Danıştay danistay 2023/2274 E. 2025/4434 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2274
Karar No : 2025/4434

DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Başkanlığı(...)
VEKİLİ : Av. ...


DAVANIN KONUSU :08/03/2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmeliğe, 24/03/2023 günlü ve 32142 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile eklenen "Geçiş hükmü" başlıklı Geçici 1. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Davacı sendika vekili tarafından, getirilen geçiş hükmünün, var olan haklardan engelli bireyleri yararlandırmamaya yönelik olduğu, yürürlüğü ertelenen Yönetmelik sebebiyle engelli bireylerin sınavlarda gerekli kolaylıktan faydalanamayacakları, Yönetmeliğin ilk halinde herhangi bir geçiş hükmü olmadığı, Yönetmeliğin 2022-2023 eğitim öğretim döneminde uygulanacağının belirtilmesine rağmen dava konusu edilen düzenleme ile yürürlüğünün bir yıl ertelendiği, dolayısıyla kazanılmış hakların ihlali niteliğinde olan düzenlemenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI : Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Savunması: Dava konusu edilen Geçiş Hükmü maddesinin, ÖSYM Başkanlığı'nın yazısı üzerine yapıldığı, yapılan düzenleme ile engelli bireylerin herhangi bir hak kaybına uğramadığı, 6 Şubatta meydana gelen ve birçok ili etkileyen deprem sebebiyle engelli bireylerin mağdur olmaması için söz konusu düzenlemenin yapıldığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.

Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi(ÖSYM) Başkanlığı'nın Savunması: Söz konusu Yönetmelik ile adaylardan hastane raporu alınması zorunluluğu getirildiği, bu durumun sistemde kayıtlı olan bazı raporların iptali anlamına gelmesi sebebiyle sınava girecek engelli adaylar açısından hak kaybı oluşturacağı, depremden etkilenen bölgelerde Yönetmelik'te belirtilen sağlık raporlarının alınmasının zor olacağı ve YKS sınavına da az bir süre kalması sebebiyle Yönetmeliği çıkaran Yükseköğretim Kurulu'na bu tereddütlerini bidirdikleri, Yönetmeliğin Yükseköğretim Kurulunca çıkarılması nedeniyle hasım konumundan çıkarılmaları gerektiği, ayrıca engelli adaylara Yönetmelikte tanınan tüm hakların kurumlarınca verildiği ve her türlü kolaylığın sağlandığı belirtilerek sınava girecek engelli bireyler açısından bir hak kaybı oluşmayacağı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 08/03/2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmeliğe, 24 Mart 2023 günlü ve 32142 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında Ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile eklenen "Geçiş hükmü" başlıklı geçici 1. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun; Yükseköğretim Kurulu başlıklı 6 ncı maddesinde;
a.Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur. hükmü, Yükseköğretim Kurulunun görevleri başlıklı 7 nci maddesinde a)Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında
yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b)Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler
doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
8 Mart 2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik”in 1. maddesinde “Bu Yönetmelik; yükseköğretime geçişte Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan merkezi sınavlar ve yükseköğretim kurumları tarafından yapılan özel yetenek sınavları ile yükseköğretim programlarındaki ders geçmeye yönelik sınavlarda engelli bireylere yönelik sınav uygulamalarından ve engelli kontenjanlarından yararlanacak olan aday ve öğrencilerin sağlık şartlarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.” hükmü yer almaktadır.
08/03/2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik 2022-2023 eğitim-öğretim yılında yürürlüğe girdiği , Yönetmelik, kapsam maddesi gereğince yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören engelli öğrencilerin sınavları ile 2023 yılında yapılacak YKS sınavında uygulama alanı bulmaya başlayacakken 24/03/2023 tarihinde Resmi Gazete' de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile yalnızca yükseköğretime geçiş sınavında Yönetmeliğin uygulanmasının ertelenmesinin öngörüldüğü, yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilere ilişkin olarak Yönetmeliğin uygulanmasına devam edileceği, anlaşılmaktadır.
Davaya konu değişiklikle ; yönetmeliğin yürürlük tarihi yeniden belirlenerek geçici madde ile geçiş hükmü eklenmiş,'' (1) Bu maddenin yayımı tarihinden 2023-2024 eğitim-öğretim yılı başına kadar, yükseköğretime geçişte Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan merkezi sınavlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.” şeklinde değiştirilmiştir.
Şubat 2023 tarihinde ülkemizde yaşanan deprem nedeniyle öğrencilerin sağlık raporu almakta sıkıntı yaşayabilecekleri dikkate alınarak 2023 YKS işlemleri yönünden, mevcut uygulamanın devam etmesine ancak 2024 YKS'den itibaren 8 Mart 2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Engelli Bireylere yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre işlemlerin yürütülmesi yönünde Yönetmeliğe geçici madde eklendiği anlaşılmaktadır.
Sonuç itibarıyla, dava konusu edilen yönetmelik değişikliğinin deprem nedeniyle YKS 'ye girecek öğrencilerin mağdur olmaması amacıyla getirildiği anlaşıldığından dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik 08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış; Yönetmeliğin "Yürürlük" başlıklı 17. maddesinde, Yönetmeliğin 2022-2023 eğitim öğretim yılında yürürlüğe gireceği düzenlenmiştir.
6 Şubat 2023 depremi sonrasında, Öğrenci, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'ndan, Yönetmeliğin uygulama tarihinin ertelenmesi veya 2023 yılında Yapılacak Yükseköğretim Sınavında(YKS) ne şekilde uygulanacağına dair görüş istenmesi üzerine davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca çıkarılan 24/03/2023 tarih ve 32142 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında Ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile Yönetmeliğe "Geçiş hükmü" başlıklı Geçici 1. madde eklenmiştir. Söz konusu maddede, yükseköğretime geçişte Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan merkezi sınavlarda Yönetmeliğin 2023-2024 eğitim-öğretim yılı başına kadar uygulanmayacağı düzenlenmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştİr.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlığını taşıyan 124/1. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler, hükmüne yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun; Yükseköğretim Kurulunun görevleri başlıklı 7 nci maddesinde, a)Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışındayetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b)Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak, Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci, 44 üncü ve 45 inci maddeleri, 17/2/2011 tarihli ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanunun 7 nci maddesi ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 15 inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik”in 1. maddesinde “Bu Yönetmelik; yükseköğretime geçişte Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılan merkezi sınavlar ve yükseköğretim kurumları tarafından yapılan özel yetenek sınavları ile yükseköğretim programlarındaki ders geçmeye yönelik sınavlarda engelli bireylere yönelik sınav uygulamalarından ve engelli kontenjanlarından yararlanacak olan aday ve öğrencilerin sağlık şartlarını belirlemek amacıyla hazırlanmıştır.” düzenlenmesi yer almaktadır.
01/07/2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 15 inci maddesinde, "hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engelliler, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, yaşadıkları çevrede bütünleştirilmiş ortamlarda, eşitlik temelinde, hayat boyu eğitim imkânından ayrımcılık yapılmaksızın yararlandırılır. Genel eğitim sistemi içinde engellilerin her seviyede eğitim almasını sağlayacak bütünleştirici planlamalara yer verilir. Örgün eğitim programlarına farklı nedenlerle geç başlamış engellilerin bu eğitime dâhil edilmesi için gerekli tedbirler alınır. Üniversite öğrencilerinden engelli olanların öğrenime etkin katılımlarını sağlamak amacıyla Yükseköğretim Kurulu koordinasyonunda, yükseköğretim kurumları bünyesinde, engellilere uygun araç-gereç ve ders materyallerinin, uygun eğitim, araştırma ve barınma ortamlarının temini ile eğitim süreçlerinde yaşadıkları sorunların çözümü gibi konularda çalışma yapmak üzere Engelliler Danışma ve Koordinasyon Merkezleri kurulur. Engelliler Danışma ve Koordinasyon Merkezinin çalışma usul ve esasları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulunca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. İşitme engellilerin eğitim ve iletişimlerinin sağlanması amacıyla Türk işaret dili sistemi oluşturulur. Bu sistemin oluşturulmasına, geliştirilmesine ve uygulanmasına yönelik çalışmaların esas ve usulleri Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının koordinatörlüğünde, Millî Eğitim Bakanlığı ve Türk Dil Kurumu Başkanlığınca müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Engellilerin her türlü eğitim, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını karşılamak üzere kabartma yazılı, sesli, elektronik kitap; alt yazılı, işaret dili tercümeli ve sesli betimlemeli film ve benzeri materyal temin edilmesine ilişkin gerekli işlemler Millî Eğitim Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülür." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin 4. fıkrasında, "Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez." kuralı ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 2. fıkrasında, "İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler." kuralı yer almıştır.
Öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı İdare Hukukunun en temel ilkelerindendir. Ayrıca, mevzuat belirleme tekniği açısından da, idarenin Kanunla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği hususlarda, takdir yetkisine sahip olduğu, ancak bu takdir yetkisinin kamu yararı ve düzenine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.
Dosyanın incelenmesinden, 06/02/2023 depremi sonrasında, 08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren “Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik uyarınca engelli adaylardan yeniden rapor talep edilmesinin özellikle deprem bölgesinde yaşayan adaylar için mağduriyet oluşturabileceği düşüncesiyle ÖSYM Başkanlığı tarafından Yükseköğretim Kuruluna ... tarih ve ... sayılı yazının yazıldığı; bunun üzerine herhangi bir mağduriyet oluşmaması için 2023-2024 eğitim-öğretim yılı başına kadar, sadece yükseköğretime geçişte ÖSYM Başkanlığı tarafından yapılan merkezi sınavlarda Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağına karar verildiği görülmektedir.
Davacı sendika tarafından, dava konusu edilen düzenleme ile engelli bireylerin var olan haklardan yararlandırılmadığı, düzenlemenin eşitlik ilkesine, eğitim ve öğretim hakkına ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'a aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Davalılar tarafından, Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce zaten ÖSYM tarafından yapılan yükseköğretime giriş merkezi sınavlarında, özel gereksinimli öğrencilere her türlü kolaylığın sağlandığı, bu kişiler için ÖSYM'nin belirlediği kuralların uygulanmaya devam edileceği, yapılan değişiklik ile Yükseköğretim Kurumları Sınavına(YKS) girecek engelli adayların lehine bir uygulamanın söz konusu olduğu belitilmiştir.
08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmeliğin "tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde; engelli sağlık kurulu raporu, tüm yaş grupları için Sağlık Bakanlığınca engelli/ÇÖZGER sağlık kurulu raporu vermeye yetkilendirilen hastanelerden alınmış ÇÖZGER/ESKR olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, Yönetmelik kapsamında bulunan özel gereksinimli öğrenci adayların ÖSYM Başkanlığı sisteminde bulunan bazı sağlık raporlarının geçerliliğini yitirecek olması sebebiyle bu kişilerden yeni sağlık raporları isteneceği, sağlık raporlarını süresinde teslim etmeyen adayların da sınava girmelerinde sorun yaşayacağı açıktır.
Bu durumda, 08/03/2022 tarih ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Engelli Bireylere Yönelik Sınav Uygulamalarında ve Engelli Kontenjanında Aranacak Sağlık Şartlarına Dair Yönetmelik ile birlikte davalı ÖSYM'nin sisteminde bulunan bir takım sağlık raporlarının geçerliliğini yitirecek olması sebebiyle, bu kişilerin Yönetmeliğin yetkili kıldığı hastanelerden yeniden rapor alması gerekeceği, 6 Şubat 2023 depreminin de ülkemizin geniş bir coğrafyasını etkilemiş olması ve bu deprem sebebiyle o bölgede yaşayan engelli bireylerin Yönetmelikte belirtilen şekilde sağlık raporu almada yaşayacağı güçlüklerle karşılaşacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde, 2023 yılında yapılacak olan ve öğrencilerin geleceği için önemli bir aşama olan YKS sınavında bu konuda herhangi bir sorun yaşanmaması sebebiyle yapılan düzenlemenin üst hukuk normlarına ve kamu yararına aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, her ne kadar davacı sendika tarafından, yapılan düzenleme ile engelli bireylerin var olan haklarının elinden alındığı ileri sürülmüşse de, Uluslararası Sözleşmeler ve Engelliler Hakkında Kanun uyarınca ÖSYM tarafından yapılan sınavlarda özel gereksinimli adaylar için her türlü kolaylığın sağlanmak zorunda olduğu, dava konusu edilen düzenlemenin, sınava girecek engelli bireylerin var olan haklarının elinden alınma gibi bir sonuç doğurmadığı anlaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4\. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 07/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.