Danıştay danistay 2023/1101 E. 2025/4981 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1101
Karar No : 2025/4981

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2021-TUS 2. Dönem yerleştirmeleri sonucunda ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalına araştırma görevlisi olarak yerleştirilen davacı tarafından, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına istinaden hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle atamasının uygun görülmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; davacı hakkında yürütülen ve maddi olayı açıklığa kavuşturan ceza yargılamasında tespit edilen "kapatılan Polis Akademisinden ilişiği kesilen öğrenciler arasında bulunan davacının, örgüt içerisinde '...' kod ismini kullandığı, örgütün mahrem imamları ile bir araya gelerek örgüte müzahir evde kaldığı, emniyet mahrem yapılanması soruşturması kapsamında ele geçirilen MicroSD kart içeriğinde kodlandığı, örgütün Polis Akademisi öğrencileri ile iletişim kurmada en çok kullandığı ankesörlü aramalar kapsamında, davacının kullanmakta olduğu cep telefonunun örgütün mahrem imamları tarafından sabit hatlardan arandığı" yönündeki olguların, davacının söz konusu terör örgütü ile irtibatını ve iltisakını ortaya koyar derecede olduğu, bu durumun, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yürütülen ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacak kişilerde aranan terör örgütleri ile irtibatlı ve iltisaklı olunmaması gerektiği yönündeki mevzuat hükmüne aykırılık teşkil ettiği ve bu itibarla, davalı idarece, davacının arşiv araştırması olumsuz olarak değerlendirilerek atamasının uygun görülmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşlemin maddi ve hukuki hiçbir dayanağının bulunmadığı, 7315 sayılı Kanun'un 4. ve 5. maddeleri kapsamında güvenlik soruşturması bakımından uygun görülmemeyi gerektirecek bir durumunun bulunmadığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali ile 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 4. ve 5. maddelerinin Anayasaya aykırı olarak düzenlendiğinden bahisle iptali için Anayasa Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, 2021-TUS 2. Dönem yerleştirmeleri sonucunda ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalına araştırma görevlisi olarak yerleştirilen davacı tarafından, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına istinaden hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle atamasının uygun görülmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme
Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir." kuralı; "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3. maddesinde, "1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır." kuralı; "Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak birimler" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır." kuralı; "Değerlendirme Komisyonu" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; ... üniversitelerde rektör yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. (2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar." kuralı yer almıştır.
2547 sayılı Kanun'un "Araştırma görevlileri" başlıklı 33/a maddesinde, "(...) Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar;" düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları", idari dava türleri arasında sayılmış, böylece, mahkemelerce idari işlemin yargısal denetimi yapılırken, işlemin mevzuatla belirlenen makam veya merci tarafından tesis edilip edilmediğinin araştırılacağı kurala bağlanmıştır.
Bir kamu görevlisi, kurul ya da organın idare adına karar verebilme ve işlem tesis edebilme gücü olarak tanımlanan yetki, idari işlemin kurucu unsuru olup, yargısal denetim yapılırken ilk önce işlemin yetki unsurunun hukuka uygun olup olmadığı incelenmektedir. Bir kişi, kurul ya da organın herhangi bir idari işlem bakımından yetkili kabul edilebilmesi için hukuka uygun şekilde görevlendirilmiş yani yetkilendirilmiş olması gereklidir. İdare hukukundaki kanunilik ilkesi gereğince, bir hukuk kuralı ile verilmeyen yetki kullanılarak tesis edilen işlem, hukuka aykırı olacaktır.
Yargı mercilerince yetki unsurunda sakatlık tespit edildiği takdirde işlemin diğer unsurlar bakımından incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Bununla birlikte yetki unsuru, kamu düzeniyle ilgili olduğundan, idari yargı mercileri, kanun yolu incelemeleri dahil, davanın hangi safhası olursa olsun yetki unsurunda sakatlık tespit ettikleri takdirde işlemin iptaline karar vermek zorundadırlar.
Yüksek yargı içtihatlarında; yetki kurallarının dar ve kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle, idarenin yetki kurallarına sıkı bir şekilde uymak zorunda olduğu, yetki kullanımının tercihe, keyfe ve takdire bağlı olmadığı, yetki kullanımındaki usulsüzlüklerin, fonksiyon gaspı, yetki gaspı veya yetki tecavüzü hallerini meydana getireceği, kural olarak yetkinin bizzat kullanılacağı, kanun tarafından oluşturulan yetki düzeninin, yine kanun tarafından izin verilmediği sürece, idare veya o yetkiyi kullanmak ile yükümlendirilmiş makamlarca değiştirilemeyeceği, yetki devrinin Kanunun açıkça izin verdiği durumlarda yapılabileceği, bir makamın yetkisinin başka bir kişiye devredilebilmesi için yetki devri konusunda da mevzuatla yetkili kılınması gerektiği, zira yasa koyucu tarafından belli bir yetkiyi kullanma gücü ile donatılmış bir makamın, yasa koyucunun iradesi hilafına, kanunda açık bir düzenleme bulunmaksızın, bu yetkisini başka bir makama devretmesinin, yetki devredilen makamı yetkili kılmadığı gibi, hem yetki devrine ilişkin işlemin hem de bu yöntemle yapılan yetki devrine dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı hale geleceği, yetkisiz kişi, kurul ya da organın yaptığı işlemin, sonradan yetkili makam tarafından kabul edilmesi veya icazet verilmesi yoluyla o işlemin hukuka uygun hale dönüştürülemeyeceği, istikrarlı şekilde vurgulanmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının, 2021-TUS 2. Dönem yerleştirmeleri sonucunda...Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalına araştırma görevlisi olarak yerleştirildiği, davacı hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasına istinaden yapılan arşiv araştırması sonucunda... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile FETÖ/PDY Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, ... Üniversitesi Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Komisyonunun ... tarih ve...sayılı kararıyla davacı hakkındaki bilgilerin değerlendirilmesi neticesinde davacının atamasının uygun görülmediği, ... Bölge Adliye Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan Mahkeme kararının bozulmasına karar verildiği, bozma kararı üzerine ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca davacı hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılacağı, elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulacağı, Değerlendirme Komisyonunun üniversitelerde rektör yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulacağı, Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, rektör yardımcısı başkanlığında başkan dahil 5 üyenin katılımıyla Değerlendirme Komisyonu oluşturulduğu, raporda davacı hakkında Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezasının bulunduğu belirtilerek üniversitede çalışmasının uygun olmadığının belirtildiği, dava konusu işlemin Üniversite Personel Daire Başkanlığı Genel Sekreter Vekili tarafından tesis edildiği görülmektedir.
Bu durumda, 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi gereği araştırma görevlisi kadrolarına atama yapma yetkisinin münhasıran üniversite rektörüne ait olması, 7315 sayılı Kanun uyarınca Değerlendirme Komisyonu raporlarının atamaya yetkili amire sunulması ve işlemin atamaya yetkili amir tarafından tesis edilmesi gerektiğinden bu konuda yetkisi bulunmayan genel sekreter vekili tarafından tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, bu kararın davacının doğrudan atanması sonucunu doğurmayacağı, yetkili makamlarca tesis edilen usulüne uygun işlemler dayanak alınarak davalı idarece her zaman işlem tesis edilebileceği açıktır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak 22/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.