Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7641
Karar No : 2025/8019

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Köyü sınırları dahilindeki ormanlık alanda kendisine verilen maden işletme izni için, Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulanma Yönetmeliği uyarınca, ağaçlandırma bedeli, arazi izin bedeli ve teminat bedellerinin ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin 200.086,26-TL ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın incelenmesinden; davacıya ... tarih ve ... sayılı olur ile 16.305,32 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar, ... tarih ve ... sayılı olur ile 11.997,47 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar, ... tarih ve ... sayılı olur ile 2.564,28 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar maden işletme izni verildiği, ancak davacının izin sürelerinin sona ermesinden önce Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10/2 maddesi uyarınca gerekli belgeler ile yenileme talebinde bulunmaması nedeniyle, anılan Yönetmeliğin 11/d maddesi uyarınca izinlerinin iptal edildiği, sonrasında davacıya ... tarih ve ... sayı olur ile dava konusu 58.790,87 m² alanda izin verildiği, verilen bu izin için Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulanma Yönetmeliği uyarınca, kendisinden ağaçlandırma bedeli, arazi izin bedeli ve teminat bedellerinin ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, davacı tarafından da söz konusu işlemin 200.086,26-TL ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, uyuşmazlıkta; davacıdan dava konusu ağaçlandırma bedelinin istenilmesine dayanak olan, ... tarih ve ... sayı olur ile 58.790,87 m² alanda verilen maden işletme izninin, kendisine verilen önceki tarihli izinlerden ayrı bir izin olduğu, zira önceki tarihli izinlerinin kendisinden kaynaklanan nedenlerden dolayı iptal edildiğinin görüldüğü, bu durumda; yukarıda ayrıntı olarak izah edildiği üzere, devlet ormanları içerisinde maden işletme faaliyetinde bulunanlardan izin başlangıcında bir defaya mahsus ağaçlandırma bedeli istenebileceği açık olduğundan ve de davacıdan dava konusu ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin iznin, kendisine önceki tarihlerde verilen izinlerin yenilenmesi mahiyetinde bir izin değil ayrı bir izin olduğu anlaşıldığından, ... tarih ve ... sayı olur ile 58.790,87 m² alanda verilen maden işletme ruhsatı için 200.086,26-TL ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bakılan davada, Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi sınırları içerisinde bulunan maden sahasına ilişkin Sicil:... sayılı II (a) grubu maden işletme ruhsatının iptali işleminin kaldırılmasına yönelik olarak davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile söz konusu işlem nedeniyle uğranılan 10.000-TL zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu maden ruhsatı iptali işleminin iptaline, tazminat talebine ilişkin kısmından ise feragat edildiğinden tazminat talebi açısından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, idarenin mahkeme kararı üzerine işlem tesis ederek davacıya Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Köyü sınırları dahilindeki ormanlık alanda kendisine maden işletme izni verdiği, verilen bu izin üzerine davalı idare tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği, bu durumda, davacının, dava konusu işlem tesis edilmeden çok önce Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı II (a) grubu maden işletme ruhsatına sahip olduğu, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu maden ruhsatı iptali işleminin iptali sonrasında verilen ruhsatın ise yeniden verilmiş ruhsat olarak sayılamayacağı, diğer bir deyişle önceki ruhsatın devamı niteliğinde olduğu, buna göre devlet ormanları içerisinde maden işletme faaliyetinde bulunanlardan izin başlangıcında bir defaya mahsus ağaçlandırma bedeli istenebileceği açık olduğundan, davacıdan dava konusu ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin iznin, kendisine önceki tarihlerde verilen izinlerin yenilenmesi mahiyetinde bir izin olduğu anlaşıldığından, ... tarih ve ... sayı olur ile 58.790,87 m² alanda verilen maden işletme ruhsatı için 200.086,26-TL ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ...1 sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi hudutlarındaki maden ruhsatlarına dayanılarak Orman Kanunu'nun 16. maddesine istinaden 58.790,87 m2'lik alanda ... tarih ve ... sayılı Olur ile yeni izin verildiği, bu iznin yenileme veya temdit gibi eski iznin devamı niteliğinde olmadığı, bu sebeple ağaçlandırma bedeli istendiği, izin verildiği tarihte sahada davacının aktif bir başka izninin bulunmadığı, her yeni izinde olduğu gibi davacının ağaçlandırma bedelini ödemekle mükellef olduğu, işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Köyü sınırları dahilindeki ormanlık alanda ... tarih ve ... sayılı olur ile 16.305,32 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar, ... tarih ve ... sayılı olur ile 11.997,47 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar, ... tarih ve ... sayılı olur ile 2.564,28 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar davacıya maden işletme izni verildiği, ancak davacının izin sürelerinin sona ermesinden önce Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10/2 maddesi uyarınca gerekli belgeler ile yenileme talebinde bulunmaması nedeniyle, anılan Yönetmeliğin 11/d maddesi uyarınca izinlerinin 05/10/2015 tarihli Olur işlemiyle iptal edildiği, sonrasında davacıya ... tarih ve ... sayı olur ile dava konusu 58.790,87 m² alanda izin verildiği, verilen bu izin için Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulanma Yönetmeliği uyarınca, kendisinden ağaçlandırma bedeli, arazi izin bedeli ve teminat bedellerinin ödenmesinin istenilmesine ilişkin Yalova Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, davacı tarafından da söz konusu işlemin 200.086,26-TL ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) 16. maddesinde; ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar. Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir. Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir. Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.
18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin (dava konusu işlem tarihindeki haliyle) 1. maddesinde; ''(1) Bu Yönetmeliğin amacı, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 16 ncı maddesine göre verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemektir.'', 3. maddesinde; ''Bu Yönetmelikte geçen; a) Ağaçlandırma bedeli: İzin verilen alan üzerinden bir defaya mahsus alınan bedeli ... ifade eder.'', 8. maddesinin 1.fıkrasında; '' Maden arama, işletme, tesis ve altyapı tesis ön izinlerinde ön izin bedeli, kesin izinlerde ise; a) Ağaçlandırma bedeli... alınır.'', 20. maddesinde; ''(1)Bu Yönetmeliğe göre verilecek izinlerde alınacak bedellerden; a) Ağaçlandırma bedeli: Genel müdürlükçe, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından yılın ikinci yarısı için tespit edilen 16 yaşını doldurmuş işçilerin bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücretlerinin 294 gün/hektar katsayısıyla çarpımı sonucu belirlenen ağaçlandırma birim hektar bedelinin izin alanı ile çarpımı sonucu alınacak bedeldir... (2) Ağaçlandırma bedeli izin başlangıcında bir defaya mahsus defaten izin sahibi tarafından ödenir. (3) Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; devlet ormanları içerisinde maden işletme faaliyetinde bulunmanın belli şartlara bağlı olduğu, bu faaliyette bulunanlardan gerekli iznin verilebilmesi için birtakım izin bedellerinin istenebileceği, ağaçlandırma bedeli ile arazi izin bedelinin de bu faaliyette bulunan işletmecilerden ayrı ayrı istenecek bedellerden olduğu, ağaçlandırma bedelinin izin başlangıcında bir defaya mahsus, arazi izin bedelinin ise izin başlangıcından itibaren her yıl izin sahibinden istenecek bedel olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi sınırları içerisinde ve davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II (a) grubu maden sahasına ilişkin maden işletme ruhsatının iptaline ilişkin işlem tesis edildiği, bu işlemin kaldırılmasına yönelik olarak davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile söz konusu işlem nedeniyle uğranılan 10.000,00-TL zararın tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu maden ruhsatı iptali işleminin iptaline, tazminat talebine ilişkin kısmından ise feragat edildiğinden tazminat talebi açısından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, idarenin mahkeme kararı üzerine işlem tesis edilerek davacıya Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, Kabaklı Köyü sınırları dahilindeki ormanlık alanda kendisine maden işletme izni verildiği, verilen bu izin üzerine davalı idare tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, davacının, dava konusu işlem tesis edilmeden çok önce Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı II (a) grubu maden işletme ruhsatına sahip olduğu, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu maden ruhsatı iptali işleminin iptali sonrasında verilen ruhsatın ise yeniden verilmiş ruhsat olarak sayılamayacağı, diğer bir deyişle önceki ruhsatın devamı niteliğinde olduğu görülmekte ise de; 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesi ile Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca ormanlık alanda maden işletme için davacıya orman idaresince verilen işletme izni ile maden ruhsatının birbirleriyle ilişkili, birbirini takip eden ve fakat farklı hukuki müesseseler olduğu açıktır.
Dava konusu edilen ağaçlandırma bedeli de ormanlık alanda maden işletme için davacıya verilen izne ilişkin olarak tahsil edilen bir bedel olduğundan, uyuşmazlığın bu kapsamdaki mevzuat hükümlerine göre çözümlenmesi gerekmektedir.
Somut olayda; davacı uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı II (a) grubu maden sahasının ormanlık alana rastlayan kısmına ilişkin olarak 13/12/2010 tarihinde verilen işletme izinlerinin, davacı tarafça mevzuatta öngörülen usule riayet edilerek uzatılmaması üzerine 05/10/2015 tarihinde iptal edildiği, akabinde davacının 06/08/2018 tarihli başvurusu üzerine 11/08/2020 tarihli Olur işlemiyle davacıya yeni bir işletme izni verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; ağaçlandırma bedelinin izin başlangıcında bir defaya mahsus olarak istenebilecek bir bedel olması karşısında, eski izinlerin devamı niteliğinde olmayan yeni bir izin alan davacıdan ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2\. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3\. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4.Kesin olarak 23/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.


KARŞI OY :
(X)- Dava, Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Köyü sınırları dahilindeki ormanlık alanda kendisine verilen maden işletme izni için, Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulanma Yönetmeliği uyarınca, ağaçlandırma bedeli, arazi izin bedeli ve teminat bedellerinin ödenmesinin istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin 200.086,26-TL ağaçlandırma bedeli istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacıya Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Köyü sınırları dahilindeki ormanlık alanda ... tarih ve ... sayılı olur ile 16.305,32 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar, ... tarih ve ... sayılı olur ile 11.997,47 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar, ... tarih ve ... sayılı olur ile 2.564,28 m² alanda 09/03/2015 tarihine kadar davacıya maden işletme izni verildiği, ancak davacının izin sürelerinin sona ermesinden önce Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 10/2 maddesi uyarınca gerekli belgeler ile yenileme talebinde bulunmaması nedeniyle, anılan Yönetmeliğin 11/d maddesi uyarınca izinlerinin 05/10/2015 tarihli Olur işlemiyle iptal edildiği, sonrasında davacıya ... tarih ve ... sayı olur ile dava konusu 58.790,87 m² alanda izin verildiği görülmekte olup, bu iznin 30.867,07 m² alana rastlayan kısmının, 13/12/2010 tarihinde verilen iznin devamı niteliğinde olduğu, söz konusu alanda daha önce madencilik faaliyetinde bulunulduğu ve bu faaliyet öncesinde ağaçlandırma bedeli tahsil edilmiş olduğu, yeniden ağaçlandırma bedeli tahsilinin, mevzuatta yer alan "İzin verilen alan üzerinden bir defaya mahsus alınan bedel" şeklinde tanımlanan ağaçlandırma bedelinin mükerrer olarak tahsili anlamına geleceği, bunun hukuka ve hakkaniyete aykırı olacağı açıktır.
Bu durumda; 58.790,87 m² alandan, daha önceki izinlerin devamı niteliğinde olan 30.867,07 m² alanın çıkarılması sonucunda yeni ilave edilen 27.923,80 m² alan üzerinden hesaplanan tutarda ağaçlandırma bedeli alınması gerektiğinden aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.