Danıştay danistay 2023/1417 E. 2025/6193 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1417
Karar No : 2025/6193

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tur. Tic. ve İnş. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

DAVACI YANINDA
DAVAYA KATILANLAR : 1- ...
2- ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kaş ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan ER:... ruhsat numaralı, S:... sicil numaralı II (b) grubu mermer madeni sahasında üretilen ancak beyan edilmeyen 39.191,74 ton madene karşılık olarak davacı adına 351.724,27 TL Hazine Payı ve 105.517,28 TL Orman Payı tahakkuk ettirilmesine ilişkin davalı idarenin ... tarihli E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan tüm bilgi ve belgeler, bilirkişi raporuyla birlikte değerlendirildiğinde, boşaltılan alan itibarıyla bilirkişilerce farklı miktarın ortaya konulması bununla birlikte dava konusu maden ocağının veriminin işletme faaliyet raporlarında % 1 - % 3 arasındaki oranlarda tespit edilmesine ve bilirkişi raporunda da verim oranının % 3 olarak tespit edilmesine karşın, dava konusu işlemde % 20 ocak verimi üzerinden hesaplama yapıldığı, işlemde devlet hakkının mevzuat hükümlerinde öngörülen her yıl için belirlenen ocak başı satış bedeli üzerinden ayrı ayrı hesaplanması gerekliliği şartına uyulmadan, 2017 yılı için Antalya ilindeki Finike ilçesi (limra) mermer için belirlenen 1., 2., 3., ve 4. kalite ortalama ocak başı satış fiyatı olan 196 TL/ton olarak belirlenerek bu bedelin 2018 yılı enflasyon artış oranı uygulanmak suretiyle yeniden belirlenen 224,36 TL/ton bedeli üzerinden hesaplandığı görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın hasım mevkiine alınması gerektiği, 3213 sayılı Kanun ve ilgili Maden Yönetmeliği hükümleri uyarınca düzenlenen denetim sonucunda yapılan tespitler üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, idarelerinin harçtan muaf olması nedeniyle aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, esasa ilişkin olarak, ruhsat sahasında yapılan denetim ile 39.191,74 ton madenin Genel Müdürlüğe beyan edilmediği, 06/08/2018 tarihli tetkik raporunda, mahallinde harita mühendisince yapılan hacim boşaltılması ölçümleri ile ruhsat sahibi firmanın ruhsatın başlangıcından ölçüm anına kadar sahadan toplam 79.533,10 m3 hacim boşaltıldığının tespit edildiği, toplam üretime çalışma verimliliği uygulanarak ekonomik olarak işletilebilecek maden miktarına ulaşıldığı, 2017 yılı ocak başı satış fiyatının, Antalya ili, Finike ilçesi için belirlenen 4 kalite mermerin ortalaması alınarak 2018 yılı enflasyon oranında artış kapsamında ocak başı satış fiyatının 224,36-TL olarak belirlendiği, verimin %20 olarak hesaplandığı, mermer yoğunluğunun da 2,7 ton şeklinde alınarak hesap edilen fark devlet hakkı istenilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davacı yanında müdahiller tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Antalya ili, Kaş ilçesi, ... Köyü sınırlarında bulunan ER:... ruhsat numaralı, S:... sicil numaralı II (b) grubu mermer madeni sahasında üretilen ancak beyan edilmeyen 39.191,74 ton madene karşılık olarak davacı adına 351.724,27 TL Hazine Payı ve 105.517,28 TL Orman Payı tahakkuk ettirilmesine ilişkin davalı idarenin ... tarihli E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacı şirket yetkilisi tarafından 13/07/2018 tarihinde davalı idareye revize işletme projesi sunulmuştur. İlgili projede, işletme veriminin %5, madenin yoğunluğunun 2,7 ton/m3 olduğu belirtilmiştir.
Davalı idarece kendilerine sunulan imalat haritaları ve sayısal veriler dikkate alınarak toplam 79.533,10 m3 hacim boşaltıldığı tespit edilmiştir. ... tarih ve ... numaraları Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığının olur yazısının 20. sayfasında, harita mühendislerince yapılan hacim boşaltılması ölçümleri ile ruhsatın başlangıcından ölçüm anına kadar sahadan toplam 79.533,10 m3 hacim boşaltıldığı tespit edilmiştir. Bulunan toplam üretime çalışma verimliliği uygulanarak (ilk verilen işletme projesinde verim %20, yoğunluk 2,7 ton/m3 olarak beyan edildiğinden, işleme esas verim ve yoğunluk bu oranlara göre hesaplanmıştır.) dava konusu 39.191,74 ton üretilen ancak beyan edilmeyen üretim olduğu tespit edilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümlenmesi için keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, ancak keşif sırasında numune alınmadığından bilirkişilerce madenin verim ve yoğunluğunun somut bir araştırmaya dayanarak belirlenmediği, aksine davacı tarafın Süleyman Demirel Üniversitesinden aldığı bilimsel ve teknik görüşe dayanarak belirlendiği (mermer yoğunluğu ilgili görüşte 2,4 to/m3 olarak tespit edilmiş), bilirkişilerce 2016-2018 arası dönem yönünden boşaltılan hacim hesabının yapıldığı görülmüştür. Buna göre de bilirkişilerce sahadaki ortalama verimin %3 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu haliyle bilirkişilerce raporda belirtilen verim ve yoğunluk için esas alınan oranların tahmini olarak hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Olayda 06/08/2018 tarihli mahallinde tetkik raporu düzenlenmeden, davacı tarafça idareye sunulan 13/07/2018 tarihli işletme projesinde madenin verimi %5, yoğunluğu da 2,7 ton/m3 olarak revize edilmiş, 26/05/2019 tarihli mahallinde tetkik heyetince revize işletme projesinin uygun bulunduğu belirtilmiştir. Dava konusu işlem tesis edilmeden önce uygun bulunan bir revize işletme projesi varken burada yer alan verim, yoğunluk oranları esas alınmaksızın yapılan hesaplamada hukuka uygunluk bulunmamıştır.
Davalı idarece yeniden yapılacak hesaplamada, davacının ruhsatı devraldığı tarih de dikkate alınarak Devlet hakkının ilgili yıla ait ocak başı satış fiyatının ve yine ilgili yıla ait Devlet hakkı oranının (%2, %4 vb.) esas alınması, zamanaşımına ilişkin 6183 sayılı Kanun hükümlerinin gözetilmesi, 4 farklı kalite mermerin ortalama ocak başı satış fiyatının alınması yerine davacının satış bilgi formları dikkate alınarak üretimin hangi kalitede hangi miktar yapıldığı gözetilerek ortalamanın bulunması gerekmektedir.
Bu nedenle davacının revize işletme projesindeki verim ve yoğunluk oranları üzerinden idarece yeniden hesaplama yapılmak suretiyle, davacının üretim beyanları ile hesap edilecek üretim miktarı arasında bir fark oluşup oluşmadığının ortaya konulması gerektiği, fark oluşması halinde ayrıca yeni bir işlem tesis edilebileceği açıktır.
Bu itibarla dava konusu işlemin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararına yapılan istinaf isteminin reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Temyiz isteminin reddine,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3\. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4\. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5\. Kesin olarak, 25/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.