Danıştay danistay 2022/7882 E. 2025/3766 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7882
Karar No : 2025/3766

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-...
2-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davacı ... adına kayıltı ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına 9.125,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali ve erken ödeme indiriminden faydalanılarak ödenen 6.843,75-TL'nin iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu araç ile turizm taşımacılığı faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş 04/03/2022 tarihli ve 04/03/2023 tarihine kadar geçerliliği bulunan "Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi"nin mevcut olduğu, bu durumda tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için işlem tarihinden çok kısa bir süre sonra makul sürede turizm güzergah kullanım izin belgesinin alındığı görüldüğünden ve dolayısıyla uyuşmazlık konusu taşımacılık 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi kapsamına girmediğinden tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle iptaline, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğuna karar verildiğinden, davacının anılan idari para cezasını erken ödeme indiriminden faydalanılarak 6.843,75-TL olarak ödendiğinden, anılan ödemenin iadesine karar verilmesi isteminin de kabulüne karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, uyuşmazlığa konu araç ile turizm yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunabileceğine ilişkin 04/03/2022 tarihinde verilmiş bulunan güzergah izin belgesinin bulunduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davacı ... adına kayıltı ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ...günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına 9.125,00 TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali ve erken ödeme indiriminden faydalanılarak ödenen 6.843,75-TL'nin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacılardan ...'a ait ... plaka sayılı aracın 02/03/2022 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; aynı tarihte düzenlenen, araç sürücüsü ve görevlilerin imzaladığı usulüne uygun tespit tutanağı ile adına yer verilen yolcunun anılan araçla ''...acente aracılığı ile Fatih'ten alarak İstanbul havalimanına getirdiğini, ücretini acentenin aldığını, araca ait turizm güzergah izin belgesinin olmadığı...'' ilgili belediyeden alınan güzergah izin belgesi bulunmaksızın taşındığının tespit edildiğinden bahisle, davalı idarece, anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile 9.125,00.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, işlemlerin yapıldığı tarihte davacılara ait turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmadığı, denetim tarihinde yapılan başvuru neticesinde, işlemlerden iki gün sonra 04/03/2022 tarihinde turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin alındığı anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte; tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen turizm yolcu taşımacılığına ilişkin güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, dosyaya sunulan turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin ise işlemlerin tesis edildiği tarihten sonra alındığı, buna göre, işlemlerin düzenlendiği tarihte geçerli turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde yapılan ticari yolcu taşımacılığının, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemlerin tesis edildiği tarihte düzenlenmiş olması gereken güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde turizm yolcu taşımacılığı yapıldığının açık olduğu görüldüğünden, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesi ve davacı araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali ve erken ödeme indiriminden faydalanılarak ödenen 6.843,75-TL'nin davacı ...'a ödenmesi isteminin kabulü yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4\. Kesin olarak, 16/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.