Danıştay danistay 2023/3526 E. 2025/3447 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3526
Karar No : 2025/3447

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin Kocaeli Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile araç sürücüsü R.A. adına 9.125,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece davacıya isnat edilen fiili ispatlayacak şekilde, araç sürücüsünün ve araç içinde bulunan kişilerin de imzası alınarak tespit tutanağı düzenlenmediği, dolayısıyla ücret karşılığında ve ticari amaçla taşımacılık yapıldığı hususunun idarece somut olarak ortaya konulamadığı, dava konusu idari para cezasının ise araç sürücüsü R.A. adına verildiği, cezaların şahsiliği ilkesi de göz önünde bulundurulduğunda, sürücü adına düzenlenen para cezası tutanağının iptali istemine ilişkin olarak davacı şirketin kişisel, güncel ve meşru bir menfaatinin bulunmadığı gerekçeleriyle aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline, para cezasına ilişkin işlem bakımından ise davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 19/04/2022 tarihinde yapılan denetimlerde davaya konu aracın durdurulduğu, kamera görüntüsü alınarak sürücü R. A.'nın izin belgesiz yolcu taşıdığının tespit edildiği, araca ait izin belgesinin bulunmadığı, işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.


KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY :
19/04/2022 tarihinde yapılan trafik denetim ve kontrollerde davaya konu ... plakalı aracın durdurulduğu, yapılan denetim kapsamında kamera görüntüsü alınarak sürücü R. A.'nın izin belgesiz yolcu taşıdığının tespit edildiği, yolcu taşımacılığı yapılan araca ait ilgili belediyesinden alınmış herhangi bir geçerli izin belgesinin bulunmadığının anlaşılması üzerine davaya konu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin Kocaeli Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... seri numaralı işlemi ile araç sürücüsü R. A. adına 9.125,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bu işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi, belgeler ve video kaydının incelenmesinden; denetimin yapıldığı tarihte davacının uyuşmazlığa konu yolcu/personel taşımacılığına ilişkin güzergah izin belgesinin bulunmadığı, 16/12/2019 tarihli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı ve trafik idari para cezası tutanağında, araç sürücüsünün imzasının yer aldığı, düzenlenme tarihi, saati ve yeri ile dayanak kanun maddesinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; davacı şirketin dava dilekçesinde olay günü, ramazan etkinliği düzenleneceği belirtilerek araç talebinde bulunulduğu, davacı şirketin söz konusu talebi ... Plakalı araç ile yerine getireceğini taahhüt ettiği, ancak, etkinliğe kısa bir süre kala ... plakalı aracın arıza yapması nedeniyle sözleşmenin ... plakalı araç ile yerine getirilmesine karar verildiği belirtilmiş, denetim sırasında, kolluk tarafından alınan video kaydında ise yolcuların sabah vardiyasına işe gittiklerini belirttikleri görülmüştür.
Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan video kaydının, olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının bulunmamasının, dava konusu işlemi sakatlamayacağı açıktır.
Bu bağlamda, güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın, yolcu taşımacılığı yapıldığının, dava konusu işlem tarihinde tesis edilen araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan video kaydından anlaşılması nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 10/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.