Danıştay danistay 2023/2665 E. 2025/4693 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2665
Karar No : 2025/4693

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Müteveffa ... adına kayıtlı iken miras yoluyla davacı ...'a intikal eden...plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/5 maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlem ile aracın sürücüsü olan diğer davacı ...adına 1.339,00-TL idari para cezası düzenlenmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, davaya konu ... plakalı minibüs ile ilgili olarak Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce, davacı ...'ın babası müteveffa ... adına düzenlenmiş ve 16/09/2020 - 16/09/2021 tarihleri arasında geçerli olan Minibüs Çalışma Ruhsatnamesi bulunan aracın ruhsat ve izin süresi dolduğu halde taşımacılık faaliyetine devam ettiğinin net olarak ortaya konulması kapsamında, tüm delillerin aktarıldığı ve ilgilerce imzalanmış herhangi bir denetim tutanağının düzenlenmediği, bu durumda, dava konusu aracın ruhsat ve izin süresi dolduğu halde ticari taşımacılık faaliyetine devam ettiğine ilişkin olay esnasında, usulüne uygun olarak düzenlenmiş ve tereddüte yer bırakmayan bir tespit tutanağı tutulmadan veya belirleme yapılmadan, dolayısıyla hukuken denetlenebilir somut bilgi belgeler olmaksızın tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5 maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Müteveffa ... adına kayıtlı iken miras yoluyla davacı ...'a intikal eden ... plakalı araca ait güzergah izin belgesinin süresinin dolduğu halde yenilenmediğinden bahisle, davalı idarece, tespit tutanağı düzenlenmeksizin, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/5 maddesi uyarınca eksikliği giderilinceye kadar aracın trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aracın sürücüsü olan diğer davacı ... adına 1.339,00-TL idari para cezası düzenlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye
doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacı ... tarafından, babası ... adına kayıtlı iken vasiyet yoluyla kendisine intikal eden ... plakalı araca ait güzergah izin belgesinin süresinin dolduğu halde yenilenmediğinden bahisle, davalı idarece, tespit tutanağı düzenlenmeksizin, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5 maddesi uyarınca eksikliği giderilinceye kadar aracın trafikten men edilmesine ve aracın sürücüsü olan diğer davacı ... adına 1.339,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bunun yanısıra, dava dilekçesinde davacı ... tarafından; aracın mülkiyeti ile ilgili miras davasının hala devam ettiği, belediyeden gerekli izinlerin alınabilmesi için bu aşamada tüm mirasçıların birlikte başvuru yapması gerektiği, ancak kardeşler arasındaki husumet nedeniyle diğer mirasçıların belgenin yenilenmesi hususunda belediyeye başvuru yapılmasına yanaşmadığı, dava konusu men işlemi nedeniyle ticari hayatta işlerini devam ettiremediğinin belirtildiği; işlem tarihinde geçerliliği olan güzergah izin belgesinin dava dosyasına ibraz edilmediği, ayrıca, ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatının süresi bittiği halde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde açıklamanın yer aldığı idari para cezası tutanağının diğer davacı olan araç sürücüsü tarafından imzalandığı görülmektedir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemlere dayanak tespit tutanağının düzenlenmediği görülmekte ise de; denetim esnasında trafik ekiplerine, işlem tarihinde geçerliliği olan güzergah izin belgesi ibraz edilmediği, ayrıca dava dilekçesi ve ekinde bu durumun aksini ispata yarayacak ve izin belgesinin bulunduğuna dair herhangi bir belgenin dava dosyasına sunulamadığı gibi, davacının, belediyeden gerekli izinlerin alınabilmesi için tüm mirasçıların birlikte başvuru yapması gerektiği ancak kardeşler arasındaki husumet nedeniyle diğer mirasçıların belgenin yenilenmesi hususunda belediyeye başvuru yapılmasına yanaşmadığı ve dava konusu men işlemi nedeniyle ticari hayatta işlerini devam ettiremediğini belirterek, aracın izin süresi dolduğu halde aktif olarak kullanıldığını bir nevi ikrar etmiş olduğu; bunun yanı sıra, ilgili belediyeden alınmış çalışma izni/ruhsatının süresi bittiği halde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde açıklamanın yer aldığı idari para cezası tutanağının diğer davacı olan araç sürücüsü tarafından imzalandığı, buna göre, uyuşmazlık konusu ihlal karşılığında, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5 maddesi kapsamında uygulanan trafikten men ve idari para cezası işlemlerinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, davacının güzergah izin belgesi süresi bittiği halde belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığı açık olduğundan, davaya konu aracın trafikten men edilmesine ve araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 16/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.