Danıştay danistay 2023/1909 E. 2025/5011 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1909
Karar No : 2025/5011

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR): 1- ...
2- ... Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin/ruhsat almadan ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aracın sürücüsü olan davacı ...'a aynı Kanun uyarınca 9.125,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; kolluk personeli tarafından yapılan denetimde davacı şirkete ait araçla ticari amaçlı yolcu taşındığına ilişkin düzenlenen 02/01/2022 tarihli tutanakta araç sürücüsü davacı ...'un "... plakalı aracın sürücüsüyüm. Yolcuyu ...tan alıp ...'e götürüyorum. Araca ait turizm güzergah izin belgesi yoktur. Yolcu ödemeyi şirkete yapıyor." şeklinde beyanda bulunduğu. tutanağın araç sürücüsü davacı ve kolluk personeli tarafından imzalandığının görüldüğü, dosyadaki mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden mevzuat uyarınca söz konusu araca ait ticari amaçla yolcu taşımacılığında bulunması gereken ruhsat ve izin belgesinin bulunmadığının anlaşıldığı, dava konusu araç ile izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşıma faaliyeti yapıldığı hususunun araç sürücüsü davacının ifadesiyle sabit olduğu, davacılar tarafından da aksini ispatlar bilgi ve belge sunulmadığı görüldüğünden, izin/ruhsat alınmaksızın yolcu taşındığı sonucuna varılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-(a) maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde, hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, davacı firmanın ticari amaçlı tarifesiz yolcu taşıma işi de yapacağından Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca Ulaştırma Bakanlığından D2 belgesi aldığı, ayrıca bu araç için Büyükşehir Belediye Başkanlığından Turizm Yolcu Taşıma Belgesi aldığı, usul ve hukuka aykırı olduğundan bahisle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete ait ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin/ruhsat almadan ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aracın sürücüsü olan davacı ...'a aynı Kanun uyarınca 9.125,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Olayda, davacı şirkete ait ... plakalı aracın davalı idare ekiplerince yapılan denetiminde düzenlenen 02/01/2022 tarihli tutanak ile "araç içerisinde bulunan yabancı uyruklu kişinin ...'dan alınıp ...e götürüldüğü"nün tespit edildiği, ilgili belediyeden izin/ruhsat almadan ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-(a) maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile aracın sürücüsü olan davacı ...'a aynı Kanun uyarınca 9.125,00-TL para cezası verilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait ... plakalı araç için davalı idare Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce 09/07/2021 tarihinde düzenlenmiş Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi bulunduğu, söz konusu belgenin geçerlilik tarihinin 31/12/2021 tarihinde dolduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araç için verilen bu belgenin "tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izni/ruhsatı" olup olmadığı dosya içeriğinden anlaşılmamakta olup, Mahkemece de bu hususta bir inceleme yapılmamıştır. Şayet söz konusu belge ilgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izni/ruhsatı ise işlemin 2918 sayılı Kanun Ek-2/5. maddesi uyarınca tesis edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlığa konu taşımacılığın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/5. maddesi kapsamında yer alıp almadığının araştırılmaksızın, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 26/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.