Danıştay danistay 2023/1913 E. 2025/4519 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1913
Karar No : 2025/4519

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı ...'ya ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli işlem ile araç sürücü olan diğer davacıya 6.700,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin ve aynı Kanunun 47/1-a maddesi uyarınca 314,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda düzenlenen ... tarihli tutanakta, araç sürücüsünün davacı ... olduğu, "... plakalı aracın sürücüsüyüm, aracımda bulunan yolcuları Bağcılar civarından topladım, ...'ya getirdim bu yolculuk karşılığında yolcularda 800-TL ücret aldım" şeklinde ifadesinin olduğu, diğer yandan, her ne kadar denetim tarihinde davacıya ait söz konusu araç için yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmasa da denetim tarihinden sonra makul bir süre içerisinde 27/08/2021 tarihinde sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin alındığının anlaşıldığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacının ise ücretsiz olarak personel taşımak üzere makul sürede izin belgesini aldığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen dava konusu işlemlerin, hukuka ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul Valiliği emniyet birimlerince ... tarihinde davacı ...'ya ait ... plakalı araçta yapılan denetim neticesinde; yetkili belediyeden izin belgesi bulunmaksızın, bir grup yolcunun İstanbul Bağcılar'dan alınıp ...'ya 800,00 TL ücret karşılığı taşındığının tutanakla tespit edildiğinden bahisle, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarihli işlem ile araç sürücü olan diğer davacıya 6.700,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin ve aynı Kanunun 47/1-a maddesi uyarınca 314,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu" başlıklı 47. maddesinde "Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine, (...)
Uymak zorundadırlar.
(Değişik:18/10/2018-7148/20 md.) Trafik zabıtası veya diğer yetkililerin dur işaretlerine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler 235 Türk lirası, bu maddede yazılı diğer trafik işaretlerine ve kurallarına uymayan sürücüler, 108 Türk lirası para cezası ile cezalandırılırlar.(...)" hükmü düzenlenmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun ''Genel kanun niteliği'' başlıklı 3. maddesinde, bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağının hükme bağlandığı, "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinin 1. fıkrasında “Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir.”, "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında “İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.”, aynı maddenin 8. fıkrasında “İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür.” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücü olan diğer davacıya 6.700,00 TL para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden;
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesince "uyuşmazlık konusu olayda düzenlenen ... tarihli tutanakta, araç sürücüsünün davacı ... olduğu, "... plakalı aracın sürücüsüyüm, aracımda bulunan yolcuları Bağcılar civarından topladım, ...'ya getirdim bu yolculuk karşılığında yolcularda 800-TL ücret aldım" şeklinde ifadesinin olduğu, diğer yandan, her ne kadar denetim tarihinde davacıya ait söz konusu araç için yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmasa da denetim tarihinden sonra makul bir süre içerisinde 27/08/2021 tarihinde sosyal etkinlikler grup servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin alındığının anlaşıldığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacının ise ücretsiz olarak personel taşımak üzere makul sürede izin belgesini aldığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline" ve Bölge İdare Mahkemesi tarafından da istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olsa da; denetimin yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulmadığı, davacılar tarafından servis taşımacılığı güzergah izin belgesi verilmesi için denetim tarihinden önce yetkili belediyeye başvurulduğuna dair kayıtlı bir belgenin de dosyaya sunulmadığı, işlemlerin dayanağı tutanağın ise usulüne uygun olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca, davacıların denetim tarihi itibarıyla alınmış izin / ruhsat gibi belgelerini dosyaya sunmadığı gibi, denetim/işlem tarihinden önce de izin / ruhsat için yetkili belediyeye başvurulduğuna dair kayıtlı bir belgenin dosyada yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, davalı idare emniyet birimlerince ... tarihinde davacı ...'ya ait ... plakalı araçta yapılan denetim neticesinde, ilgili belediyece düzenlenen servis taşımacılığı güzergah izin belgesi bulunmaksızın bir grup yolcunun ücret karşılığı taşındığının usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla tespit edildiği, davacıların ise işlemlerin tesis edildiği tarihten 2 gün sonra yetkili belediyeden aldığı izin belgesinin süresinde alınmadığı, davacıların söz konusu belge için ilgili belediyeye denetim tarihinden önce başvuru yaptıklarına ilişkin olarak dosyada, kayıtlı bir belgenin de bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücü olan diğer davacıya 6.700,00 TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücü olan diğer davacıya 6.700,00 TL para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 47/1-a maddesi uyarınca araç sürücü olan davacıya 314,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden;
Temyizen incelenen dosyada, araç sürücüsü olan davacıya 2918 sayılı Kanunun 47/1-a maddesi uyarınca, trafik düzenleme ve denetimle görevli memurların uyarı ve işaretlerine uyulmadığından bahisle verilen 314,00 TL trafik para cezasının da dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davanın 2918 sayılı Kanun'un 47/1-a maddesi uyarınca verilen idari para cezasına yönelik kısmının, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun'da idari para cezasına itiraz konusunda görevli Mahkemenin gösterilmediği, aynı günlü denetim esnasında idari yargı yerinin görevine giren ve 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın trafikten men edilmesi ve para cezası verilmesine ilişkin işlemler tesis edilmiş ise de, aynı Kanun'un 47/1-a maddesi uyarınca verilen trafik para cezasının; anılan Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın trafikten men edilmesi ve para cezası verilmesine ilişkin işlemler kapsamında verilmediğinin açık olduğu, bu yaptırımlara esas ihlalden (izin belgesi bulunmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapılması) tamamen farklı bir trafik ihlali (trafik düzenleme ve denetimle görevli memurların uyarı ve işaretlerine uyulmaması fiili) esas alınarak tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı, 2918 sayılı Kanun'da kanun yoluna ilişkin bir hüküm bulunmaması nedeniyle görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağı, bu bağlamda, uyuşmazlığın araç sürücüsü davacıya 2918 sayılı Kanun'un 47/1-a maddesi uyarınca verilen 314,00-TL trafik para cezasından kaynaklanan kısmının görüm ve çözümünde, 5326 sayılı Kanun'un 27/1. maddesi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davanın 2918 sayılı Kanun'un 47/1-a maddesi uyarınca 314,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-a ve15/1-a maddeleri uyarınca görev yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu 2918 sayılı Kanunu'nun 47/1-a maddesi uyarınca 314,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin ilişkin işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında da hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 14/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.