Danıştay danistay 2023/1149 E. 2025/4867 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1149
Karar No : 2025/4867

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) ... Turizm İnşaat Taşımacılık Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Valiliği
2- ... Kaymakamlığı

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Oto araç kiralama işiyle iştigal eden davacı şirket tarafından, sahibi olduğu ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3(a) maddesi uyarınca altmış (60) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirkete ait ... plakalı araç ile yabancı uyruklu şahıslara yönelik taşımacılık faaliyeti yürütüldüğünün tespit günü tutulan tutanak ile ortaya konduğu, tespit sırasında aracı terk edip kaçmak isterken yakalanan sürücü tarafından da tespit tutanağının imzalandığı, bir başka ifade ile dava konusu araç ile çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları içerisinde taşımacılık faaliyetinde bulunduğunun sabit olduğu, ayrıca, davacının maliki olduğu aracın, davacının bilgisi dışında veya davacı ile aracı sevk ve idare eden kişi arasında kira, kullanım ödüncü gibi tanzim edilen bir özel hukuk sözleşmesi kapsamında kullanılmakta iken izinsiz taşımacılık faaliyetinde bulunulduğundan bahisle trafikten men işleminin uygulandığı hallerde, araç malikinin izinsiz taşımacılık faaliyetine herhangi bir katkısı ve müdahalesi olmasa da, aracın trafikten men edilmesine yönelik işlemin cezalandırma amacı taşımadığı ve sadece araca yönelik bir tedbir mahiyetinde olduğu anlaşılmakla, davacının bu durumdan görmüş olduğu zararları özel hukuk hükümlerine dayalı olarak aracı sevk ve idare eden kişiden adli yargı mercilerinde talep edebileceği de gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirkete ait davaya konu aracın 20/03/2021 tarihinden geçerli olmak üzere Z.K. isimli şahsa süresiz olarak kiralandığı, anılan kira sözleşmesinin incelenmesinden sözleşmede kefil olarak görünen E.K. isimli şahsın davaya konu araçla göçmenleri taşıdığı, aracın sahibi olan davacı şirketin aracın üçüncü fıkraya aykırı (belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapılması) kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almakla yükümlü kılındığı da dikkate alındığında davacının başkasının fiilinden dolayı cezalandırılmaması gerektiğine yönelik iddiasına itibar edilmediği, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı, başka bir ifadeyle; Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2'nci maddesinin dördüncü fıkrasında yer verilen, "İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür." hükmü uyarınca, (özellikle araç sahibi tarafından gerekli tedbirlerin alınabileceği ve denetiminin yapılabileceği somut olaylar bakımından) salt araç sürücüsünün araç malikinden başka bir şahıs olması nedeniyle (araç maliki hakkında) "aracın trafikten men edilmesi" şeklinde yaptırım uygulanamayacağı sonucuna varılamayacağı, diğer bir deyişle; salt aracın kiracı tarafından Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2'nci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanıldığından bahisle araç sahibi sorumluluktan kurtulamayacağı, dava konusu somut olayda; aracını süresi belirsiz bir biçimde üçüncü bir şahsa kiralayan davacının, aracını kiraladığı şahıs tarafından Kanun'un Ek 2'nci maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri alması ve denetimini yapması gerektiği, kiralanan aracın kiracı tarafından kiralama tarihinin (20/03/2021) üzerinden uzun bir süre geçtikten sonra (07/05/2021) göçmenlerin taşınmasında kullanıldığı gözetildiğinde, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2'nci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen gerekli tedbirlerin davacı tarafından alınmadığı ve denetiminin yapılmadığı kanaatine varıldığından aracı kiralayan üçüncü kişi tarafından Ek 2'nci maddenin üçüncü fıkrasına aykırı davranılması nedeniyle araç sahibi olan davacı hakkında "aracın trafikten men edilmesi" şeklinde yaptırım uygulanmasında cezaların şahsîliği ilkesine aykırı bir yön görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, araç kiralama işiyle faaliyet yürüttükleri, anılan aracın 20/03/2021 tarihinde düzenlenen kira sözleşmesi ile kiraya verildiğinden sorumluluklarının bulunmadığı, dava konusu işlemin suçta ve cezada şahsilik ilkesine aykırılık teşkil ettiği belirtilerek kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Oto araç kiralama işiyle iştigal eden davacı şirkete ait ... plakalı aracın, 20/03/2021 tarihinden geçerli olmak üzere Z.K. isimli şahsa kiralandığı, anılan kira sözleşmesinde kefil olarak görünen E.K. isimli şahsın davaya konu araçla göçmenleri taşıdığının 07/05/2021 tarihli olay yeri görgü tespit, yakalama, muhafaza altına alma ve üst arama tutanağı ile tespit edilmesi üzerine ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3(a) maddesi uyarınca altmış (60) gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.


İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ... isimli kiralama şirketinden 20/03/2021 tarihinde Z.K. tarafından kiralalan davacıya ait araçla, aynı sözleşmede kefil olarak yer alan E.K.isimli şahsın sevk ve idaresinde iken 07/05/2021 tarihinde yapılan denetimde aracın içerisinde yabancı uyruklu göçmenlere servis taşımacılığı yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Olayda, davacı şirkete ait aracın Z.K. isimli kişi tarafından... isimli kiralama şirketinden kiralanarak, aynı kira sözleşmesinde kefil olarak ismine yer verilen E.K.isimli şahsın sevk ve idaresinde iken göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında kullanıldığı, davacı şirketin bu suç kapsamında isminin geçmediği, davalı idare tarafından da suç şüphelisi olduğu yönünde bilgi verilmediği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, davacı şirkete ait aracı kiralayan kişinin (sözleşmede kefil olarak adına yer verilen) aracı kiraladıktan sonra göçmen kaçakçılığı suçu kapsamında yakalandığı, söz konusu aracın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı faaliyetinde kullanılmadığı anlaşıldığından aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçe eklenmek suretiyle reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 21/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.