Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1883
Karar No : 2025/8549

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Maden İnşaat Nakliye Tarım Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İlçesi ... Köyü Muhtarlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Acıgöl ilçesi ... Köyü Muhtarlığı tarafından, Nevşehir ili, Acıgöl ilçesi, ... Köyü, ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı sahada ... Maden İnşaat Nakliye Tarım Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'ne verilen maden arama ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, Nevşehir İli, Acıgöl İlçesi, ... Köyü, ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı sahada ... Mad. İnş. Nak. Eml. Tar. Tic.ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan II-B grubu andezit ocağı (AR:...-ER:...) projesi ile ilgili olarak 96,80 hektarlık alanda 21/04/2021 tarihinden geçerli olmak üzere arama ruhsatının düzenlendiği, ruhsat sahasının 24,19 hektarlık kısmında yapılacak olan II-B grubu andezit ocağı projesi hakkında Nevşehir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün 27/10/2020 tarihli işlemiyle "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verildiği, anılan Nevşehir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ... tarihli "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davada yapılan keşif-bilirkişi incelemesi sonrasında ... tarih ve ... kararı ile projenin dava konusu alana yapılmasının yöredeki toprak, tarım, yerleşim yerleri ve doğal hayat üzerinde olumsuz etkiler oluşturacağı ve çevresel etki değerlendirmeleri ile ilgili araştırmaların ve bilimsel önlemlerin yetersizliği ve çevre açısından doğurabileceği olumsuz sonuçlar bulunması nedeniyle, dava konusu tesisin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin araştırılması, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla ÇED sürecine tabi olması gerektiği sonucuna varıldığından, yapılması planlanan Andezit Ocağı Projesiyle ilgili olarak Nevşehir Valiliğince verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptaline karar verildiği görüldüğünden, davacı şirkete ait maden arama ruhsatının bulunduğu alanda yapılması planlanan tesisin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin araştırılması, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla ÇED sürecine tabi olması gerektiği, dava konusu işlemin dayanağı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararında hukuka uyarlık bulunmadığı ve maden arama faaliyetlerine başlanılması ve devam edilmesi ile birlikte çevreye zarar verileceği anlaşıldığından, Nevşehir İli, Acıgöl İlçesi, ... Köyü, ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı sahada ... Mad. İnş. Nak. Eml. Tar. Tic.ve San. Ltd. Şti.'ye maden arama ruhsatı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı, arama döneminde bulunan maden ruhsat sahalarındaki faaliyetlerin 3213 sayılı Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre ve gerekli izinler çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerekte olup bu dönem ile ilgili sahalarda üretim/işletme faaliyetlerinde bulunulmasının söz konusu olmadığı, bir maden sahasının faaliyete geçirilmesi için öncelikli olarak o sahaya ilişkin maden arama ruhsatı alınması gerektiği, akabinde işletme ruhsatı alınacağı, maden sahasına ilişkin verilen arama ruhsatı, işletme ruhsatı ile işletme izninin birbirlerinden farklı olduğu, söz konusu sahaya ilişkin henüz işletme ruhsatı düzenlenmemiş olduğu, salt "ÇED kararı gerekli değildir" kararının iptalinin maden arama ruhsatın da iptal edileceği sonucu doğurmayacağı belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Nevşehir ili, Acıgöl ilçesi, ... Köyü, ... ruhsat numaralı, ... erişim numaralı sahada ... Maden İnşaat Nakliye Tarım Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan II-B grubu andezit ocağı (AR:...-ER:...) projesi ile ilgili olarak 96,80 hektarlık alanda 21/04/2021 tarihinden geçerli olmak üzere maden arama ruhsatı düzenlenmiştir. Ruhsat sahasının 24,19 hektarlık kısmında yapılacak olan II-B grubu andezit ocağı projesi hakkında Nevşehir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün 27/10/2020 tarihli işlemiyle "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı düzenlenmesinden sonra iptali için açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarihli E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline kararı verilmiş ve temyiz isteminde bulunulması üzerine ise Danıştay Altıncı Dairesi tarafından 05/10/2021 tarih ve E:2021/7785 ve K:2021/10608 sayılı dosyada ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.
Davacılar tarafından müdahil şirkete verilen arama ruhsatının iptali istemiyle de bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nda "Arama Ruhsatı" belirli bir alanda maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi için verilen yetki belgesi; "İşletme Ruhsatı" İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi olarak; "İşletme İzni" Bir madenin işletmeye alınabilmesi için izin olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) "İlk müracaat ve ruhsatlandırma" başlıklı 16. maddesinde "II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler dışındaki ruhsatlar ihale ile verilir. I. Grup, II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için doğrudan işletme ruhsatı verilir. II.Grup (b) bendi, III. Grup, IV. Grup madenler (…) V. Grup madenler arama ruhsatı ile aranır. II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için yapılan müracaatların işletme ruhsat taban bedeli ödenerek yapılması zorunlu olup müracaatlarda öncelik hakkı esastır. (...) İhale yolu ile hak sağlanan sahaların ihâle bedelinin yatırılmasını müteakip iki ay içinde ön inceleme raporu ile arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi ve ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı verilir. Ruhsat bedelinin yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna gelir. II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için müracaatlar, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita koordinatları esas alınarak tespit edilen noktalarla sınırlandırılmış alanlar için Genel Müdürlüğe doğrudan yapılır. Talep edilen alanın müsait olan kısmı müracaat tarihinde müracaat edene bildirilir ve iki ay içinde ön inceleme raporu, arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi, ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı verilir. Ruhsat bedelinin yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın müracaatlara açık hâle gelir. II. Grup (b) bendi ve IV. Grup madenler için yapılan müracaatların değerlendirilmesi sonucunda hak sağlanan alanların ayrı alanlar şeklinde oluşması durumunda, müracaat sahibinin talebi hâlinde bu alanlardan her birine ayrı ayrı ruhsat verilir. Ruhsatı alınmayan alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın müracaatlara açık hâle gelir.(...)" düzenlemesi; 24. maddesinin 7164 sayılı Kanun ile değişik birinci fıkrasında, "İşletme ruhsatı taleplerinde, I. Grup (b) bendi ve II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için ihale bedelinin yatırılmasından itibaren iki ay içinde, diğer maden grupları için arama ruhsat süresi sonuna kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli ve işletme ruhsat bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve bu projenin uygulanabilmesi için gerekli olan mali yeterliliğine ilişkin belgelerin ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Projedeki teknik eksiklikler iki ay içerisinde Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda projedeki teknik eksiklikleri tamamlamayanların talepleri kabul edilmez ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez, işletme ruhsat bedeli ise iade edilir. Taleplerin uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde işletme ruhsatı düzenlenir." hükmü, on birinci fıkrasında ise "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerIendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmü mevcuttur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3213 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan maddelerinin değerlendirilmesinden belirli bir alanda maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi için arama ruhsatının alınması gerektiği; mevzuat hükümleri incelendiğinde, ihale yoluyla ya da müracaat sonucunda hak kazanılan maden sahaları için; ön inceleme raporu ile arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi ve ruhsat bedelinin yatırılması şartlarının yerine getirilmesi durumunda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce arama ruhsatı düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca usûlüne uygun olarak yapılan müracaatla ve sunulan projesinin davalı idare tarafından uygun bulunması ile arama ruhsatı hakkının doğduğu, arama ruhsatının iptal edilmesi nedenleri olarak Maden Kanunu'nun sayılan şartlarının ihlal edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, hukuken gerekli şartların haiz olarak düzenlenen dava konusu arama ruhsatında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 12/11/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.