Danıştay danistay 2023/3236 E. 2025/7005 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3236
Karar No : 2025/7005

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı üniversite bünyesinde öğretim elemanı olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, lisansüstü öğrencilik süresinin makul sürelerin üzerinde olduğu, göreve başladıktan sonra yapmış olduğu akademik çalışmaların yeterli olmadığı ve 2547 sayılı Yasa'nın 33. maddesindeki yaş şartını sağlamadığından yeniden atama yapılamayacağı gerekçesiyle iş akdinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 1984 yılında doğumlu davacının, 2015 yılında davalı Doğuş Üniversitesinde göreve başlamış olması nedeniyle, göreve ilk başladığı esnada yaş şartını taşıdığı anlaşıldığından, 30/03/2021 tarihi itibariyle davacının doktora programında dokuz yarıyıl öğrenim görmüş sayıldığı ve azami öğrenim süresinin dolmamış olduğu görülmekle, idari hizmet sözleşmesinin feshedilmesinde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı, 30/03/2022 tarihli ara kararı ile davalı idareden; "davacının göreve başladıktan sonra yapmış olduğu akademik çalışmaların yeterli olmadığı tespitlerinin somut olarak ortaya konularak buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin" istenilmesi üzerine davalı idarece davacının akademik çalışmalarının yeterli olmadığının somut olarak ortaya konulmadığı, somut herhangi bir bilgi ve belgenin dava dosyasına sunulmadığı görüldüğünden, idari hizmet sözleşmesinin feshedilmesinde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının 01/11/1984 doğumlu olduğu ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla otuz beş yaşını doldurmuş olduğu, 2547 sayılı Kanunun 33'üncü maddesinde de açıkça belirtildiği üzere araştırma görevlisi kadrosuna atanabilmek için başvuru tarihi itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmanın şart olduğu, bu konuda idareye herhangi bir takdir yetkisi de tanınmadığı ve ayrıca sözleşme yenilenmesi hususunda da ilk atamada geçerli olan usulün uygulanacağının hüküm altına alınmış olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, davacının otuz beş yaşını doldurduğundan bahisle 2547 sayılı Kanunun 33. maddesi uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık, aksi yönde verilen ilk derece Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, .... İdare Mahkemesi'nin kararının kaldırılmasına, davanın reddine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı üniversite bünyesinde öğretim elemanı olarak görev yapmakta olan davacının, lisansüstü öğrencilik süresinin makul sürelerin üzerinde olduğu, göreve başladıktan sonra yapmış olduğu akademik çalışmaların yeterli olmadığı ve 2547 sayılı Yasa'nın 33. maddesindeki yaş şartını sağlamadığından yeniden atama yapılamayacağı gerekçesiyle iş akdinin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Kanun'un "Araştırma görevlileri" başlıklı 33. maddesinde; "a) Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanıdır. Araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerekir. Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler. Lisans üstü eğitim - öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri ile ilk defa bu amaçla bu göreve atanacaklarda aranacak nitelikler ve diğer hususlar Yükseköğretim Kurulunca tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Kanun'un "Yönetmelikler" başlıklı 65. maddesinde; "a. Aşağıdaki hususlar Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:(...) (5) Öğretim elemanlarının yetiştirilme esasları" denilmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Ek 8. maddesinde; "Vakıfca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretim elemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerinin aynıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Öğretim elemanları" başlıklı 23. maddesinde; "Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarla görevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıf yükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında, devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretim kurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarında özellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyimine sahip olması gözetilir. Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacının 4857 sayılı Kanun'un geçici 10. maddesinde yer alan iş sözleşmesinin feshi yasağı uyarınca, öğrencilik süresinin makul sürelerin üzerinde olduğu, araştırma görevlisi olarak göreve başladıktan sonra yapılan akademik çalışmaların yeterli olmadığının tespit edildiği belirtilerek ilk aşamada 11/01/2021-17/03/2021 tarihleri arasında ücretsiz izne çıkarıldığı, daha sonra 3592 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı uyarınca aslında 17/03/2021 tarihinde sona erecek olan ücretsiz izin süresinin 17/05/2021 tarihine uzatıldığı ve nihayetinde 7244 sayılı Kanun uyarınca ücretsiz izin süresinin 30/06/2021 tarihine kadar uzatıldığı, sonuç itibariyle davacının 11/01/2021-30/06/2021 tarihleri arasında kesintisiz şekilde ücretsiz izne çıkarıldığı, Doğuş Üniversitesi Mütevelli Heyetinin ... sayılı kararı ile "araştırma görevlilerinin lisansüstü ve doktora eğitimlerinin azami süresini geçenler ve azami eğitim süresinin dolmasına az kalanlar, yaşları, akademik çalışmaları göz önüne alınarak bölüm ve programlarda görevlerinde kalmalarında fayda görülen araştırma görevlilerinin Rektörlükçe tespit edilmesine karar verildiği", Doğuş Üniversitesi Rektörlüğünün 08/01/2021 tarihli yazısı ile davacının adının da yer aldığı listeyi Mütevelli Heyeti Başkanlığına sunulduğu, Doğuş Üniversitesi Mütevelli Heyetinin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile "aşağıda isimleri bulunan Üniversitemiz Araştırma Görevlilerinin 4857 sayılı İş Kanun'una 7244 sayılı Kanun ile eklenen geçici 10. madde kapsamında fesih yasağı süresinin uzatılmaması halinde, Üniversite Rektörlüğümüzce yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak öğrencilik sürelerinin makul sürelerin üzerinde olduğu ve göreve başladıktan sonra yapmış oldukları akademik çalışmaların yeterli olmadığı tespit edildiğinden dolayı iş sözleşmelerinin 01/07/2021 tarihi itibari ile feshedilmesine, aksi takdirde fesih yasağı kapsamında ücretsiz izinlerin uzatılmasına" karar verilmiş olduğu, 30/06/2021 tarihi itibariyle 4857 sayılı Kanun'un geçici 10. maddesinde öngörülen sözleşme fesih yasağı süresinin sona ermiş olması nedeniyle, davalı idare tarafından sözleşmesinin 01/07/2021 tarihinde sona erdirilmiş olduğu, davacının sözleşmesinin yapılan akademik çalışmaların yeterli olmadığı, doktora öğrencilik süresinin makul sürelerin üzerinde olduğu ve araştırma görevlisi kadrolarına başvurulabilmek için gerekli olan otuz beş yaşını doldurmamış olma koşulunu sağlamaması nedeniyle yeniden atamasının yapılamayacağı gerekçeleri ile feshedildiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca; araştırma görevlilerinin, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcıları olduğu, bunların ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanabilecekleri, atanma süresi sonunda görevlerinin kendiliğinden sona erdiği ve yine bunların aynı usulle yeniden atanabilecekleri hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı, dolayısıyla araştırma görevlilerinden ataması uygun görülen ve görülmeyenlerin belirlenmesi ve süresi dolan personelin görev sürelerinin uzatılıp uzatılmaması hususlarında idarenin takdir yetkisinin bulunduğu, ancak bu takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu açıktır. Bu durumda, araştırma görevlilerinin; görevini aksattığına, ihmal ettiğine, herhangi bir disiplinsizlik gösterdiğine, akademik yetersizliğine ya da başarısızlığına veya hizmetine ihtiyaç kalmadığına dair hukuken kabul edilebilir somut bir sebep ortaya konulması durumunda görevlerine son verilebileceği sonucuna varılmaktadır.
Yine 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesinde; araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak gerektiği hüküm altına alınmıştır. "Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının birinci günü itibariyle otuz beş yaşını doldurmamış olma şartı" araştırma görevliliği kadrolarına ilk başvuru halinde aranacak, araştırma görevliliği giriş sınavına ilişkin bir şart olup önceden araştırma görevlisi olarak görev yapan kişilere uygulanması mümkün değildir.
2547 sayılı Kanun'un 33. maddesinde yer alan "Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler." cümlesi de; araştırma görevlilerinin ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanabileceğini ifade etmektedir. Yeniden atama durumunda otuz beş yaşını doldurmamış olma şartı aranmadığından, olayda idarenin bağlı yetkisi de söz konusu değildir.
Dava konusu uyuşmazlıkta, 01/11/1984 tarihinde doğduğu anlaşılan davacının, 22/04/2015 tarihinde davalı Doğuş Üniversitesi'nde göreve başlamış olması nedeniyle, göreve ilk başladığı sırada ilgili şartı taşıdığı anlaşıldığından, bu yönüyle davalı idare tarafından dava konusu işlemde davacının otuz beş yaşını aşması nedeniyle yeniden araştırma görevlisi olarak çalışamayacağının belirtilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu durumda; her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında; 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesi uyarınca davacının otuz beş yaşını doldurmuş olması nedeniyle sözleşmesinin yenilenmemesi hususunda idarenin bağlı yetkisinin bulunduğu ve bu yönüyle işlemin hukuka uygun olduğu belirtilmiş ise de, Mahkemece işin esasına girilerek dava konusu işlemin dayanağı olan diğer gerekçelerinde incelenmesi ve ona göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine ilişkin İstanbul Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 18/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.