği, en son 08/11/2019 tarihli işlemle 08/12/2019 tarihinden itibaren bir yıl süreyle görevlendirilen davacının görev süresinin dolmadığı, ÖYP kapsamında olmadığı göz önünde bulundurulmaksızın Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasları doğrultusunda ilişiğinin kesilerek, maaş ve kefalet senedi borçlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun Mahkeme kararının gerekçesinin değiştirilmesi suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33/a maddesi uyarınca atanan davacının, doktora eğitimini azami öğrenim süresinde tamamlayamadığı gerekçesiyle Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı Usul ve Esaslarının 10. maddesinin 2. fıkrası uyarınca ilişiğinin kesildiği, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Ordu Üniversitesi, Ünye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, ... Bölümü, ... Anabilim Dalında araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, azami sürede doktora eğitimini tamamlayamadığından bahisle 25/02/2020 tarihinden itibaren kadrosu ile ilişiğinin kesilerek maaş ve kefalet senedi borçlandırılmasının yapılmasına dair 17/09/2020 tarihli Rektörlük işleminin iptali ile yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Kaynak aktarımı" başlıklı 10. maddesinde; "Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının bir önceki yıla ait bütçe geliri ile bütçe gideri farkının % 25'i her yıl şubat ayı sonuna kadar Yükseköğretim Kurulu hesabına aktarılır. Aktarılan bu tutarı, bir yandan Yükseköğretim Kurulu bütçesinin (B) işaretli cetveline öz gelir, diğer yandan (A) işaretli cetvelin mevcut veya yeni açılacak tertiplerine ödenek olarak eklemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir. Sermaye ödenekleri, yılı yatırım programı ile ilişkilendirilir.
(Ek 9. fıkra: 18.06.2008 - 5772 S.K/Madde 1) Ödenek kaydedilen tutarlar, öncelikle yükseköğretim kurumlarının bilimsel araştırma projeleri ile yurt içi ve yurt dışı öğretim elemanı ve öğrenci değişim programlarının desteklenmesi, yurt içi ve yurt dışında öğretim üyesi ve araştırmacı yetiştirilmesi ile Yükseköğretim Kurulunun fiziki ve beşeri altyapısının güçlendirilmesi amacıyla kullanılır.
(Değişik 10. fıkra: 25.06.2009 - 5917 S.K/Madde 19) Söz konusu hizmet ve faaliyetlere ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulunca uygun görülen tutarlar, ilgili yükseköğretim kurumlarına tahakkuk ettirilmek suretiyle ödenir. Yurt içi ve yurt dışında öğretim üyesi ve araştırmacı yetiştirilmesi amacıyla yükseköğretim kurumlarına ödenen tutarlar karşılığını bir yandan ilgili yükseköğretim kurumunun (B) işaretli cetveline öz gelir, diğer yandan (A) işaretli cetveline ödenek kaydetmeye ilgili yükseköğretim kurumu yetkilidir.(...)" hükmü yer almaktadır.
Yine; Kanun'un ''Araştırma görevlileri'' başlığını taşıyan 33. maddesinin (a) bendinde, araştırma görevlilerinin, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanı olduğu, araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerektiği; bunların ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanacakları; atanma süresi sonunda görevlerinin kendiliğinden sona ereceği; aynı usulle yeniden atanabilecekleri kuralı; ''Lisansüstü öğretim'' başlığını taşıyan 50. maddesinin (d) fıkrasında; lisans üstü öğretim yapan öğrencilerin, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere araştırma görevlisi kadrosuna da atanabileceği kuralı; 01/09/2016 tarih ve 29818 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 674 sayılı KHK ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Ek 30. maddede; "Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında 33 üncü maddenin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olup, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statüleri herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılır ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümleri uygulanır. Bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33 üncü maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülükleri kaldırılır. 35 inci madde uyarınca başka bir üniversitede ve yurtdışında eğitimde bulunanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine onbeş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorundadırlar. Bu süre içerisinde dönmeyenlerin atamaları iptal edilir." kuralı yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 10 uncu maddesi ve yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun ilgili hükümlerine (her yılın Bütçe Kanunu'nda yılına göre "Diğer bütçe işlemleri" ya da "Yükseköğretim kurumları ile ilgili işlemler" başlıklı maddesinde düzenlenmiştir.) dayanılarak hazırlanan Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 1. maddesinde, bu usul ve esasların amacının, yükseköğretim kurumlarına Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında öğretim üyesi yetiştirilmesi amacıyla araştırma görevlisi kadrolarına atananlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtildikten sonra; ÖYP kadroları, başvuru, değerlendirme ve atama, yabancı dil eğitimi ve lisansüstü eğitim-öğretim, kaynak aktarımı, ÖYP giderleri ve harcamalar konusunda ayrıntılı düzenlemeler yapılmış, Kaynak Aktarımı, ÖYP Giderleri ve Harcamalar Kaynak Aktarımına ilişkin Dördüncü Bölümünde yer alan 12. maddesinde; " (1) 2547 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca yurt içinde ve yurt dışında öğretim üyesi yetiştirilmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulu bütçesinin mevcut veya yeni açılacak tertiplerine kaydedilen ödenekten ÖYP çerçevesinde desteklenmesine karar verilen başvurulara ilişkin YÖK Yürütme Kurulu tarafından uygun görülen tutarlar, tahakkuk ettirilmek suretiyle ilgili yükseköğretim kurumu bütçesine aktarılır. ÖYP kapsamında, yükseköğretim kurumlarına aktarılan tutarların karşılığı, ilgili yükseköğretim kurumu tarafından bir yandan (B) işaretli cetveline öz gelir, diğer yandan (A) işaretli cetvele ödenek olarak kaydedilir. Kaynak aktarımı, ÖYP araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim gördükleri yükseköğretim kurumlarına yapılır. (2) ÖYP araştırma görevlisi kadrosuna atananlar için kaynak aktarımı Yürütme Kurulu kararı üzerine yapılır. (3) 2010 yılından önce ÖYP'ye dahil olan araştırma görevlilerine Yükseköğretim Kurulu tarafından kaynak aktarımı yapılmaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanan davacının, kadrosunun 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca lisansüstü eğitim gördüğü Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne 20/05/2011 tarihinde aktarıldığı, lisansüstü eğitimini tamamlayıp aynı programda 25/02/2014 tarihinde doktora eğitimine başladığı, doktora eğitiminde tez aşamasına geçen davacının 22/06/2017 tarihli başvurusu uygun görülerek 01/08/2017 tarihli işlemle kadrosunun davalı idareye iade edilmesi üzerine 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek 30. maddesi uyarınca 50/d maddesi kapsamında yeniden görevlendirildiği, davacının, Ek 30. madde uyarınca 08/08/2017 tarihli başvurusu üzerine 07/12/2017 tarihinden itibaren birer yıllığına 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atandığı görüldüğünden; uyuşmazlığın çözümü için, davacının statüsünün ve tabi olduğu hükümlerin açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir.
Yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanı olarak tanımlanan araştırma görevlileri, 2547 sayılı Kanun çerçevesinde; Kanun'un 33/a maddesi ile 50/d maddesi uyarınca ve Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı(ÖYP) kapsamında Kanun'un 33/a maddesine göre olmak üzere üç farklı kadro ve statüde görev yapmaktadırlar. Burada, araştırma görevlilerin hangi madde uyarınca atandığına bakılmaksızın görev tanımları aynı olmakla birlikte kadroya atanma şartları, yeterlilikleri, görev süreleri ve kadro güvenceleri, hak ve yükümlülükleri yönüyle farklılıklar söz konusudur.
Dolayısıyla araştırma görevlisi kadrosuna yapılacak atamanın ilgili Kanun'un hangi maddesi uyarınca yapıldığı, ilgililerin hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesinde dikkate alınması gereken bir husus olup; davacının Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı(ÖYP) kapsamında atandığı görüldüğünden, uyuşmazlığın bu çerçevede incelenmesi gerekmektedir.
Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP), üniversitelerin nitelikli öğretim üyesi ihtiyacını karşılamak üzere geliştirilmiş bir programdır. ÖYP’ye ilişkin ayrıntılı düzenlemeler Yükseköğretim Kurumu (YÖK) tarafından hazırlanan Öğretim Üyesi Yetiştirme Programlarına
İlişkin Usul ve Esaslar'da yer almaktadır. Buna göre, öğretim üyesi yetiştirilmesi amacıyla Yükseköğretim Kurulunun uygun gördüğü yükseköğretim kurumlarında açılan Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına atama yapılacak araştırma görevlisi kadro izinlerinin yükseköğretim kurumlarına dağılımı Yükseköğretim Kurulunca yapılacaktır. ÖYP araştırma görevlisi kadrolarına yerleştirmeler merkezi sistemle yapılır ve sonuçlar Yürütme Kurulunca onaylanmasını müteakip Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir. Adayların ilan edilen kadrolara atamaları, yerleştirildikleri yükseköğretim kurumları tarafından 2547 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi uyarınca yapılır.
6758 sayılı Kanun’un 44. maddesiyle 2547 sayılı Kanun’a eklenen ek 30. maddenin birinci cümlesinde ÖYP kapsamında Kanun’un 33. maddesinin (a) fıkrası uyarınca araştırma görevlisi kadrosuna atanmış olanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların statülerinin herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Kanun’un 50. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen statüye dönüştürülmüş sayılacağı ve bunlar hakkında söz konusu (d) bendi hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu dönüştürmenin sonucu olarak bu şekilde statüleri değiştirilen araştırma görevlilerinden 33. maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılmayanların mecburi hizmet yükümlülüklerinin kaldırılacağı, anılan Kanun’un 35. maddesi uyarınca başka bir üniversitede ve yurt dışında eğitimde bulunanların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üniversitelerinin talebi üzerine on beş gün içinde kendi üniversitelerine dönmek zorunda oldukları, bu süre içinde dönmeyenlerin atamalarının iptal edileceği belirtilmiştir.

Ayrıca, 7143 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle 2547 sayılı Kanun’a eklenen geçici 78. maddenin 5. fıkrasıyla, kadroları 50. maddedeki statüye aktarılan araştırma görevlilerinin talepleri hâlinde tekrar 33. maddeye göre atanacaklarına ilişkin düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeye göre başarısızlık ile ÖYP kapsamında süresi içinde lisansüstü eğitimlerini tamamlayamama veya terör örgütlerine veya devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaları nedeniyle araştırma görevlisi kadrosuyla ilişiği kesilenler hariç olmak üzere devlet yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı kadrolarında bulunmayan ancak doktora veya sanatta yeterlilik eğitimini tamamlamış olan veya hâlen ÖYP kapsamında lisansüstü eğitimine devam eden araştırma görevlilerinin Kanun’un yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde başvurmaları hâlinde 33. maddeye göre atamaları yapılacaktır.
Görüldüğü üzere; 2547 sayılı Kanun'un Ek 30. maddesi ile Geçici 78. maddesinin 5. fıkrası doğrudan Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP), kapsamında 33/a statüsünde görev yapan araştırma görevlilerine ilişkin hükümler içermekte olup; Geçici 78. maddesinin 5. fıkrası, Ek 30. madde ile aynı amaca yönelik ve anılan maddenin tamamlayıcısı mahiyetindedir.
Buraya kadar yapılan açıklamalar ve ilgili mevzuat hükümleri ışığında; Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Kanun'un 33/a maddesi uyarınca araştırma görevlisi olarak görev yapanlardan Kanun'un Ek 30. maddesi uyarınca herhangi bir işleme gerek kalmaksızın statüsü 50/d'ye dönüştürülmüş olup yine aynı madde kapsamında idarece başvurusu kabul edilerek 33. maddenin (a) fıkrasına göre yeniden ataması yapılanların atamasının, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında Kanun'un 33/a maddesi uyarınca gerçekleşeceği, yani anılan kadroya atandığı statüye döneceği açıktır.
Dolayısıyla; yukarıda ifade edilen süreçlerden geçen Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP) kapsamında görev yapan araştırma görevlilerinin, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programlarına İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde yükümlülükleri devam etmektedir.
Anılan Usul ve Esaslar'ın 10. maddesinin (2) numaralı fıkrasında azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamayan ÖYP araştırma görevlilerinin ilişiklerinin kesilmesi öngörülmüştür.
Olayda; 25/02/2014 tarihinde doktora eğitime başlayan davacının oniki (12) yarıyıllık azami eğitim süresinin 2020/Şubat dönemi itibarıyla dolduğu görülmekte olup; anılan süre içerisinde doktora eğitimini başarı ile tamamlayamayan davacının Öğretim Üyesi Yetiştirme Programlarına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca kadro ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla; dava konusu işlemin iptali ile yoksun kalındığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi istemlerinin reddi gerekmektedir.
Öte yandan; 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesi hükümlerinin, ÖYP kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların araştırma görevlisi kadrolarında azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına, bu kapsamda yer alan araştırma görevlilerinin lisansüstü eğitim öğrencilik statülerinin hesaplanmasında uygulanmasına ilişkin Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 10/10/2017 tarihli kararının iptali istemiyle açılan davada; Dairemizin 10/02/2021 tarih ve E:2017/7164, K:2021/748 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş ve verilen bu karar İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 03/03/2022 tarih ve E:2021/1878,K:2022/728 sayılı kararı ile onanmıştır.
Bu durumda; dava konusu işlemde hukuka aykırılık; aksi yöndeki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kararın gerekçesi değiştirilmek suretiyle reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 24/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.