Karar Detayı

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7202
Karar No : 2025/8542

DAVACI : ...

DAVALILAR : 1) ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2) ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından,
1)2547 sayılı Kanun’un geçici 83. madde hükmü kapsamında okula kaydının yeniden yapılması talepli başvurusunun reddine ilişkin Ankara Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile,
2)7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 22. maddesinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Kanunilik ilkesi gereğince idari işlemlerin yasal dayanağının olması gerektiği, iptali istenilen düzenlemenin af kanununa aykırı olduğu, yasal koşulları taşıyan her öğrencinin öğrenci affından yararlanması gerektiği, kanundan yararlanamayacak olanların sayma suretiyle tespit edildiği iddia edilmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI:
... BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI: Usule ilişkin olarak davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Esasa ilişkin olarak, yükseköğretim kurumlarında tezli yüksek lisans ile doktora ve eşdeğer programların kontenjanlarının sınırlı olduğu, aynı anda birden fazla lisansüstü eğitime izin verilmesi halinde bunun diğer adayların mağduriyetine neden olacağı ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
... ÜNİVERSİTESİNİN SAVUNMASI: Usule ilişkin olarak davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Esasa ilişkin olarak, davacının bir başka üniversitede tezli yüksek lisans kaydının bulunduğu, anılan Üniversitede tez aşamasına geçtiği, tesis edilen bireysel işlemin yetki, şekil, sebep konu ve maksat unsurları yönünden mevzuata uygun olduğu, kamu yararı gözetilerek tesis edildiği ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin ve bireysel işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 18/07/2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul Kararı ve 21/09/2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararı ile çıkarılan, 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen geçici 83. maddesine ilişkin Uygulama İlkelerinin 22. maddesi ile öğrencilik kaydının açılması isteminin reddine dair Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulunun ... tarihli ... ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
7417 sayılı ''Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun''un 35. maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 83. maddede '' Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından, işkence suçundan, eziyet suçundan, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 05/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler ...'' hükmü yer almaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanan, 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği'nin 35. maddesinin 6. fıkrasında, ''Tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez.'' kuralına yer verilmiştir.
2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 83. maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenleyen 18/07/2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul Kararı ve 21/09/2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararı'nın 22. maddesinde, ''Halen tezsiz yüksek lisans hariç lisansüstü bir programa kayıtlı öğrencilerin Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği hükümleri uyarınca sadece bir lisansüstü programa kayıtlı olabileceği dikkate alınarak, bu durumdaki öğrencilerin halen devam ettikleri tezsiz yüksek lisans hariç lisansüstü programdaki kayıtlarını sildirmeleri kaydıyla daha önce kayıtlı oldukları veya kayıt hakkı kazandıkları lisansüstü programa kayıt yaptırabilecekleri, ...'' belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı tezli yüksek lisans programına 09/09/2009 tarihinde kayıt yaptırdığı, Enstitü Yönetim Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararıyla Ankara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği'nin 45/c maddesi gereğince söz konusu programdan kaydının silindiği, bilahare 20/10/2022 tarihinde Enstitü Müdürlüğüne başvurarak 05/07/2022 tarihli ve 31887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı ''Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun''un 35. maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 83. maddeden yararlanma talebinde bulunduğu; söz konusu talebin, davacının Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bİlimler Enstitüsü Özel Hukuk tezli yüksek lisans programında kayıtlı aktif öğrenci olduğunun görülmesi, diğer bir ifadeyle başka bir yükseköğretim kurumunda YÖKSİS kaydının bulunması nedeniyle Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararıyla öğrencilik kaydının açılması isteminin reddİne karar verildiği anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 83. madde hükmünün, Kanunda sayılan haller dışında yükseköğretim programları ile ilişikleri kesilenlere yeniden eğitim-öğretim hakkı verdiği konusunda bir duraksama bulunmamakta, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda yetkinin ise Yükseköğretim Kuruluna verildiği görülmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na dayanılarak çıkarılan, Lisansüstü Eğitim Ve Öğretim Yönetmeliği'nin yukarıda yer verilen 35. maddesinin 6. fıkrasında, tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği açıkça kurala bağlanmış bulunmaktadır. Bu kural, sadece 7417 sayılı ''Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun''un 35. maddesiyle 2547 sayılı Kanuna eklenen geçici 83. madde uyarınca yeniden eğitim öğretime başlayanlar için değil tüm öğrenciler için geçerli olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır.
Lisans üstü eğitim almak isteyenlere fırsat eşitliği tanımak, daha çok öğrencinin tezli lisansüstü eğitim yapmasına olanak sağlamak maksadıyla aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt hakkı verilmemesinde eğitim ve öğretim hakkına aykırılıktan söz edilemez.
Dava konusu Yükseköğretim Genel Kurulu ve Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararı ile çıkarılan, Uygulama İlkelerinin 22. maddesi uyarınca; tezli yüksek lisans programında kayıtlı aktif öğrenci olduğu tartışmasız olan davacının öğrencilik kaydının açılması isteminin reddine dair Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulu kararının üst normlara ve hukuka uygun olduğu görülmektedir. Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.


TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule yönelik itirazları kabul edilmeyerek işin esası incelendi:

MADDİ OLAY:
Davacı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı tezli yüksek lisans programına 09/09/2009 tarihinde kayıt yaptırmış olup, 10/09/2018 tarihinde ise kaydı silinmiştir.
Davacı Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı tezli yüksek lisans programına 30/09/2021 tarihinde başlamıştır. 2547 sayılı Kanun’un geçici 83. madde düzenlemesinden yararlanmak amacıyla davacının Ankara Üniversitesi'ne yaptığı başvurunun, başka bir yükseköğretim kurumunda YÖKSİS kaydının bulunması nedeniyle reddedilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (t) bendinde; "Lisans Üstü: Yüksek lisans ve doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini kapsar ve aşağıdaki kademelere ayrılır. Yüksek Lisans: (Bilim uzmanlığı, yüksek mühendislik, yüksek mimarlık, master): Bir lisans öğretimine dayalı, eğitim - öğretim ve araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir...", "Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar" başlıklı 44. maddesinin (c) fıkrasında; "...lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.", geçici 83. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.
..Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir." hükümlerine yer verilmiştir.
20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Diğer hükümler" başlıklı 35. maddesinin 6. fıkrasında; "Tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 22. maddesi yönünden yapılan inceleme:
Anılan düzenlemede; "Halen tezsiz yüksek lisans hariç lisansüstü bir programa kayıtlı öğrencilerin Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği hükümleri uyarınca sadece bir lisansüstü programa kayıtlı olabileceği dikkate alınarak, bu durumdaki öğrencilerin halen devam ettikleri tezsiz yüksek lisans hariç lisansüstü programdaki kayıtlarını sildirmeleri kaydıyla daha önce kayıtlı oldukları veya kayıt hakkı kazandıkları lisansüstü programa kayıt yaptırabileceklerine" hususuna yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 17/09/2013 tarih ve 2012/1334 başvuru numaralı kararında, eğitim hakkının kamu ve özel eğitim kurumlarını kapsadığı gibi eğitimin; ilk, orta ve yükseköğrenim seviyelerini de kapsadığı, Anayasa'da yer alan eğitim ve öğrenim hakkının, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim almasını engellememe negatif ödevini yüklemekle birlikte Anayasa'da öngörülen ilköğretim dışında devletin tüm bireylere eğitim ve öğrenim sağlaması şeklinde pozitif bir ödev yüklemediği, devletin özellikle lisansüstü eğitim almak isteyen herkese bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevi bulunmadığı, bu çerçevede kamu kurumlarının her personeline yüksek lisans ya da doktora eğitimi amacıyla ücretli izin verme yükümlülüğünün olmadığı ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
Bu kapsamda, lisansüstü eğitimin de eğitim hakkı kapsamında olduğu açık olmakla birlikte anılan düzenleme ile öğrencilerin lisansüstü eğitim haklarının engellenmediği ancak kamunun ve bireylerin ihtiyaçları ve kaynakları doğrultusunda kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda bir düzenleme yapıldığı, tezli yüksek lisansın öğrencilerin bilimsel araştırma yöntemlerini kullanarak bilgilere erişme, bilgiyi derleme, yorumlama ve değerlendirme yeteneğini kazanmasını sağlama amacını taşıdığı dikkate alındığında tezli yüksek lisans eğitiminin geniş ve kapsamlı bir eğitim sürecini içerdiği, anılan eğitim sürecindeki kalitenin arttırılmasının da amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca dava konusu Uygulama İlkelerinin 22. maddesiyle aynı düzenlemeleri içeren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 35. maddesinin 6. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Dairemizce verilen davanın reddine ilişkin 27/05/2019 tarih ve E:2016/9198, K:2019/5156 sayılı karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/12/2020 tarih ve E:2020/510, K:2020/2917 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
Bu durumda, dava konusu 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 22. maddesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava Konusu Ankara Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden yapılan inceleme:
Davacının, 2547 sayılı Kanun’un geçici 83. madde düzenlemesinden yararlanmak amacıyla Ankara Üniversitesine 20/10/2022 tarihinde başvuru yaptığı, ancak davacının Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ... Ana Bilim Dalı tezli yüksek lisans programına 30/09/2021 tarihinde başladığı ve anılan Üniversitede öğrenci olduğu anlaşılmaktadır.
7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 22. maddesinde hukuka aykırılık görülmediğinden, anılan düzenleme doğrultusunda tesis edilen bireysel işlemde de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1\. DAVANIN REDDİNE,
2\. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3\. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4\. Posta gideri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
5\. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
12/11/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.


KARŞI OY:
(X-) Dava; davacının, 2547 sayılı Kanun’un geçici 83. madde hükmü kapsamında okula kaydının yeniden yapılması talepli başvurusunun reddine ilişkin Ankara Üniversitesi'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi ile 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 22. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; "Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir..." hükmüne yer verilmiş, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ek 1 no.lu Protokol’ün 2. maddesinde ise; "Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz..." düzenlemesi yer almıştır.
Dava konusu 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna Eklenen Geçici Madde 83 Uygulama İlkelerinin 22. maddesinde; "Halen tezsiz yüksek lisans hariç lisansüstü bir programa kayıtlı öğrencilerin Lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliği hükümleri uyarınca sadece bir lisansüstü programa kayıtlı olabileceği dikkate alınarak, bu durumdaki öğrencilerin halen devam ettikleri tezsiz yüksek lisans hariç lisansüstü programdaki kayıtlarını sildirmeleri kaydıyla daha önce kayıtlı oldukları veya kayıt hakkı kazandıkları lisansüstü programa kayıt yaptırabileceklerine." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesi'nin 17/09/2013 tarih ve 2012/1334 başvuru no.lu kararında; eğitim ve öğrenim hakkının Anayasa’da öngörülen ilköğretim dışında Devletin tüm bireylere eğitim ve öğrenim sağlaması şeklinde pozitif bir ödev yüklemediği, bu kapsamda Devletin özellikle lisansüstü eğitim almak isteyen herkese bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevinin bulunmadığı belirtilmektedir. Bu vurgu, tüm vatandaşların lisansüstü eğitime erişiminin mutlak eşitlik olarak algılanmaması gerektiğini ifade etmektedir. Öte yandan aynı Karar'da, Anayasa’da yer alan eğitim ve öğrenim hakkının, kamu otoritelerine bireyin eğitim ve öğrenim almasını engellememe şeklinde negatif ödev yüklediği vurgulanmaktadır. Negatif yükümlülük; eğitim almak isteyen ve şartları sağlayanların eğitim hakkına idarece herhangi bir engel konulmamasını zorunlu kılar. Başarılı kişilerin, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptıramaması başarıyı cezalandırmak, başarısız olduğu halde yıllarca tek bölüme kayıtlı olup sonra başarısızlıkla bir türlü bölümü bitiremeyenleri ödüllendirmek sonucunu doğurur.
Dava konusu uyuşmazlık kapsamında, bir tezli yüksek lisans öğrencisinin eğitimi sürecinde lisansüstü eğitimini, eğitim programlarını aksatmaması halinde sürdürebilmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla olaya özgü koşullar değerlendirilmeksizin-her hal ve şartta-aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği şeklinde getirilen katı dava konusu düzenlemenin makul yasal ve fiili bir zorunluluk bulunmamasına rağmen başarıyı cezalandırdığı, Ülkemizin yükseköğretimdeki toplam kalitesini düşürücü yönde etki yaptığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede ve bireysel işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.