Danıştay danistay 2023/3465 E. 2025/4423 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3465
Karar No : 2025/4423

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılardan ... adına kayıtlı ... plakalı minibüs cinsi aracın, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a madde hükmü uyarınca altmış gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'a anılan Kanun'un EK 2/3-a madde hükmü uyarınca 6.700,00-TL ve 39/2. maddesi uyarınca da 1.339,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı işlemin iptalleri istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının sahibi olduğu, kullanım amacı ticari olarak tescil edilen ... plakalı minibüs cinsi aracın, dava konusu işlem tarihinde geçerliliğini sürdüren personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesi bulunmamakla birlikte, tespit tarihinden bir gün sonra olmak üzere makul süre içerisinde personel servis aracı kullanım izin belgesi alarak söz konusu izin kapsamına, araç içerisinde yolcu konumunda oldukları belirlenen kişilerin çalışmakta oldukları ... İmalat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi dahil edilerek bu şirketin personelini taşıma yetkisine sahip olduğu görülmekle, bu haliyle kişi ve toplum yararı arasındaki dengeyi bozucu nitelikte, hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olarak tesis edilen dava konusu aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüne 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a madde hükmü uyarınca 6.700,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı; davanın 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen idari para cezasına yönelik kısmının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, aynı günlü denetim esnasında idari yargı yerinin görevine giren ve 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın trafikten men edilmesi ve para cezasına ilişkin işlemler tesis edilmiş ise de, aynı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen para cezasının söz konusu trafikten men işlemi kapsamında verilmediği, bu işlemlerden tamamen ayrılabilen farklı fiiller esas alınarak tesis edildiğinin anlaşıldığı, buna göre, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, 2918 sayılı Kanun'da kanun yoluna ilişkin bir hüküm bulunmaması nedeniyle görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin dikkate alınacağı, bu bağlamda uyuşmazlığın, araç sürücüsü davacıya 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca verilen 1.339,00-TL trafik para cezasından kaynaklanan kısmının görüm ve çözümünde anılan 5326 sayılı Kanun'un 27/1. maddesi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçeleriyle, aracın trafikten men edilmesi ve araç sürücüsüne 6.700,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin iptaline, davanın 2918 sayılı Kanun'un 39/2. maddesi uyarınca 1.339,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin kısmının ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve 15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen kararın işlemlerin iptaline yönelik kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Valiliği emniyet birimlerince ... tarihinde yapılan denetim neticesinde; belediyece düzenlenen personel servis taşımacılığı güzergah izin belgesi bulunmaksızın, bir şirkete ait çalışanların ticari taşımacılığının yapıldığının aynı gün düzenlenen tutanakla tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun EK 2/3-a madde hükmü uyarınca altmış gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacı ...'a anılan Kanunun EK 2/3-a madde hükmü uyarınca 6.700,00-TL ve 39/2. maddesi uyarınca da 1.339,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sıra numaralı işlemin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ve sürücüsüne 6.700,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin iptaline dair kısmı yönünden davalı idarece temyiz edildiğinden, bu kısımlara yönelik yapılan incelemede;
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesince "kullanım amacı ticari olarak tescil edilen ... plakalı minibüs cinsi aracın, dava konusu işlem tarihinde geçerliliğini sürdüren personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesi bulunmamakla birlikte, tespit tarihinden bir gün sonra olmak üzere makul süre içerisinde personel servis aracı kullanım izin belgesi alarak söz konusu izin kapsamına, araç içerisinde yolcu konumunda oldukları belirlenen kişilerin çalışmakta oldukları şirketi dahil edilerek bu şirketin personelini taşıma yetkisine sahip olduğu görülmekle, bu haliyle kişi ve toplum yararı arasındaki dengeyi bozucu nitelikte, hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına aykırı olarak tesis edilen dava konusu aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüne 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a madde hükmü uyarınca 6.700,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline" ve Bölge İdare Mahkemesi tarafından da kararın iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olsa da; denetimin yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulamadığı, davacılar tarafından personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesi verilmesi için denetim tarihinden önce yetkili belediyeye başvurulduğuna dair belgenin de dosyaya sunulmadığı, işlemlerin dayanağı tutanağın usulüne uygun olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, davacıların denetim tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerini dosyaya sunmadığı açık olup, davacılar tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediyeye başvurulduğuna dair belge de dosyaya sunulmamıştır.
Bu durumda, davalı idare emniyet birimlerince ... tarihinde yapılan denetim neticesinde, ilgili belediyece düzenlenen personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesi bulunmaksızın şirket çalışanlarının ticari amaçlı taşındığının usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla tespit edildiği, davacı şirketin ise işlemlerin tesis edildiği tarihten 1 gün sonra yetkili belediyeden aldığı personel servis aracı güzergah kullanım izin belgesinin süresinde alınmadığı, davacıların söz konusu belge için ilgili belediyeye işlem tarihinden önce başvuru yaptıklarına dair dosyada belge de bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüne 6.700,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüne 6.700,00-TL trafik para cezası verilmesine yönelik temyize konu işlemlerin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüsüne ... TL trafik idari para cezası verilmesine yönelik kısmı yönünden BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 07/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.