Danıştay danistay 2022/836 E. 2025/7112 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/836
Karar No : 2025/7112

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Üniversitesi

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Arel üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarak çalışan davacı tarafından, süresi dolan iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla boşta geçen süre tazminatı olarak 14.000,00-TL'nin ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı idarenin iş sözleşmesini yenilememe hususunda takdir hakkı bulunmakta ise de bu hakkın sınırsız olmadığı, davacının tabi olduğu yasal mevzuat uyarınca yüksek öğretim hizmetinin sürekliliği dikkate alınarak kamu görevlisi olan öğretim üyesinin verimli olmadığının, sözleşme koşullarına aykırı davrandığının ya da davacının hizmetine ihtiyaç duyulmadığının somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı, davacının iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin davalı idare işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının boşta geçirmiş olduğu sürenin en çok dört aylık brüt ücret ve diğer haklarının, İş Kanunu'nun 21. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının, İş sözleşmesinin 31/08/2018 tarihi itibariyle yenilenmeyeceğine ilişkin işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun reddine; boşta geçen süre tazminatı olarak 14.000,00.-TL tazminatın ödenmesine ilişkin kısmına yönelik davalı idare istinaf başvurusunun kabulüne, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesi hükmü uyarınca iptal hükmünün kesinleşmesi üzerine parasal haklar yönünden tam yargı davası açılması mümkün olup, İş Kanunu kapsamında ayrıca boşta geçen süreye ilişkin ayrıca tazminat ödenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle bu kısmın kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ : Sözleşmesinin haksız olarak yenilenmediği, işlemin hukuka aykırılığı Mahkeme kararıyla tespit edildiğinden tarafına mahrum kaldığı haklarının ödenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
... ÜNİVERSİTESİNİN İDDİALARININ ÖZETİ : Davacının davalı idare bünyesinde belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştığı, sözleşmesinin yenilenmeyeceğinin kendisine yasal süresi içinde ihtarname keşide edilmek suretiyle bildirildiği, tesis edilen idari işlemin her bir unsuru bakımından hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının işlemin iptaline ilişkin kısmının onanması, tazminat talebinin reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İstanbul Arel üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarak çalışan davacı tarafından, süresi dolan iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla boşta geçen süre tazminatı olarak 14.000,00-TL'nin ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlem yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, boşta geçen süre tazminatı olarak 14.000,00-TL'nin ödenmesi istemi yönünden incelenmesi:
Anayasa'nın "Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinde, idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
31/12/2005 tarih ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 'Öğretim elemanları' başlıklı 23. maddesinde; "Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları 2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğer özlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş, madde metninde yer alan "diğer özlük hakları" ibaresinin iptali istemiyle açılan başka bir davada; Dairemizin 29/04/2011 tarih ve E:2008/8234, K:2011/2452 sayılı kararıyla, "...akademik personelin hangi haklarının yer aldığı konusundaki belirsizliğin uygulamada hukuki sorunlara yol açtığı, esasen dava konusu uyuşmazlığın da bu belirsizlikten kaynaklandığı, 'Özlük hakları' kavramı tek başına kullanıldığında personelin bütün haklarını içerecek genişlikte bir kavram olduğundan ve dava konusu düzenlemede bu kavramın personelin hangi haklarını içerdiği yönünde bir açıklık bulunmadığı, vakıf yükseköğretim kurumlarında istihdam edilen akademik personelin mesleki güvencelerine ilişkin Anayasa'nın 130. maddesi ve 2547 sayılı Yasa hükümlerine uygunluk görülmediği; diğer yandan, vakıf yükseköğretim kurumları, mali konular yönünden, devlet yükseköğretim kurumlarının tabi olduğu hükümlere bağlı olmadıklarından, akademik personelin aylık ve diğer parasal hakları bakımından İş Kanunu hükümlerinin uygulanabileceği" gerekçesiyle iptal kararı verilmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun "Geçersiz sebeple yapılan feshin sonuçları" başlıklı 21. maddesinde, "... Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar doğmuş bulunan ücret ve diğer hakları ödenir." hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul Arel üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisi olarak çalışan davacı tarafından, süresi dolan iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla boşta geçen süre tazminatı olarak 14.000,00-TL'nin ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu, yukarıda açıklandığı üzere Mahkeme kararıyla tespit edilmiştir. Bu durumda Anayasa kuralı uyarınca davacının mahrum kaldığı parasal haklarının davalı idarece davacıya ödenmesi gerekmektedir.
Her ne kadar Bölge İdare Mahkemesi tarafından, davacının İş Kanunun 21. maddesi gereği boşta geçen süre tazminatı olarak talep ettiği 14.000,00.-TL tutarında tazminatın ödenmesine hukuken olanak bulunmadığı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca iptal hükmünün kesinleşmesi üzerine parasal haklar yönünden tam yargı davası açılması gerektiği belirtilmekteyse de; davacı tarafından dava dilekçesinde fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak sözleşmenin yenilenmemesi işlemi nedeniyle mahrum kalınan parasal hakkın talep edildiği, İş Kanunu'ndan farklı olarak İdare Hukuku'nda iptal kararının, idari işlemin tesis edildiği andan itibaren geçerli olduğu, yani işlemin etkilerinin geriye doğru ortadan kalktığı, idare hukukunda davacının boşta geçen süresinin iş sözlemesinin yenilenmemesi ile işlemin iptaline ilişkin karar arasında geçen süreyi ifade ettiği, bu nedenle Mahkemece hukuka aykırı olarak tesis edilen sözleşmenin yenilenmemesi işlemi nedeniyle davacının mahrum kaldığı parasal hakları araştırılarak ve hak kayıplarının önlenmesi amacıyla, esas hakkında karar verilmeden önce Ara Kararı ile davacıdan tazminat talep miktarını artırmak isteyip istemediği hususları sorularak miktar arttırımı imkanı tanınması suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1\. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) İş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptal edilmesi kısmı yönünden ONANMASINA,
b) Maddi tazminata ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA
3\. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 23/09/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :

(X)- İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir. Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir. Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma, her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.
Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez.
Bu itibarla, davacının süresi biten sözleşmesinin uzatılmaması şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının istinaf isteminin reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.